Rusland vierde de inname van het Oekraïense stadje Voehledar deze week als een groot militair succes. Maar nadere bestudering van het front leidt tot een andere conclusie: het Russische offensief dreigt te verzanden in een patstelling.
‘De weg naar Voehledar is geplaveid met de heroïsche daden van onze soldaten’, kopte de Kremlingezinde krant Komsomolskaja Pravda vrijdagochtend. Enkele dagen eerder was het mijnstadje in de Oost-Oekraïense provincie Donetsk na bijna twee jaar strijd in Russische handen gevallen.
Over de auteur
Daan de Vries is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Met artillerie en vliegtuigbommen heeft Rusland Voehledar vrijwel met de grond gelijk gemaakt, zoals eerder Avdiivka en Bachmoet. Toch viert het Kremlin de verovering van het stadje als een prestatie van formaat. Meer dan symbolisch is de overwinning echter niet.
Militaire experts achten de kans klein dat Rusland de komende maanden een serieuze doorbraak forceert. ‘Rusland heeft geen enkele van zijn doelstellingen bereikt’, zegt Frans Osinga, hoogleraar krijgswetenschappen aan de Universiteit Leiden.
De Russische legerleiding hoopte deze zomer de rest van de Oekraïense provincies Loehansk en Donetsk in te nemen, die samen de Donbas vormen. ‘Ondanks de grootschalige mobilisatie en de gigantische wapenvoorraden is Rusland niet in staat om door te stoten. Dat is een blamage voor Poetin’, concludeert Osinga.
Oekraïne heeft het hele jaar geleidelijk terrein moeten prijsgeven, met een tempo van enkele honderden meters per dag. Die opmars gaat aan Russische zijde ten koste van grote verliezen: volgens westerse inlichtingendiensten vallen er dagelijks duizend Russische doden en gewonden. Daarnaast vernietigt Oekraïne grote hoeveelheden Russisch materieel. ‘Je kunt je afvragen in hoeverre je dan kunt spreken van een militair succes’, aldus Osinga.
Of Oekraïne in staat blijft het Russische offensief het hoofd te bieden, hangt volgens Osinga in hoge mate af van de steun uit het Westen. ‘En dat mag wel een tandje harder gaan.’ Zo betreurt hij de terughoudendheid om Oekraïne toe te staan westerse langeafstandswapens in te zetten op Russisch grondgebied. Met die raketten zou Oekraïne militaire vliegvelden, legerbases en munitiedepots onder vuur kunnen nemen.
Het hoofddoel van het Russische offensief is de volledige inname van de provincie Donetsk. Met de verovering van Voehledar is dat weliswaar iets dichterbij gekomen, maar het voornaamste doel dat de Russische legerleiding zich dit najaar had gesteld, ligt enkele tientallen kilometers naar het noorden.
Daar ligt Pokrovsk, een belangrijk knooppunt in de Oekraïense logistiek. De val van Pokrovsk zou de Oekraïense verdediging in de rest van de provincie Donetsk bemoeilijken. Om die reden heeft Rusland er grote hoeveelheden troepen naartoe gestuurd.
Inmiddels is Rusland de stad op enkele kilometers genaderd, maar van een directe aanval is geen sprake. De kans is klein dat de Russen Pokrovsk nog deze winter in kunnen nemen. Regen en modder maken terreinwinst voor beide partijen in de komende maanden moeilijk, verwacht Osinga.
Ook in het noorden van Oekraïne is de Russische opmars grotendeels tot stilstand gekomen. Begin dit jaar startte Rusland een offensief in het noordoosten, in een poging de oevers van de rivier de Oskil te bereiken. Als Rusland daarin zou slagen, dan zou de rivier een makkelijk verdedigbare scheidslijn vormen tussen bezet en niet-bezet gebied. Oekraïne houdt echter al maanden stand op de oostelijke oever van de Oskil.
In mei startten de Russen ten noorden van de stad Charkiv nog een offensief, met als doel een bufferzone te creëren tussen Oekraïne en de Russische grensprovincie Belgorod. Zover is het niet gekomen: Oekraïne wist de frontlinie binnen enkele weken te stabiliseren. Een half jaar later wordt er nog altijd gevochten, maar rukt Rusland nauwelijks meer op.
Op 6 augustus wist Oekraïne de Russen te overvallen met een verrassingsaanval op de Russische provincie Koersk. Oekraïne hoopte dat Rusland alles op alles zou zetten om een eind te maken aan de inval en daartoe troepen zou weghalen van het front in Donetsk.
Dat is mondjesmaat gebeurd, maar de blik van de Russische legerleiding blijft vooral op het oostfront gericht. Ondertussen duurt de Oekraïense inval voort, en bevinden zich na bijna twee maanden nog altijd Oekraïense soldaten op Russisch grondgebied.
Ondanks de inval in Koersk heeft Rusland over de gehele lengte van het front het initiatief weten te behouden. Zelfs de beperkte terreinwinst die Rusland de laatste maanden boekt, heeft voor Oekraïne dramatische gevolgen, benadrukt Osinga.
Rusland deinst er niet voor terug om Oekraïense steden volledig in puin te leggen, zo bleek bij de verovering van Bachmoet, Avdiivka en, dit najaar, Voehledar. Als Pokrovsk hetzelfde lot wacht, is het misschien geen Russische overwinning – maar wel weer een Oekraïense nederlaag.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant