Omwonenden van Tata Steel in IJmuiden worden blootgesteld aan aanzienlijk meer fijnstof en zeer zorgwekkende stoffen dan inwoners van een drukke stad. Die uitstoot moet snel omlaag en het toezicht moet intensiever, transparanter en onafhankelijker.
Dat concludeert de Expertgroep Gezondheid IJmond onder leiding van Marcel Levi, president van wetenschapsorganisatie Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De commissie is door de regering ingesteld om advies te geven over de gezondheidseisen die de overheid moet verbinden aan de maatwerkafspraken voor de vergroening van de staalfabriek. Zowel de overheid, omwonenden als Tata Steel zelf reageren in eerste instantie zeer instemmend op het rapport.
Over de auteur Tjerk Gualthérie van Weezel is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
De commissie-Levi adviseerde de regering begin dit jaar al in een eerste rapport, dat er voor de maatwerkafspraken een gezondheidseffect-rapportage (GER) zou moeten komen. In het tweede rapport wordt nu concreter uitgewerkt wat er in zo’n rapportage zou moeten staan en hoe dat gecontroleerd zou moeten worden.
Uitgangspunt moet volgens de commissie zijn dat bewoners rondom de fabriek niet slechter af zijn dan bewoners van een gemiddelde stad. Daarbij moeten afspraken komen over uitstoot van (ultra)fijnstof, zeer zorgwekkende stoffen, stank en ook geluidsoverlast.
Levi heeft sinds het eerste rapport meer inzicht in wat Tata zelf meet. Mede op basis daarvan stelt hij nu dat de neerslag van ultrafijnstof in IJmond twee keer zo hoog is als op locaties rondom Schiphol. De neerslag van zeer zorgwekkende stoffen, zoals lood en PAK’s, ligt vaak vele keren hoger dan in de rest van Nederland, stelt Levi.
De metingen die Tata zelf doet zijn ‘goed van kwaliteit maar te weinig’, zegt Levi in een toelichting op zijn rapport. ‘Dat gebeurt nu vaak eens in de vijf jaar. Zeker voor zorgwekkende stoffen wil je dat dat eens per jaar gebeurt.’
Verder vindt de commissie dat de metingen van Tata Steel openbaar zouden moeten zijn en dat een onafhankelijke toezichthouder live toegang moet hebben tot alle meetgegevens die Tata verzameld. Ook moet de fabriek inzicht geven in het ‘belachelijk hoge’ aantal van drieduizend incidenten van ongewenste emissies die er jaarlijks op de fabriek zijn, zegt Levi. ‘Dat kun je eigenlijk geen incidenten meer noemen.’
‘Het moet schoner, gezonder en groener bij Tata’, zegt staatssecretaris van Milieu Chris Jansen (PVV) in een eerste reactie op het rapport. ‘Dit advies bevat daar goede handvatten voor.’ Een uitgebreide inhoudelijke reactie van de staatssecretaris volgt na discussie met omwonenden en andere belanghebbenden.
Omwonenden reageren ‘geschokt’ op de zeer hoge uitstoot van sommige schadelijke stoffen. Ze noemen het nieuwe rapport ‘een belangrijke stap vooruit’ richting een plan om de fabriek zo snel mogelijk schoner te krijgen.
Ook Tata Steel kan zich vinden in het uitganspunt dat omwonenden niet slechter af moeten zijn dan stedelingen. Ruth van de Moesdijk, directeur Welzijn, veiligheid en milieu van Tata Steel stelt dat ‘onafhankelijke partijen welkom zijn om ultrafijnstof te komen meten’. En dat Tata ‘wil kijken hoe het meetresultaten beter en begrijpelijker inzichtelijk kan maken voor omwonenden en andere betrokkenen.’
Tijdens eerdere debatten in de Tweede Kamer eisten linkse partijen dat het kabinet zou wachten met maatwerkafspraken, waarmee miljarden aan overheidssteun gemoeid is, totdat de GER voltooid zou zijn. Partijen die dat niet onderschreven zouden volgens GroenLinks-PvdA ‘gezondheid van omwonenden onderhandelbaar maken’.
Over die kritiek haalt Levi zijn wenkbrauwen op. ‘Gezondheid is altijd onderhandelbaar. Het gaat om wat je gezond genoeg vindt.’ Hij benadrukt daarbij dat het ook een hele moeilijke politieke afweging is. ‘Tata brengt bijvoorbeeld ook heel veel economische voorspoed. Als je wilt zien wat de impact is wanneer zo’n werkgever vertrekt, kun je naar Heerlen kijken. Vijftig jaar na de mijnsluiting heeft dat nog grote gevolgen voor het welzijn daar. Dat mag in de afweging dus zeker een rol spelen.’
Ook vindt hij het niet nodig te wachten met maatwerkafspraken tot de GER af is. ‘We moeten nu naast elkaar zo snel mogelijk optrekken om de emissies van de fabriek terug te dringen. Want vertraging betekent ook meer gezondheidssschade.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant