Nooit eerder vuurde Iran zoveel raketten op Israël af als dinsdagavond. Mogelijk blijft het niet bij deze aanval: Teheran heeft bij voorbaat wraak gezworen voor de Israëlische vergeldingsactie die er vrijwel zeker komt. Wat voor voor wapentuig heeft Iran zoal?
Hoewel de schade van de Iraanse aanval van dinsdag beperkt lijkt, zijn de Israëliërs gewaarschuwd: Iran kan Israël raken. Van de 180 ballistische raketten trof een klein maar onbekend aantal doel. Zo werden onder meer luchtmachtbases getroffen.
Maar hoewel er zeer geavanceerde raketten werden gebruikt, heeft Teheran nog niet het achterste van zijn tong laten zien. Iran kan putten uit een van de grootste raketvoorraden van het Midden-Oosten.
Over de auteur
Daan de Vries is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het land produceert een aanzienlijk deel van zijn wapentuig zelf. De afgelopen jaren hebben Iraanse onderzoekers tal van raket- en dronetypes ontwikkeld, die steeds betrouwbaarder en nauwkeuriger zijn.
Een kernwapen zit daar nog niet bij, hoewel Israël Iran er al decennia van beschuldigt nucleaire ambities te hebben. De Iraniërs zijn wel in staat om binnen enkele dagen tot weken voldoende uranium te verrijken voor een bom, maar daarmee is Iran nog geen kernmacht. Amerikaanse experts schatten dat Iran tot een jaar nodig zal hebben voor de ontwikkeling van een atoombom, een ontstekingsmechanisme en een raket om dat wapen te dragen.
Een acutere dreiging voor Israël vormt het Iraanse arsenaal ballistische raketten. Het gaat om raketten die met behulp van een raketmotor op gang worden gebracht, maar die hun baan naar het doelwit vervolgens zonder motor afleggen.
Daarin verschillen de raketten van kruisraketten, die van lancering tot inslag worden aangedreven. Ballistische raketten zijn lastig te onderscheppen, omdat ze vrijwel direct na lancering een zeer hoge snelheid bereiken. Bovendien geven de raketten door het ontbreken van een motor geen warmte af, waardoor ze moeilijk te detecteren zijn door een luchtverdedigingssysteem.
Volgens Amerikaanse schattingen beschikt Iran over meer dan drieduizend ballistische raketten. Die raketten vallen uiteen in verschillende types, elk met een ander bereik. Negen rakettypes hebben een bereik boven de 1.000 kilometer, genoeg om Israël te kunnen raken.
Bij de aanval van dinsdag gebruikte Iran naar eigen zeggen onder meer Kheibar- en Shahab-3-raketten, beide met een reikwijdte tot 2.000 kilometer. Ook zegt Iran voor het eerst een hypersonische raket te hebben ingezet, de Fattah-1. De Fattah, die vorig jaar werd gepresenteerd, zou vijftien keer zo snel gaan als het geluid, met een bereik van 1.400 kilometer. Iran beweert dat de Fattah niet door luchtafweersystemen te onderscheppen valt.
Of de Fattah-raket die claim kan waarmaken, moet nog blijken. De Russische president Poetin beweerde dat zijn hypersonische Kinzjal-raket eveneens ‘onverslaanbaar’ was. In mei 2023 schoot Oekraïne er toch een uit de lucht met een westerse Patriot-luchtdoelraket.
Naast raketten heeft Iran zich ook toegelegd op de ontwikkeling van aanvalsdrones, die veel goedkoper zijn dan raketten. Iran exporteert zijn Shahed-drones onder meer naar Rusland, dat ze op grote schaal inzet in Oekraïne.
Voor Iraanse aanvallen op Israël zijn Shahed-drones minder geschikt. Shaheds zijn relatief langzaam, waardoor het uren duurt voor ze Israël bereiken; ballistische raketten zijn er binnen 12 minuten.
De combinatie van raketten en drones kan Israël echter wel problemen opleveren. Het lijkt erop dat Iran dinsdag heeft geprobeerd de Israëlische luchtverdediging te overweldigen, door kort na elkaar een grote hoeveelheid raketten af te vuren.
Iraanse staatsmedia spreken van een gelaagde aanval, waarbij eerst minder geavanceerde raketten werden afgevuurd om de Israëlische luchtverdediging bezig te houden. Daarna volgde een salvo geavanceerdere projectielen, in de hoop dat die door het Israëlische verdedigingssysteem zouden glippen. Bij een volgende aanval zouden ook drones kunnen helpen de luchtafweer te verzadigen, zeker als andere pro-Iraanse strijdgroepen ook tegelijkertijd projectielen afschieten.
De Iraniërs lijken te hebben geleerd van de aanval in april, toen Israël vrijwel alle drones en raketten wist te onderscheppen. Ditmaal vuurde Iran in korte tijd een grote hoeveelheid ballistische raketten af op Israël, terwijl het toen ging om een urenlange aanval met een combinatie van ballistische raketten, drones en kruisraketten.
Veel raketten werden neergehaald, maar toch is er ook sprake van schade. Iraanse raketten sloegen in op of in de buurt van Israëlische luchtmachtbases. Vermoedelijk was dat deels bewust. De Israëlische luchtverdediging laat raketten uit kostenoverwegingen ongemoeid als ze onderweg zijn naar open terrein. Zo kost één raket van het Arrow-3-systeem, verantwoordelijk voor de afweer van ballistische raketten, meer dan 3 miljoen euro.
Niet alle raketten kwamen echter neer op open terrein. De schokgolf van een inslag vernietigde tientallen gebouwen, en bovendien veroorzaken brokstukken van neergehaalde raketten ook schade. Daarmee heeft Iran dinsdag aangetoond dat een aanval niet perfect hoeft te zijn om de Israëlische luchtafweer danig op de proef te stellen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant