Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
China moet stoppen met het leveren van materialen waarmee Rusland zijn oorlogsmaterieel kan produceren, aldus Mark Rutte tijdens zijn eerste persconferentie als secretaris-generaal van de Navo. Volgens Rutte voedt China de oorlog in Europa door handel te drijven met Rusland.
China voorziet Rusland van onder andere micro-elektronica, ruwe grondstoffen en dual-use technologieën, die voor civiel gebruik kunnen dienen maar ook voor oorlogsvoering. Dat moet volgens Rutte stoppen: ‘Ze faciliteren de brute agressieoorlog van Rusland.’
Hij refereerde aan zijn relatie met Chinese bewindslieden tijdens zijn termijnen als premier van Nederland. ‘Ik begrijp niet hoe hechte vrienden, want dat is hoe ze mij noemen, ons in Europa zo in gevaar kunnen brengen door Rusland te steunen,’ aldus de Navo-baas in zijn eerste persconferentie. Op de vraag of er een rode lijn is die China niet mag overschrijden, gaf Rutte geen concreet antwoord.
Ook op Noord-Korea en Iran was Rutte kritisch. Beide landen leveren wapens aan Rusland, en volgens de Navo-baas steunt Rusland hen in ruil daarvoor in het ontwikkelen van raket- en kernwapenprogramma’s. Daarmee zouden de landen een VN-verdrag schenden, aldus Rutte.
Eerder vandaag sprak de oud-premier tijdens de Navo-vergadering zijn steun uit voor Oekraïne, dat volgens hem bovenaan de prioriteitenlijst staat. Oekraïne hoort volgens Rutte thuis in de Navo, hij zei het lidmaatschap van Oekraïne snel te willen realiseren.
Dana Holscher
Bij een Russische aanval op een markt in de Zuid-Oekraïense stad Cherson zijn volgens lokale autoriteiten zeker acht doden gevallen. De gouverneur van het gebied, Oleksandr Prokudin, meldt bovendien twaalf gewonden, van wie zes levensbedreigend. Op beelden is te zien hoe winkelend publiek bebloed op de grond ligt.
De aanval zou omstreeks 9.00 uur lokale tijd hebben plaatsgevonden. In Oekraïne werd precies op dat tijdstip een minuut stilte gehouden, ter nagedachtenis aan iedereen die stierf in de oorlog tegen Rusland. De gouverneur Prokudin verzoekt inwoners van Cherson de rest van de dag alleen voor het hoognodige naar buiten te gaan.
Het grootste deel van de provincie Cherson is sinds 2022 in Russische handen. De gelijknamige hoofdstad was in maart 2022 ingenomen door de Russen, maar Oekraïne heroverde de stad in november van dat jaar. Desondanks ligt Cherson op slechts enkele kilometers van de frontlinie. De aanval van vanochtend is volgens de Oekraïense openbaar aanklager dan ook ‘hoogstwaarschijnlijk’ een artillerie-aanval geweest.
In de afgelopen maanden is Cherson minder hevig onder vuur genomen dan in een eerder stadium van de oorlog, nu de hevigste strijd zich heeft verplaatst naar de regio Donetsk. De Russische president Vladimir Poetin eiste afgelopen juni dat Oekraïne alle legertroepen terugtrekt uit Cherson. Oekraïne eist echter andersom hetzelfde.
Dana Holscher
In zijn eerste vergadering als secretaris-generaal van de Navo heeft Mark Rutte zijn steun uitgesproken voor Oekraïne. Volgens Rutte hoort Oekraïne thuis in de Navo en moet het land snel lid worden van de alliantie. ‘Europa kan niet rekenen op blijvende veiligheid zonder een sterk en onafhankelijk Oekraïne’, aldus de oud-premier.
Ruttes aantreden als politiek topman van de Navo komt op een precair moment, nu de alliantie zich moet bekommeren om de grootste oorlog in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Zo is de Navo sinds afgelopen zomer formeel verantwoordelijk voor de coördinatie van westerse steun aan Oekraïne.
Door de oorlog in Oekraïne zien de Navo-landen zich bovendien genoodzaakt om hun militaire eisen op te schroeven: van de 32 lidstaten hebben inmiddels 23 hun militaire budget verhoogd naar 2 procent van het bruto binnenlands product. In 2021 voldeden slechts zes landen aan die norm. Rutte benadrukte vandaag in de vergadering het belang daarvan: ‘We moeten werken aan onze collectieve defensie.’
Oekraïne heeft voor de Navo de prioriteit, zei Rutte vandaag, in navolging van zijn voorganger Jens Stoltenberg. Desondanks sprak de kersverse secretaris-generaal ook zijn zorgen uit over de snel escalerende situatie in Libanon. ‘Uiteraard gaat de Navo hier niet over, maar we zijn zeer bezorgd’, zei Rutte in gesprek met persbureau ANP.
Dana Holscher
Lees ook: Oliemannetje Mark Rutte zal vanaf nu heel goed op zijn woorden moeten letten
Rusland verhoogt komend jaar het defensiebudget met 25 procent. Daarmee is 40 procent van de overheidsuitgaven voor defensie en veiligheid gereserveerd. Dat blijkt uit voorlopige budgetplannen die het Russische parlement gisteren bekendmaakte.
Met de verhoging komt het budget neer op zo’n 130 miljard euro, het hoogste bedrag tot nu toe. Ondanks de Europese sancties die Rusland fiscaal moeten raken, verdient het land nog ruimschoots aan de export van olie en gas naar onder meer China en India. Bovendien stimuleert de oorlog in Oekraïne de binnenlandse economie in Rusland, doordat militaire goederen en mankracht grotendeels door Russische producenten en leveranciers worden geleverd. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) schat de groei van de Russische economie in 2024 op 3,2 procent.
Dat het Kremlin de oorlog in Oekraïne voorlopig kan blijven financieren, laat de Russische president Vladimir Poetin graag blijken. In zijn toespraken van het afgelopen jaar uitte hij vertrouwen in zijn leger, dat vooralsnog gestaag overwinningen boekt aan het front in Oekraïne. Recent zei Poetin nog de ‘volledige overgave’ van Oekraïne als oorlogsdoel te hebben.
Ondertussen is Oekraïne nog steeds sterk afhankelijk van westerse steun voor het leger. In totaal ontving het al meer dan 340 miljard dollar, inclusief militaire donaties zoals legervoertuigen, wapens en munitie. Het grootste deel is afkomstig uit de Verenigde Staten, dat zo’n 75 miljard euro aan steun leverde.
Dana Holscher
Noorwegen overweegt een hek langs de 198 kilometer lange grens met Rusland. Volgens de Noorse minister van Justitie, Emilie Enger Mehl, verkent de regering verschillende mogelijkheden om de grensbewaking te versterken, zo zei zij dit weekend in een interview met de omroep NRK.
Daarmee neemt hij een voorbeeld aan Finland, dat in november vorig jaar de grens met Rusland sloot. Dat besluit volgde op een toeloop van honderden ongedocumenteerde migranten vanuit Rusland, kort nadat het Scandinavische land lid was geworden van de Navo. Inmiddels bouwt Finland, dat spreekt over ‘hybride oorlogsvoering’ door Rusland, een 3,5 meter hoog hek langs 200 kilometer van de grens. De werkzaamheden moeten in 2026 zijn afgerond.
Volgens Enger Mehl kan met behulp van een grenshek tijdig worden gesignaleerd of mensen zich dicht bij de grens begeven. Storskog, de enige grensovergang met Rusland in het verre noorden van het land, is op dit moment omgeven met een 200 meter lang en 3,5 meter hoog hek. Noorwegen is volgens Enger Mehl bereid die grensovergang te sluiten als de situatie in het gebied verslechtert.
Thom Canters
De Oekraïense commandant van de legereenheid die verantwoordelijk is voor de verdediging van de stad Voehledar is overgeplaatst. Dat heeft zijn legereenheid bevestigd in een bericht op Telegram, na eerdere berichtgeving daarover van het Oekraïense leger. Ivan Vinnik vecht al zo’n twee jaar aan het front bij de Oost-Oekraïense stad, die op dit moment vrijwel volledig omsingeld is door de Russen.
Het Russische leger probeert al ruim tweeënhalf jaar Voehledar, dat voor de oorlog 14 duizend inwoners telde, in te nemen. Hoewel Oekraïne eerder grote aanvallen heeft weten af te slaan, zijn de troepen die er vechten uitgeput en kampen zij met munitietekorten. Bovendien heeft Rusland steden als Voehledar die langs de frontlinie liggen regelmatig onder vuur genomen met zweefbommen, zware explosieven die van grote afstand door vliegtuigen worden afgevuurd.
In korte tijd zijn enkele dorpen aan weerszijden van de stad in handen gevallen van de Russen, waardoor zij nu van drie kanten kunnen aanvallen. Volgens Russische militaire bloggers zijn Russische troepen bezig met een opmars aan de oostkant van de stad.
Het Oekraïense leger beweert dat Vinnik is overgeplaatst ‘met het oog op promotie en om gevechtservaring over te dragen’. Wie hem moet vervangen is nog niet officieel bekend. Volgens de Oekraïense nieuwssite The New Voice of Ukraine is Oleksandr Ochrimenko, die eerder actief was in Odesa, de opvolger van Vinnik.
Thom Canters
Lees hier ook: Rusland rukt op naar Voehledar, een symbolisch succes na jaren van Oekraïens verzet
Dit was het belangrijkste nieuws van afgelopen week over de oorlog in Oekraïne:
• Zelensky was vorige week in de Verenigde Staten om een zogenoemd ‘overwinningsplan’ te presenteren aan zowel president Joe Biden als vicepresident Kamala Harris. Ook sprak hij met presidentskandidaat Donald Trump over het plan.
• Een uitnodiging om lid te worden van de Navo is onderdeel van het overwinningsplan van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov heeft tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties Europese landen gewaarschuwd Oekraïne ‘de Navo binnen te sleuren’.
• Het uitblijven van toestemming voor Oekraïne om met westerse langeafstandswapens toe te slaan in Rusland, heeft onder meer te maken met vrees voor Russische tegenacties gericht op westerse doelen. Dat meldde The New York Times, die zich baseert op bronnen bij Amerikaanse inlichtingendiensten.
Lees hier het volledige liveblog van vorige week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant