Op zijn eerste dag als secretaris-generaal van de Navo benadrukte Mark Rutte dat er zonder een sterk en onafhankelijk Oekraïne geen veiligheid kan zijn in Europa zijn. Tevens waarschuwde hij China dat het moet ophouden met het steunen van de Russische oorlogsinspanningen.
Terwijl de overdracht van de voorzittershamer van de Noord-Atlantische Raad van Jens Stoltenberg aan zijn ‘oude vriend’ Mark Rutte gepaard ging met applaus, handdrukken en omhelzingen, werd dinsdag duidelijk dat de nieuwe secretaris-generaal direct met grote uitdagingen wordt geconfronteerd - binnen en buiten het bondgenootschap.
Tijd om in te werken is er niet: Rusland probeert uit alle macht terrein te winnen in de Donbas, over tien dagen brengt Joe Biden zijn laatste presidentiële bezoek aan Europa voor een cruciale ‘Ramsteinbijeenkomst’ over steun aan Oekraïne. En de aankomende Amerikaanse presidentsverkiezingen werpen hun schaduwen vooruit in Brussel.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Rutte deed er tijdens zijn eerste persconferentie alles aan om te tonen dat hij in de zesde versnelling aan zijn nieuwe baan begint. Hij zegde China de wacht aan wegens de ‘beslissende’ rol van het land als verlener van steun aan de Russische oorlogsmachine. Hij beklemtoonde de directe relatie tussen de Europese veiligheid en de afloop van de oorlog in Oekraïne, en hij beklemtoonde dat hij overtuigd is van de blijvende Amerikaanse betrokkenheid daarbij.
Dat laatste vergde nogal wat overtuigingskracht, bijvoorbeeld na een vraag van een AFP-journalist die herinnerde aan Donald Trumps uitspraak dat hij Rusland aanmoedigt ‘te doen wat ze willen’ met Navo-landen die niet genoeg doen aan hun eigen defensie.
Rutte zei de hele dag dat hij ‘niet bezorgd’ is over de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen en roemde Trumps eerdere bijdragen aan de alliantie: hij zorgde ervoor dat de Europeanen meer aan defensie gingen uitgeven en zette ‘met vooruitziende blik’ China op de Navo-agenda ‘toen nog niet iedereen doorhad waar we mee te maken hebben’.
‘Het is mijn indruk en instinct dat beide partijen uiteindelijk begrijpen dat de trans-Atlantische relatie cruciaal is voor hun eigen defensie, hun eigen veiligheid - want als Rusland erin zou slagen meer invloed te verwerven in dit deel van de wereld zou dat een directe bedreiging voor Amerika zijn.’
Opvallend sterke taal uitte Rutte aan het adres van China en andere landen die met hun steun de Russische oorlogsinspanning mogelijk blijven maken. Hij hekelde China’s ‘beslissende steun’, onder andere door leveranties van miko-elektronika, grondstoffen en ‘dual use’ goederen (die zowel een civiele als een militaire toepassing kennen).
Rutte waarschuwde dat China niet kan verwachten dat het zo’n grote rol speelt in het mogelijk maken van de Russische agressie zonder dat dit zijn ‘belangen of reputatie’ zal schaden. Hij beklemtoonde dat Rusland die militaire steun van China, Iran en Noord-Korea niet voor niets krijgt en wederdiensten levert die de ontwikkeling van raketten en nucleaire programma’s in deze landen bevordert.
Gevraagd naar de recente Russische aankondiging over het aanpassen van nucleaire doctrines (en het verlagen van de drempel voor de inzet van kernwapens tegen non-nucleaire staten) benadrukte de kersverse secretaris-generaal dat Poetins nucleaire retoriek weliswaar ‘roekeloos en onverantwoord’ is, maar dat de alliantie ‘geen directe dreiging ziet van de inzet van kernwapens’. ‘Hij (Poetin, red.) wil dat we zijn nucleaire arsenaal bespreken, maar ik vind dat we dat niet moeten doen.’
Rutte onderstreepte net als zijn voorganger Stoltenberg dat bondgenoten meer zullen moeten investeren in hun defensie. ‘Bondgenoten doen al meer, maar om echt de capaciteiten op het niveau te brengen van wat nodig is, zal er significant meer moeten worden uitgegeven aan defensie’. Toen een BBC-journalist eraan herinnerde dat Rutte er als premier sinds 2014 tien jaar over had gedaan om de defensie-uitgaven op peil te krijgen, erkende Rutte dat. ‘U heeft hier duidelijk een punt.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant