Hoffelijk en welbespraakt in zijn voorkomen, radicaal in zijn ideeën over immigratie: Bruno Retailleau, de nieuwe Franse minister van Binnenlandse Zaken, tapt voor zijn plannen uit het vat van het radicaal-rechtse Rassemblement national.
De rechtsstaat is ‘onaantastbaar noch heilig’. Dixit de nieuwe Franse minister van Binnenlandse Zaken, Bruno Retailleau, zondagavond. Het parlementaire jaar moest nog officieel beginnen – dinsdag spreekt premier Barnier voor het eerst de assemblée nationale (de Franse Tweede Kamer) toe – en Retailleau zette de toch al gespannen verhoudingen extra op scherp.
De context: de verkrachting en moord op de studente Philippine, wier lichaam ruim een week geleden werd gevonden in Bois de Boulogne, een groot park aan de westkant van Parijs. De verdachte is een man van Marokkaanse origine, die eerder is veroordeeld voor verkrachting. Er liep een uitzettingsbevel tegen hem. Het drama voedt het verhitte debat over immigratie, waartegen de nieuwe regering hard zegt te willen optreden.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Als minister van Binnenlandse Zaken speelt Retailleau straks een sleutelrol. Dat die onconventioneel belooft te zijn, mag een understatement heten. De 63-jarige politicus gaf de afgelopen jaren leiding aan de senaatsfractie van het conservatief-rechtse Les Républicains (LR), die in de Senaat de grootste partij is. Onder zijn aanvoering werd de nieuwe immigratiewet eind vorig jaar grondig aangescherpt met voorstellen die afkomstig waren uit het standaardrepertoire van Rassemblement national, de radicaal-rechtse partij van Marine Le Pen.
Illegaal verblijf in Frankrijk moest strafbaar worden, gratis medische zorg voor migranten zonder papieren afgeschaft, en Fransen zouden voorrang krijgen bij sociale voorzieningen zoals huisvesting. Rassemblement national sprak van een ‘ideologische overwinning’.
Maar de maatregelen sneuvelden stuk voor stuk bij de constitutionele raad. Juristen hadden daar op voorhand voor gewaarschuwd en zelfs president Emmanuel Macron en toenmalig verantwoordelijk minister Gérald Darmanin erkenden op voorhand dat een deel van de voorstellen in strijd zou kunnen zijn met de grondwet.
Nu wil Retailleau zijn oude plannen een nieuwe kans geven. ‘Immigratie is sinds vijftig jaar een van de meest ontwrichtende fenomenen voor de Franse samenleving, zonder dat de Fransen zich daar ooit over hebben kunnen uitspreken’, zei de minister kort na zijn aantreden. In theorie is zijn missie eenvoudig: het stopzetten van de illegale binnenkomst van migranten en het aantal vertrekkende migranten vergroten.
Voor dat laatste schuwt Retailleau harde onderhandelingen met herkomstlanden niet. Visumbeleid, ontwikkelingshulp en handel moeten worden ingezet als drukmiddel om migranten terug te doen keren. Wie, zoals de verdachte van de moord op Philippine, een uitzettingsbevel heeft gekregen, zou langer moeten worden kunnen vastgezet. Veroordeelde immigranten uitzetten moet eenvoudiger worden.
Retailleau combineert zijn radicale plannen met een hoffelijk voorkomen. Als praktiserend katholiek groeide Retailleau op in een gezin van vier kinderen, in het dorpje Saint-Malo-du-Bois. Zijn vader was de burgemeester. Retailleau is fanatiek paardrijder en staat binnen zijn partij bekend als intelligent en welbespraakt, iemand die naar alle partijen luistert en overtuigend kan spreken. Hij doorspekt zijn verhalen met citaten van schrijvers en denkers.
Zijn rechts-conservatieve ideeën strekken verder dan immigratie. In 2013, in de aanloop naar de invoering van het homohuwelijk in Frankrijk, maakte Retailleau deel uit van de groep tegendemonstranten. Dit jaar stemde hij in de senaat tegen het vastleggen van het recht op abortus in de grondwet. Retailleau zag in dat initiatief een vorm van importeren van Amerikaanse politieke kwesties.
Al jaren ageert hij tegen een multiculturele samenleving, die volgens hem het risico brengt ‘ook een multiracistische samenleving’ te worden. Het Angelsaksische model waarin plaats is voor diverse gemeenschappen met eigen gebruiken, loopt volgens hem onherroepelijk uit op gewelddadige confrontaties. De enige uitweg zou zijn dat immigranten zich voegen in de ‘joods-christelijke’ cultuur van Frankrijk.
In aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2022 deed Retailleau mee aan de interne verkiezing van de presidentskandidaat voor zijn partij, zonder succes. Toen in de tweede ronde Le Pen het opnam tegen zittend president Macron, stemde Retailleau blanco – tussen die kandidaten wilde hij niet kiezen.
Dat de rechtsstaat in de ogen van de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken niet heilig heet te zijn, ontwricht de Franse politiek verder. Kopstukken uit Renaissance, de partij van Macron, reageerden fel. Voormalig premier Élisabeth Borne sprak haar afkeuring uit over de uitspraken, net als voormalig minister Marc Fesneau.
De hardste woorden kwamen van Yaël Braun-Pivet, de voorzitter van de assemblée: ‘De rechtsstaat is dat wat onze burgers beschermt, de gelijkheid van iedereen voor de wet. (...) Als de situatie gespannen is, moeten we vooral niet de rechtsstaat in twijfel trekken die onze democratie beschermt.’
Anne Genetet, zelf net benoemd tot minister van Onderwijs en lid van Macrons partij Renaissance, schreef bij zijn aantreden al op X: ‘Bruno Retailleau op Binnenlandse Zaken: grote waakzaamheid.’
Pascal Brice, voormalig directeur van een instelling die het ministerie adviseert over immigratie: ‘Het vocabulaire van meneer Retailleau is dat van extreem-rechts, en de beoogde maatregelen (...) beloven chaos in het leven van mannen en vrouwen die niets anders vragen dan te werken.’
Marion Maréchal, nicht van Le Pen en voormalig lid van de extreem-rechtse partij Reconquête van Éric Zemmour en nu partijloos Europarlementariër, spreekt op X over ‘verheugende woorden’ van Retailleau en roept op tot actie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant