Ah, Beiroet! Het Parijs van het Midden-Oosten, multiculturele parel van de Levant, waar uit ieder openstaand raam de bedwelmende klanken van zangeres Fairuz klinken en waar op iedere straathoek een gedekt tafeltje staat met al het lekkers dat de Libanese keuken te bieden heeft.
O Beiroet, heerlijke stad van hardnekkig zoetsappige clichés, hoe vergaat het je, en hoe sterk ben je nog om een nieuwe ronde Israëlische agressie te doorstaan?
Over de auteur
Hassan Bahara is tv-recensent voor de Volkskrant.
Om antwoord op die vraag te geven had NRC een handig lijstje van documentaires, films en boeken over de recente Libanese geschiedenis samengesteld. De opvallendste NRC-tip is het drietal bezoekjes dat de Amerikaanse kok en documentairemaker Anthony Bourdain tussen 2006 en 2015 aan Beiroet bracht.
In zijn documentaireseries No Reservations en Parts Unknown wendt Bourdain – in 2018 door zelfdoding om het leven gekomen – de Libanese keuken aan om meer te leren over Beiroet en zijn bewoners. Geen zware geopolitieke kost, is de bedoeling, maar ontspannen gesprekken bij een bordje hummus.
Dat lukt deels. Het eten dat voorbijkomt doet onmiddellijk watertanden. Bourdain doet zich tegoed aan kibbeh, batata harra, tabouleh, kefta, shanklish. En iedereen is vrolijk, bezweert dat het samenleven van christenen en moslims in Beiroet een vanzelfsprekendheid is. En retehip is Beiroet ook, met zijn flitsende nachtclubs en undergroundhiphopscene.
Maar boven de gesprekken die Bourdain bij deze maaltijden voert hangt toch altijd een donkergrijze wolk. Hij ontmoet zijn gastvrouwen en -heren in eettentjes tussen gebouwen die nog vol kogelgaten zitten. Pijnlijk aandenken aan de burgeroorlog die tussen 1975 en 1990 woedde. Andere gaten in de infrastructuur van Beiroet zijn geslagen door Israëlische wapens.
In die setting wordt duidelijk voelbaar hoe nabij de afgrond voor Libanon is, en wellicht altijd zal blijven. Is het niet Israël of een interne strijd die het land bedreigt, dan is het wel een nieuw gevaar. Bourdain bezocht Beiroet voor het laatst in 2015, de periode dat de koppensnellers van Islamitische Staat aan de opbouw van hun kalifaat bezig waren en begerige ogen wierpen op nieuw grondgebied. De angst voor een verdere opmars van IS domineert alle gesprekken die Bourdain voert in Beiroet.
Hoe doen ze dat, leven onder constante dreiging, wil Bourdain van een tafelgast weten.
‘Vandaag regent het, morgen schijnt de zon weer’, merkt een eeuwig optimistische Libanees op, terwijl hij Bourdain een bordje gegrilde vis toeschuift.
De enige kanttekening klinkt van Joumana Haddad, een bekende feminist die niet veel opheeft met de romantisering van Beiroet. De politieke chaos, de dreiging van geweld – het is vaak niet te verdragen. ‘Jij bent een toerist, geen bewoner van dit land’, houdt ze Bourdain voor.
Maar Bourdain is niet te vermurwen. Iedereen zou Beiroet moeten bezoeken, spoort hij de kijker tot slot aan. Het is een lastige, gecompliceerde stad, maar ook ontzettend mooi. ‘Laat nooit de hoop varen voor deze stad’, besluit hij.
Amen, wil ik antwoorden. Maar wie garandeert dat Beiroet deze keer niet definitief in de afgrond stort?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant