De toekomst van de Duitse Commerzbank is hoogst onzeker nu het prooi is geworden voor het Italiaanse Unicredit. Om de overname af te slaan, schuift het voor het eerst een vrouw naar voren: Bettina Orlopp. Kan zij de bank uit Italiaanse handen houden?
Bettina Orlopp (54) is zonder twijfel de minst benijdenswaardige topvrouw van het moment. Deze week begon ze als ceo van de Duitse Commerzbank, een functie waar ze jaren van heeft gedroomd. Maar ze begint onder radicaal andere omstandigheden dan ze zal hebben gehoopt.
Haar Commerzbank, een 154-jarige Duitse icoon, is in amper vier weken tijd overnameprooi geworden voor het Italiaanse Unicredit. De bankiers uit Milaan hadden de bank al in 2019 en 2022 in het vizier, maar ze werden lang op afstand gehouden. Nu hebben de Italianen op geraffineerde wijze toch een voet tussen de deur gekregen.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en de spoorwegen.
Begin september maakte Unicredit bekend dat ze 9 procent van de Commerzbank bezit, door onder meer stilletjes aandelen op te kopen. Op het Frankfurtse hoofdkantoor van Commerzbank waren ze nog niet van de schrik bekomen, toen bleek dat de Italianen opnieuw hadden toegeslagen. Unicredit meldde vorige week dat ze via tussenpartijen zogenoemde derivaten heeft gekocht. Daarmee heeft ze het recht om nog eens 11,5 procent van de Commerzbank-aandelen te kopen.
Zo konden de Italianen buiten het zicht van de beurs, de toezichthouder en de Duitse bank zelf, een belang van in totaal 20,5 procent opbouwen in hun prooi. Dat is niet alleen handig bij een vijandige overname als deze, maar ook goedkoper: als beleggers hadden geweten dat Unicredit bezig was met een overnamepoging, zou de waarde van het aandeel Commerzbank hard zijn gestegen.
De Duitse bank zocht naar een manier om de crisis te bezweren, en kwam met een haastige leiderschapswissel op de proppen. De zittende topman Manfred Knof, die volgend jaar pas zou aftreden, vertrok binnen enkele dagen. Hij maakte plaats voor Orlopp.
De nieuwe bankdirecteur noemt zichzelf graag een ‘loyale ziel’, omdat ze gedurende haar loopbaan maar twee bedrijven heeft gewerkt. Na een studie bedrijfskunde begon ze bij het vermaarde consultancykantoor McKinsey. Ze steeg gestaag in rang en werd er op 32-jarige leeftijd partner.
In 2014 stapte ze over naar de Commerzbank, waar ze in 2020 werd benoemd tot financieel directeur. Bekenden omschrijven haar als kalm en koelbloedig, schreef het zakenblad Manager Magazin in 2022; medewerkers vergelijken de omgang met haar met een tandartsbezoek.
Over haar communicatiestijl verschillen de meningen. Zelf noemt Orlopp zichzelf ‘zeer direct’, maar volgens sommige collega’s neigt dat naar onbeschoftheid. De bestuurder volgde een communicatiecursus om de scherpe kantjes er vanaf te vijlen.
De topvrouw is sindsdien niet alleen meer zelfbewust, maar let ook nadrukkelijker op het gedrag van anderen. Daar heeft ze haar eigen manieren voor bedacht. Zo liggen er op haar kantoor op de 48ste verdieping van de Commerzbank-toren – het hoogste gebouw van Duitsland – steevast Hanutas-chocoladeblokjes en Ritter Sport-chocola. Niet voor haarzelf, maar als onopvallende manier om haar bezoek te peilen. ‘Als iemand er vier op rij neemt, dan weet ik dat het stressniveau hoog ligt.’
Aan Orlopp de taak om de Commerzbank uit Italiaanse handen te houden. De benoeming past daarmee naadloos in het patroon dat de ‘glazen klif’ is gaan heten. Vrouwen en mensen van kleur worden vaker als leidinggevende naar voren geschoven wanneer de organisatie in crisismodus verkeert, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Ze verbrijzelen daarmee het glazen plafond, maar bevinden zich tegelijkertijd op gevaarlijk terrein: het risico om te mislukken is groot.
De grote vraag is of Orlopp zal slagen. Een eerste tegenslag heeft ze al moeten incasseren: de optie om Commerzbank te laten fuseren met de grote concurrent Deutsche Bank, zodat het bedrijf in Duitse handen blijft, is inmiddels uitgesloten.
Europese politici en bij toezichthouder de Europese Centrale Bank (ECB) wordt zo’n stug nationalistische blik gehekeld. In Brussel en de ECB zijn ze daarom doorgaans voorstander van een internationale fusie. Een Europese megabank kan immers makkelijker opboksen tegen grote Amerikaanse of Chinese spelers.
Of Orlopp haar bank weet te behouden, hangt in de eerste plaats af van de ECB. De Italianen hebben de laatste pluk aandelen formeel nog niet in hun bezit. De bank heeft de toezichthouder eerst om toestemming gevraagd. Als er groen licht volgt, wordt Unicredit in ieder geval de grootste aandeelhouder. De Duitse staat bezit nog maar 12 procent.
De topbankier zal het vooral moeten hebben van de Duitse regering, die niet van plan is de bank zomaar op te geven. Bondskanselier Olaf Scholz heeft de vijandige overname meermaals bekritiseerd. Het is een een gevoelige kwestie voor Duitse politici, die volgend jaar herverkozen hopen te worden.
In Italië halen ze daar de schouders over op. ‘Dit is de interne markt’, zei de minister van Buitenlandse Zaken. De Duitsers, zo schamperde hij, zijn ‘alleen in woorden pro-Europees’.
Mocht de Italiaanse overnamepoging slagen, dan kan dat het startschot zijn voor een consolidatieslag in de bankenwereld. Een van de instellingen die wordt aangemerkt als mogelijke prooi is het Franse Société Générale, dat het slecht doet op de beurs. Ook het Nederlandse ABN Amro wordt steevast genoemd. De bank is nog altijd voor 40,5 procent in handen van de Nederlandse staat, maar die verkoopt steeds plukjes daarvan op de beurs.
Een vijandelijke overname zoals bij de Commerzbank is voor ABN echter uitgesloten, bezweert een woordvoerder van NL Financial Investments, de organisatie die de aandelen beheert. ‘Er is sinds 2015 een beschermingsconstructie opgetuigd. Daardoor is het niet mogelijk om een vijandelijke overname te doen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant