Jarenlang is Koen Van Sumere (57) in zijn jeugd misbruikt op de Abdijschool in Dendermonde. Samen met veertien andere slachtoffers van seksueel misbruik binnen de kerk ontmoette hij vrijdag de paus. ‘Het was een zeer krachtige, mondige groep, ieder met zijn eigen verhaal.’
Rustig maar waakzaam. In die toestand verkeert Koen Van Sumere (57), sinds hij en veertien andere slachtoffers van seksueel misbruik binnen de Belgische katholieke kerk de paus hebben ontmoet. Dat gebeurde vrijdagavond, toen de paus ook zijn excuses voor het misbruik maakte. ‘Hij beloofde meteen actie te ondernemen, maar wat mij betreft geldt: eerst zien, dan geloven.’
Van Sumere werd in zijn jeugd misbruikt op een abdijschool, het internaat dat toebehoorde aan de abdij in Dendermonde. Al twintig jaar strijdt hij voor erkenning van wat de kerk hem heeft aangedaan. Hij deed zijn verhaal bij de twee parlementaire commissies die een rechtstreeks gevolg waren van Godvergeten, de geruchtmakende documentaire waarin Belgische slachtoffers vorig najaar vertelden over het misbruik in de katholieke kerk en waarvoor Van Sumere ook zijn eigen dossier openstelde.
Over de auteur
Mark Misérus is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met als specialisme onderwijs.
Hij klinkt rustig maar bevlogen aan de telefoon. ‘Het misbruik heeft me ook gemaakt tot wie ik ben’, zegt Van Sumere, daags na het gesprek waarin de paus in navolging van eerdere keren in andere landen ook excuses maakte aan de Belgische slachtoffers. ‘Ik probeer het positief te bekijken, je kunt niet in het verleden blijven hangen. Dat is voor veel slachtoffers een probleem, ook omdat de kerk er maar omheen blijft draaien.’
Hooguit voorzichtig positief is Van Sumere, ook doordat de paus oprecht geïnteresseerd leek in de verhalen van de Belgische slachtoffers. Tegelijk hoorde de Gentse apotheker nooit iets van de abdij in Dendermonde waar hij werd misbruikt. ‘Daarom zie ik de kerk ook niet als onze vijand, maar als vijand van zichzelf. Zolang de kerk niet met zichzelf in het reine komt, kan er moeilijk sprake van vergeving zijn.’
In de nuntiatuur (de ambassade van het Vaticaan) kwamen de slachtoffers vrijdagavond in een kring te zitten tegenover de kerkvader, nadat ze in hartje Brussel in geblindeerde busjes waren gestapt. Ze zouden elk vier minuten spreektijd krijgen, maar in plaats van na een uur vertrok de paus pas na twee uur en een kwartier. Een priester had hij naar de keuken gestuurd om door te geven dat het eten wat later moest worden opgeschept.
De mannen en vrouwen hielden zich niet in tegenover Franciscus, vertelt Van Sumere. ‘Het was een zeer krachtige, mondige groep, ieder met zijn eigen verhaal. Ik opperde bijvoorbeeld dat bisschop Hoogmartens van Hasselt moet worden ontslagen. De paus antwoordde: stuur me waarom je dat wilt, dan gaan we dat in gang zetten. Ik had juist verwacht dat we, zoals gebruikelijk, iets te horen zouden krijgen als: we gaan erover nadenken.’
Dat de Belgen het Franciscus niet makkelijk zouden maken tijdens zijn bezoek, bleek al uit de toespraak van premier De Croo. Hij gaf de paus te verstaan dat ‘woorden alleen niet genoeg’ zijn en dat er gerechtigheid voor de slachtoffers dient te komen. Koning Filip sprak over het ‘vreselijke leed dat slachtoffers de rest van hun leven zullen meedragen.’
Zo’n aansporing is geen overbodige luxe voor de volgens hem hardleerse katholieke kerk, concludeerde Van Sumere midweeks al. Zo greep de Hasseltse bisschop Patrick Hoogmartens de dood van Paul Schollaert aan voor een lofzang op de priester-componist, die zich schuldig bleek te hebben gemaakt aan seksueel misbruik. Daarop werd het door Schollaert gecomponeerde slotgezang in allerijl geschrapt.
‘De oude, vastgeroeste katholieke kerk ten voeten uit’, zegt Van Sumere. ‘Keer op keer worden slachtoffers op zo’n manier diep gekwetst.’
Zijn verblijf in wat hij ‘de hel op aarde’ noemt, begon voor Koen Van Sumere in 1979 in Dendermonde. De jongens en paters verbleven op de Abdijschool ‘intern’ en brachten er dus ook de nacht door. ‘Het was niet alleen de hel door het seksuele geweld dat er plaatsvond, maar ook door de psychologische oorlogsvoering. Leerlingen maakten zich zelf ook schuldig aan verkrachting. Het was een ziek systeem.’
In 1985 ging hij van school, een jaar later pleegde zijn beste vriend zelfmoord. Dat deden er meer, gesloopt door het misbruik van de paters en de opvoeders. ‘Toen ik in 2010 naar het federale parket in Brussel stapte, kreeg ik te horen dat de Abdijschool de kers op de taart was voor de onderzoeksrechter. Vanwege het grote aantal slachtoffers, het grote aantal daders, de aard van de feiten en de periode waarin het misbruik plaatsvond.’
Ruim een halve eeuw zal dat hebben geduurd, denkt Van Sumere: de abdijschool opende in 1946 en sloot in 2000, na alle verhalen over het misbruik dat er plaatsvond.
Alles aan tegemoetkoming hield de kerk de afgelopen jaren af, vertelt Van Sumere. ‘Dat heeft me nog het meest getroffen. We hebben voorgesteld om een viering voor de slachtoffers te organiseren, een monument voor ze op te richten. Een van mijn ideeën was om elke veertien dagen een witte roos te leggen op het graf van mijn beste vriend.
‘Toevallig is zijn zus onlangs gecontacteerd door de abdij, ze willen nu weten waar hij ligt begraven.’ Die belangstelling is niet het gevolg van het bezoek van de paus, denkt Van Sumere, wel van Godvergeten en de nasleep van die documentaire.
Toen twee weken geleden het bericht kwam dat Van Sumere was uitgenodigd om de paus te ontmoeten, nam hij zich voor om zijn kans te grijpen. ‘Het was mijn bedoeling om de paus of anders de bisschoppen schaakmat te zetten. Als de paus bijvoorbeeld nee zou zeggen tegen mijn voorstel om over een paar maanden te evalueren wat er is veranderd na ons gesprek, zou dat slecht op hem afstralen. Maar zou hij ermee instemmen, dan waren de bisschoppen aan zet.’
Maak werk van schadevergoeding en zeg foute geestelijken direct de wacht aan, kreeg de paus van de Belgische slachtoffers te horen. Toch rept het Vaticaan in de officiële verklaring die het na de ontmoeting verspreidde, met geen woord over excuses en over schadevergoeding.
Wat de woorden van de paus tijden het gesprek waard zijn, zal volgens Van Sumere moeten blijken. ‘Ik heb wel het gevoel dat de paus begaan met ons is, maar the proof of the pudding is in the eating. De kerk is nu aan zet voor de volgende zet op het schaakbord.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant