Noodrecht of spoedwet. Dat is zo ongeveer de wonderlijke vraag die velen bezighoudt. Want ‘ik wil het noodrecht toepassen om een asielcrisis uit te roepen’, aldus minister Marjolijn Faber. En dus bespreken serieuze politici of noodrecht, dwangwet of spoedwet het meest reëel is.
Serieuze journalisten vragen zich af of we moeten spreken over een asielcrisis of een opvangcrisis. Serieuze wetenschappers laten zich verleiden om de (on)mogelijkheid van noodrecht of spoedwet aan te geven. En er bestaan serieuze bestuurders die zichzelf afvragen of dit nu ‘een gecreëerde crisis is of een echte’, aldus burgemeester Mark Boumans, voorzitter van de VNG-asielcommissie.
Over de auteur
Mark van Ostaijen is bestuurssocioloog aan de Erasmus Universiteit. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar het enige serieuze dat hier feitelijk gebeurt is dat er een feitelijke crisis wordt gelegitimeerd. Door figuranten in Wilders’ theater. Een theater waar Wilders naast scriptschrijver en regisseur ook de meest rolvaste hoofdrol speelt. Want hij weet hoe je aandacht opeist. Zo wilde Wilders in 2009 naar Londen om de filmvertoning van Fitna bij te wonen. Echter, hij mocht het Verenigd Koninkrijk niet in. Toch vloog hij naar Londen en bij aankomst stuurde de Britse immigratiedienst hem met het eerstvolgende vliegtuig terug naar Nederland.
En zo stuurde minister Faber recent een briefje naar de Europese Commissie waarin werd ‘geïnformeerd’ naar een opt-out. Alhoewel een Britse vlucht en Brussels briefje ogenschijnlijk weinig gemeen hebben, tonen beiden hoe de PVV de beeldvorming domineert. Want toen Wilders naar Londen vloog wist hij op voorhand dat hij geweigerd zou worden. Toch nam hij ‘toevallig’ de vlucht net voor het middaguur, vergezeld van ‘minstens vijftig journalisten’ die hem zowel op de heen- als terugreis volgden. Zo wist hij zeker dat hij bij thuiskomst het achtuurjournaal zou halen.
Zo ook het briefje naar Brussel. Dat de Commissie niet over opt-outs gaat, doet er niet toe. Dit briefje werd ‘toevallig’ verstuurd op de ochtend van de Algemene Politieke Beschouwingen, waar de PVV nu niet meer als grootste oppositiepartij het eerste woord had. Die eer had GroenLinks-PvdA nu. Maar met dit listige briefje wist de PVV alsnog alle aandacht op te eisen. Want het ging niet om feitelijke toegang tot Londen. Het gaat ook niet om een feitelijke opt-out. Nee, het gaat om de feitelijke creatie van aandacht.
Zo ook nu. Het gaat niet om feitelijk noodrecht. Het gaat niet om een feitelijke spoedwet. Het gaat om de feitelijke creatie van een crisis. Het is wat historicus Beatrice de Graaf ‘performatieve kracht’ noemt: de mate waarin autoriteiten publieke en politieke steun weten te mobiliseren voor een bepaald discours. En dat is nu een crisisdiscours.
Want het ‘uitroepen’ van een crisis kan alleen met een ‘dragende motivering’. En zolang serieuze bestuurders, wetenschappers, journalisten en politici denken in termen van ‘noodrecht of spoedwet’ dragen ze actief bij aan een breed gedragen en feitelijke creatie van een crisis.
Je zou verwachten dat na vijftien jaar, de tijd tussen Londen en Brussel, dat serieuze journalisten, bestuurders en wetenschappers dit spelletje wel doorzien. Maar nee, sterker nog, oppositiepartijen komen nu ‘met een breed gesteunde motie om asielingrepen niet via een noodwet, maar via een spoedwet te regelen’. Met zulke vijanden heb je geen vrienden meer nodig.
Sommigen zullen beweren dat er ook echt een crisis is. Maar een blik op het gebruik van het woord ‘crisis’ in het parlement tussen 1885 tot 2020 toont dat ‘crisis’ in de laatste vijftien jaar bijna twee keer is meer gebruikt (24.474 keer) dan de optelsom van alle (!) 120 jaren ervoor (12.957 keer). Als er dus een crisis is, dan is er een crisis in de omvang en het gemak waarmee politici over een crisis spreken.
‘Soeverein is degene die over de uitzonderingstoestand beslist.’ En tijdens de uitzonderingstoestand worden ‘vrijheid en gerechtigheid voor onbepaalde tijd met een sluier omhangen’, aldus de omstreden Duitse jurist Carl Schmitt.
Wilders hoeft het parlement niet meer buitenspel te zetten om z’n zin te krijgen. Nee, door de dualiteit noodrecht en spoedwet feitelijk te bespreken wordt er feitelijk een crisis gecreëerd en een uitzonderingstoestand gelegitimeerd. Daarmee bevestigt het parlement vooral de soevereiniteit van één man. Dat lijkt me pas serieus een feitelijke crisis.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant