Drama Geld bedoeld voor films wordt in Oekraïne gebruikt voor de oorlog, daarom werkte een Nederlandse producent mee aan het sterke ‘Forever-Forever’.
Forever-Forever. Regie: Anna Buryachkova. Met: Zachary Shadrin, Alina Cheban, Yelyzaveta Tsilyk, Arthur Aliiev. Lengte: 107 min.
De Oekraïense film Forever-Forever speelt zich eind jaren negentig af, in een post-Sovjet Kyiv waar het grijs en grauw is. De vijftienjarige Tonia gaat naar een nieuwe school, waarom dat is wordt later onthuld. Ze maakt al snel nieuwe vrienden, onder wie twee jongens die beiden een oogje op haar hebben, en bezoekt feestjes waar het er weinig zachtzinnig aan toegaat. In een ijzingwekkende scène nemen de tieners wraak op het meisje dat over een incident uit de school klapte tegen de schooldirecteur.
Dat Tonia daarover gemengde gevoelens heeft, wordt subtiel duidelijk gemaakt door debuterend speelfilmregisseur Anna Buryachkova. Zij groeide zelf in de jaren negentig op – de generatie die nu dienstplichtig is – en draagt haar film op ‘aan alle tieners van de jaren negentig’. Ze koppelt de verwarring over het postcommunistische tijdperk mooi aan de verwarring die hoort bij de pubertijd.
Zoals het land met één been in het communistische verleden staat en met één been in de kapitalistische toekomst, zitten de tieners in een onmogelijke spagaat tussen kind zijn en volwassenheid. Dat opgroeien pijn doet en (morele) keuzes vereist, maakt de film langzaam duidelijk.
Daarbij is de sterke cinematografie opvallend. De camera volgt Tonia op de voet en is sfeervol bij de intiemere scènes, waarbij blikken tussen personages en close-ups van lichaamsdelen in het oog springen. Af en toe is de camera als het ware objectief en wordt vanaf een afstand naar de personages en het decor waarin ze verkeren gekeken. Die ‘objectievere’ shots zijn compositorisch gezien van grote klasse. Met name één shot van Tonia in het zwembad, met op de achtergrond een imposante mozaïek, is buitengewoon fraai.
Een videocamera is voorbehouden voor de zeer subjectieve beelden, zoals die op rumoerige, rommelige en met alcohol overgoten feestjes worden gemaakt en waarbij de jonge feestgangers, net zoals in het echt zou gebeuren, soms recht in de camera kijken met een betrapte, afkeurende of aangeschoten blik.
Het indrukwekkende Forever-Forever, met geweldige hoofdrolspelers, is uiteindelijk een harde film over hoe wreed pubers kunnen zijn. Tegen zichzelf maar vooral tegen anderen: in- en uitsluiting zijn de norm en de groepsdruk is immens. Door die groepsdruk verschuiven ongewild grenzen, ook seksuele. Uiteindelijk is het vooral een film over giftige mannelijkheid, met (grimmige) situaties die makkelijk te vertalen zijn naar het heden en ook van toepassing zijn op macho’s die oorlogen beginnen.
Wie de aftiteling van Forever-Forever bekijkt, ziet dat het Nederlandse productiebedrijf Rinkel Film als coproducent vermeld staat. Hoe zit dat? Producent Rinskje Raap was, samen met haar collega Reinier Selen, bij het project betrokken: „De postproductie van Forever-Forever is in Nederland gedaan: kleur- en geluidsnabewerking, montage en muziekopname. Op een festival waar de film als work in progress gepresenteerd werd, zijn we benaderd door een tussenpersoon. Voor ons een bijzondere kans, aangezien wij normaliter instappen in de scriptfase, maar nu direct gegrepen werden door het prachtige camerawerk en de indrukwekkende acteerprestaties. Normaal gesproken moet je voorafgaand aan een productie bij het Filmfonds geld aanvragen voor ‘minoritaire coproducties’, maar door de oorlog in Oekraïne maakten ze een uitzondering.”
„De productie van de film in Oekraïne was lastig. De opnames begonnen tijdens de pandemie en tijdens het monteren van de film viel Rusland Oekraïne binnen. Hierdoor hadden de makers een tijd geen zin om aan de film te werken, niets had nog betekenis, de oorlog slokte alles op. Maar na een paar maanden besefte regisseur Anna Buryachkova dat het toch belangrijk was Forever-Forever af te maken. Al was het maar als teken dat de Oekraïense cultuur nog bestaat. Maar het geld, bedoeld voor het maken van films, werd inmiddels gebruikt om de oorlog tegen Rusland te financieren. Vandaar de vraag aan andere partijen om de postproductie te bekostigen.”
„Die postproductie was ingewikkeld, wat normaal tussen de 6 en 8 maanden kost, duurde nu anderhalf jaar. Zo werd de aanvraag van de editor om het land te mogen verlaten aanvankelijk afgewezen door de autoriteiten. De montage in Kyiv werd bovendien bemoeilijkt door stroomuitval en luchtaanvallen. Een deel van de cast was door de oorlog gevlucht en zat in allerlei landen, evenals de momenteel in Lissabon woonachtige regisseur – zij gaat binnenkort naar Duitsland verhuizen. Dat compliceerde het opnieuw inspreken van dialogen, wat soms nodig is. Dit gebeurde nu digitaal, via verbindingen met de diverse landen waar de acteurs wonen. De Oekraïense componist kwam van Londen over om in Nederland haar al geschreven muziek op te nemen. Naast de editor en de componist zijn ook andere crewleden, onder wie de cameraman, geluidsontwerper en uiteraard de regisseur, weken in Nederland geweest om de film af te maken, ondersteund door Nederlandse postproductiehuizen. Deze samenwerking beviel zo goed dat Rinkel Film twee nieuwe projecten met Buryachkova is gestart. Een speelfilm en een documentaire over hoe Oekraïners sinds de oorlog omgaan met hun gevoelens.”
Een nieuwsbrief voor echte filmliefhebbers. Lees iedere week mee over de laatste ontwikkelingen, de beste recensies en interviews.
Source: NRC