De sjiitische leider Hassan Nasrallah wist Libanon naar zijn hand te zetten. Onder hem werd Hezbollah de machtigste groepering van het land. Zijn invloed reikte tot ver buiten de grenzen. Hij rekende meedogenloos af met zijn tegenstanders, maar verkeek zich uiteindelijk op Israël.
Sommige mensenlevens zijn terug te brengen tot een moment, een ontmoeting of een foto. Het leven van Hassan Nasrallah, de leider van Hezbollah die vrijdagavond door Israël werd gedood, kun je het best beschouwen door het kijkgaatje van een enkele beeldspraak. Het was een metafoor die hij gebruikte in 2000, kort nadat het Israëlische leger zich na jaren van bezetting had teruggetrokken uit Zuid-Libanon. Israël, zo zei een triomfantelijke Nasrallah bij die gelegenheid, mag dan kernwapens hebben maar is eigenlijk ‘zwakker dan een spinnenweb’.
Bijna een kwarteeuw na die speech werd Nasrallah op 64-jarige leeftijd door datzelfde Israël omgebracht. Het buurland waarmee hij zijn leven lang de strijd aanbond en dat hij met de ‘spinnenweb’-metafoor had geridiculiseerd, was hem toch de baas gebleken. Volgens bronnen van The New York Times wierp het Israëlische leger liefst tachtig bommen af boven de Libanese hoofdstad Beiroet, om er zeker van te zijn dat de Hezbollah-bunkers onder het dichtbevolkte gebied geraakt zouden worden.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu, zich bewust van het gewicht van het moment, liet zich in New York fotograferen toen hij telefonisch het groene licht gaf. ‘Onze vijanden dachten dat we een spinnenweb waren’, sprak Netanyahu nadien met zichtbaar genoegen. ‘Over welk spinnenweb hebben ze het? We hebben pezen van staal, zowel van wil als van kracht.’ Nasrallah’s levenloze lichaam werd zondag uit het puin gehaald.
Hoewel hij geen staatshoofd was en zich al jaren niet meer in het openbaar vertoonde, is Nasrallah’s dood voor het hele Midden-Oosten van historische betekenis. Sinds 1992 stond hij aan het hoofd van Hezbollah, een militie (of terreurorganisatie, aldus de Europese Unie en de Verenigde Staten) waarvan de invloed tot ver buiten de Libanese landsgrenzen reikte, tot in Syrië, Jemen en Irak. De geldstromen van Hezbollah voeren tot in Latijns-Amerika, waar de beweging diep in de drugshandel zit.
Gemeten naar zijn invloed past zijn naam in een rijtje met andere Arabische machers als Saddam Hoessein (Irak), Gamal Abdel Nasser (Egypte) en Hafiz al-Assad, de vader van de huidige Syrische president. En net als zij was Nasrallah bij velen bijzonder gehaat. Zijn besluit om Hezbollah-strijders naar Syrië te sturen om daar na 2011 de volksopstand te helpen neerslaan, leverde hem veel vijanden op. De haat tussen soennieten (aan de basis van de opstand) en sjiieten (aan de basis van Hezbollah) wakkerde hij daarmee aan. Niet voor niets vierden Syriërs in oppositiegebied afgelopen weekend feest op straat.
Nasrallah, zoon van een groenteboer, werd in 1960 geboren als de oudste van negen kinderen. Hij studeerde islamitische theologie in de Iraakse stad Najaf, en klom in de jaren tachtig op binnen Hezbollah, dat ontstond als reactie op de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon. Zijn finest hour beleefde hij met de ‘spinnenweb’-overwinning in 2000. Nog altijd staat het te boek als de enige echte militaire nederlaag die Israël ooit leed.
Een andere erfenis is ook nationaal van aard. Sjiieten, de religieuze groepering waar Nasrallah toe behoorde, hadden bij zijn geboorte niets te vertellen in het landsbestuur. Zestig jaar later is dat totaal omgedraaid, en is Hezbollah – opgestuwd door geld, wapens en politieke rugdekking uit Iran – feitelijk de machtigste beweging van Libanon. Die positie handhaafde hij onder meer door meedogenloos af te rekenen met politieke tegenstanders. De moord op premier Rafiq al-Hariri in 2005 was er slechts één uit een reeks politieke liquidaties die zijn handtekening draagt.
Niettemin keken Arabieren in de hele regio steevast naar Nasrallah’s speeches (de laatste jaren opgenomen op een geheime locatie), simpelweg omdat ze ertoe deden. Zijn humor maakte hem geliefd, net als zijn bereidheid om een lokaal dialect te spreken in plaats van stijf tv-Arabisch. Vaste prik waren zijn harde uithalen naar het Westen; de orde in de regio beschouwde hij vanwege de Amerikaanse dominantie als ten diepste onrechtvaardig. ‘Amerika zal de afschuwelijke vijand blijven’, verklaarde Nasrallah jaren geleden, ‘en Israël een kankergezwel dat met wortel en al uitgeroeid moet worden.’
Dat Hezbollah na zijn dood niet zomaar van het toneel zal verdwijnen, is duidelijk. Zo verzwakt als nu is de organisatie echter in jaren niet geweest. Nasrallah’s besluit om na 7 oktober vorig jaar een oorlog te beginnen waar het – afgezien van ‘solidariteit’ met Hamas in Gaza – niets bij te winnen had, is de beweging duur komen te staan. De man die Israël hoogmoed voorwierp, bleek zelf ook hoogmoedig. Wanneer hij begraven zal worden, was zondagavond nog onbekend.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant