Voor het eerst heeft de uiterst rechtse FPÖ de Oostenrijkse verkiezingen gewonnen. Andere partijen hebben elkaar toegezegd de FPÖ buiten de regering te houden.
De prognose na het sluiten van de laatste stemlokalen, in hoofdstad Wenen, wijst op een duidelijke winst voor de FPÖ, met 29 procent van de stemmen. Nummer twee is de rechts-conservatieve ÖVP, met 26,3 procent. De gemiddelde foutenmarge van de prognose is 1,0 procent; het is zeer onwaarschijnlijk dat het resultaat nog verandert.
Op nummer drie komt de sociaaldemocratische SPÖ met 21 procent, erna volgen de Groenen en de liberale Neos met ieder zo’n 9 procent.
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Eerder was hij correspondent in het Midden-Oosten.
Daarmee wint de uiterst rechtse FPÖ voor het eerst de Oostenrijkse verkiezingen. De partij maakte in de jaren negentig faam onder wijlen Jörg Haider, met haar vroege verzet tegen immigratie als culturele en economische bedreiging, en het vergoelijken van nazimisdaden. Anno 2024 is de partij tegen alles: van klimaatpolitiek tot genderrechten en coronamaatregelen. De FPÖ verzet zich ook fel tegen ‘Brussel’ en is tegen steun voor Oekraïne. Met stip op nummer één staat echter migratie.
De FPÖ wil geen enkele asielzoeker meer binnenlaten, en het asielrecht middels een ‘noodwet’ opschorten. Vluchtelingen die al in Oostenrijk zijn wil de partij uitsluiten van sociale diensten, inclusief gezondheidszorg, met uitzondering van het hoogst noodzakelijke. Ook belooft de FPÖ massale ‘remigratie’ van vreemdelingen. ‘Fort Oostenrijk, Fort Europa’ luidt de titel van het verkiezingsprogramma.
De FPÖ is ook van plan overheidsbijdragen aan de media af te schaffen en wil een meldpunt instellen waar mensen ‘politiserende’ leerkrachten kunnen aangeven.
‘Wat de partij wil’, zei de Oostenrijkse politiek commentator Hans Rauscher eerder deze week tegen de Volkskrant, ‘is een autoritaire democratie naar het voorbeeld van Viktor Orbán in Hongarije, waar democratische instituten zoals de rechtbanken en de media gestaag buitenspel worden gezet, en waar wel verkiezingen zijn maar dezelfde partij telkens wint’.
De FPÖ regeerde sinds 2000 al drie keer, telkens samen met de conservatieve ÖVP. Alle drie die regeringen eindigden in een voortijdige val, of het opsplitsen van de FPÖ zelf. In 2019 viel het toenmalig kabinet van ÖVP en FPÖ door ‘Ibiza-gate’. Dat draaide om een video, twee jaar eerder opgenomen op Ibiza, waarin toenmalig FPÖ-leider Heinz-Christian Strache ingaat op allerlei corrupte voorstellen van iemand die hij voor een Russische geldschieter houdt.
Dit keer zegt ÖVP-leider Karl Nehammer, nu nog bondskanselier van Oostenrijk, dat zijn partij niet met de FPÖ zal samenwerken zolang ‘rechtsextremist’ Herbert Kickl de partij leidt. In drie deelstaten, die in Oostenrijk eigen parlementen hebben, regeren beide partijen wel samen.
Andere partijen sluiten de FPÖ categorisch uit van elke samenwerking. Alternatieven zijn echter moeilijk; de ÖVP zou dan moeten formeren met de zeer linkse sociaaldemocraten en waarschijnlijk ook een derde partij, vermoedelijk de liberale Neos. Analisten speculeren tevens over een minderheidsregering, wat in Oostenrijk nog nooit voorkwam. De ÖVP zou zich bijvoorbeeld kunnen laten steunen door de parlementsfractie van de FPÖ.
Tussen de Europese radicaalrechtse partijen staat de FPÖ op de uiterste flank, vergelijkbaar met de Duitse AfD. Verschillende leden bleken in het verleden banden te hebben met rechtsextremisten.
De jeugdvleugel van de FPÖ is nauw verweven met de Identitaire Beweging, een Oostenrijkse extreemrechtse organisatie. Juist op verkiezingsdag kwam de FPÖ in het nieuws omdat op de begrafenis van een 90-jarig partijlid het Treuelied te horen was, tijdens de Tweede Oorlog een strijdlied van de SS.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant