Samen met zijn kompaan Kees van de Meene bracht Roef Ankersmit (1936-2024) het hele spoor in Nederland in kaart. Het zorgde ervoor dat hij een autoriteit werd op het gebied van de historie van spoorwegen in Nederland.
Treinen speelden in het leven van Roef Ankersmit een grote rol, en daarmee automatisch ook in dat van zijn gezin. Ging hij met zijn zoon Wouter een stukje fietsen, kwamen ze toevallig net bij het spoor waar – net zo toevallig – die ene trein langskwam die hij al tijden hoopte af te vinken.
Talloos zijn ook de foto’s waarop zijn kinderen, ergens in de wereld, bij een locomotief staan, waarvan zijn vrouw dan weer het typenummer moest noteren in een speciaal schriftje. ‘Hij kreeg het zelfs voor elkaar dat zijn zus en nichtje voor zijn modelspoorbaan honderden van die mini-dwarsbalkjes schilderden’, lacht zijn zoon. ‘Hij kon daar een beetje schalks bij kijken. Zo van: eigenlijk ga ik nu een stap te ver.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Meer dan 30 duizend foto’s maakte Ankersmit vanaf de jaren vijftig tot aan zijn dood op 6 augustus. Het leverde niet alleen een uniek tijdsbeeld op, het zorgde er ook voor dat hij een autoriteit werd op het gebied van de historie van de spoorwegen in Nederland. De Nederlandse Vereniging voor Belangstellenden van het Spoor-en Tramwegwezen (NVBS) benoemde hem in 2016 tot erelid en in 2021 kwam zijn boek Fotografie op het Spoor uit.
Het 300 pagina’s tellende boek met 600 foto’s was zijn magnum opus. Een uitgever had hem benaderd, net voordat corona het sociale leven volledig platlegde. Waar veel ouderen in die periode in een isolement raakten, ging Ankersmit in zijn huis in de bossen van Holten juist volledig op in het uitzoeken van de foto’s en het maken van de bijbehorende teksten. En dan werden er ook nog eens 1.500 exemplaren van het boek verkocht. Wouter: ‘Mijn vader werd niet gedreven door ego, maar dit vond hij een hele eer.’
Ankersmit groeide op rondom Deventer als zoon van een textielfabrikant. Hij was altijd al gefascineerd door treinen, maar kende in zijn jeugd niemand met dezelfde belangstelling. Dat veranderde toen hij in 1954 tijdens zijn studie scheikunde in Utrecht Kees van de Meene leerde kennen, een mogelijk nóg grotere spoorliefhebber. Samen brachten ze het hele spoor in Nederland in kaart. Roef in Noord- en Oost-Nederland, Kees bestreek het zuiden en westen. ‘En altijd op de fiets’, vertelt Van de Meene, ‘om zo dicht mogelijk bij het spoor te blijven.’
In de treinwereld werden ze al snel gezien als duo. Wat het werk van Ankersmit onderscheidde, was dat hij niet alleen oog had voor de treinen, maar ook voor de omgeving van het spoor; van seinpalen tot stationswoningen. Zo ontstond er een tijdsbeeld van het spoor in Nederland.
In het tijdschrift Op de Rails blikte hij in 2015 terug op de jaren dat hij begon te fotograferen. ‘Het spoor had toen nog een menselijk gezicht’, vond hij. ‘Als ik naar mijn grootouders in Olst reisde, maakte ik altijd een praatje met de stationschef. En als je rondkeek tijdens zo’n reis zag je overal NS-medewerkers. Nu werkt er niemand meer op het station Olst, er is zelfs geen stationsgebouw meer…′
Ankersmit overleed op 6 augustus, na een leven dat hij een 9 gaf. De laatste periode kampte hij steeds vaker met fysieke malheur. Dochter Marijke: ‘Hij voelde aan alles dat hij zijn zelfstandige leven, waar hij zo van genoot, niet meer terug zou krijgen. Hij was er heel beslist in: dan hoefde het voor hem niet meer. Dat had hij al lang geleden vast laten leggen.’
Roef Ankersmit werd 88 jaar. Zijn 30 duizend foto’s van het spoor heeft hij nagelaten aan het archief van de NVBS.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant