De grootscheepse aanval van Israël op Hezbollah-doelen in Libanon en het uitschakelen van leider Hassan Nasrallah heeft de organisatie opnieuw een grote slag toegebracht. Hoe nu verder? Moet Hezbollah hetzelfde lot vrezen als Hamas?
Over één ding zijn waarnemers het eens: de dood van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah is een gigantische klap voor de beweging, sowieso al verzwakt na de recente pieper-aanval. De grote vraag is nu wat Israëls vervolgstappen zijn.
De strategie is kraakhelder, zegt Frans Osinga, hoogleraar krijgswetenschappen: Israël deelt zowel in Gaza als in Libanon keiharde klappen uit, om Hamas en Hezbollah in ieder geval voor de komende jaren onschadelijk te maken, zegt Osinga.
Met Hamas in Gaza is dat volgens hem al gelukt: ‘Die organisatie heeft nauwelijks meer capaciteit en wapens en raketten om Israël aan te vallen. Misschien hebben ze één of twee raketten over. Nu is Hezbollah aan de beurt.’
Dat denkt ook Harel Chorev, hoofd analyse van het Midden-Oosten aan het Dayan Center van de universiteit van Tel Aviv. Hij noemt de dood van Nasrallah een ‘dramatische strategische ontwikkeling’ voor Hezbollah. ‘Hij was een sleutelfiguur voor de hele regio. Extreem slim, hij kende Israël heel goed. Waarschijnlijk was hij de op een na belangrijkste figuur binnen de pro-Iraanse as, na ayatollah Khamenei zelf.’
Op dit moment hangt Hezbollah groggy in de touwen, constateert Peter Malcontent, historicus aan de Universiteit Utrecht en kenner van het Midden-Oostenconflict. ‘Ga maar na: eerst die grootschalige aanval met die piepers, nu het uitschakelen van Nasrallah. Bij Hamas gaat het Israël om de totale vernietiging, maar bij Hezbollah is het genoeg dat ze uiteindelijk eieren voor hun geld kiezen.’
Profiel: Wie was Hassan Nasrallah, die 32 jaar aan het hoofd stond van Hezbollah
Beiroet in shock: Paniek en ontreddering na de aanvallen van Israël, waarbij Hezbollah-leider Nasrallah werd gedood: ‘Als hij er niet meer is, gaan we er allemaal aan’
Laatste nieuws: volg de ontwikkelingen in het Midden-Oosten in dit liveblog. Alle stukken hierover zijn verzameld in dit dossier.
Osinga noch Malcontent ziet reden voor Israël om nog een riskante grondoorlog te beginnen. Malcontent: ‘Israël zal zoveel mogelijk raketten en kopstukken willen raken. Totdat Hezbollah besluit belangrijke concessies te doen door zich naar het noorden terug te trekken’, aldus Malcontent.
Een grondoperatie in Libanon is ‘enorm risicovol’, zegt Osinga. Bovendien is de huidige strategie succesvol: ‘Door leiders uit te schakelen en honderden lanceerinstallaties en munitieopslagplaatsen te verwoesten, schakel je de militaire capaciteit uit. En je deelt een waarschuwing uit: als je ons aanvalt, krijg je een enorme klap op je kop.’
Chorev sluit een grondoperatie niet uit, om de infrastructuur van Hezbollah in Zuid-Libanon te vernietigen. ‘En dan weer terugtrekken.’
Het is alleen niet per se nodig, denkt hij. ‘Cruciaal voor het beëindigen van de oorlog is wat vorige week gebeurde: de vlucht van honderdduizenden inwoners uit Zuid-Libanon en andere sjiitische regio’s van het land. Israël kan nu zeggen: als onze zestigduizend ontheemden uit Noord-Israël niet kunnen terugkeren, kunnen jullie mensen dat ook niet. Dat is een belangrijke hefboom.’
Uiteindelijk zal blijken dat 7 oktober een keerpunt was, zegt Osinga. ‘Met zijn bloedige overval op Israëlisch grondgebied op 7 oktober maakte Hamas een einde aan een wankel strategisch evenwicht dat jaren had standgehouden. Het was het failliet van de oude strategie van Israël, omdat het begreep dat je het conflict niet kan oplossen met onderhandelen.’
Israël had tot die tijd de aanwezigheid van Hamas geaccepteerd. ‘Het accepteerde ook dat Hamas zo nu en dan wat raketten afschoot. Het voerde dan als antwoord bombardementen uit op Hamas-doelen in Gaza en pleegde aanslagen op kopstukken van de organisatie. Eens in de drie jaar was er een wat grootschaliger raketaanval, met een heftiger reactie van Israël, en dat was het dan.’
Die aanpak was na 7 oktober niet langer afdoende, dus heeft Israël Hamas ‘voorlopig van de kaart geveegd’, aldus Osinga. Dat gebeurt nu ook met Hezbollah en diens tienduizenden raketten.
Zo gaat het volgens Osinga al ‘vanaf de ontstaansgeschiedenis van Israël’. Het voerde vernietigende oorlogen met omliggende landen en werkte daarna aan normalisatie van de betrekkingen. Met succes: zo houden Egypte en Syrië zich al jaren stil. ‘De vijand veranderde echter. Nu is dat Iran, met Hezbollah en Hamas.’
In Gaza verpletterde Israël niet alleen Hamas. Het gooide het hele land plat en nam duizenden burgerslachtoffers voor lief. Osinga: ‘Israël begrijpt heel goed dat Palestijnen in Gaza de sympathie van de wereld hebben. De burgers zijn de underdog in deze oorlog. Maar het Israëlische leger vecht niet voor de wereld, maar voor Israël, en is alleen aan Israël verantwoording verschuldigd. En de Israëlische bevolking staat grosso modo nog steeds achter het leger.’
Chorev denkt dat de dood van Nasrallah een staakt-het-vuren dichterbij brengt. ‘Het is niet dat Israël dat niet wil. Maar vóór vrijdag waren we daar nog niet aan toe. Een basisregel van oorlog is: als je aan het winnen bent, stop dan niet. Dan geef je de andere kant de kans zich te herstellen.’
De militaire situatie in de regio is echter een stuk eenduidiger dan de politieke, benadrukt Daniel Sherman, strategisch consultant in Israël. Want wat heeft Israël met de bijna vernietiging van Hamas, de dood van Nasrallah en de verzwakking van Hezbollah precies gewonnen?
‘Het ombrengen van Nasrallah is ontegenzeggelijk een belangrijke militaire overwinning, maar niet per se een politieke. Hebben we alle stukjes van de puzzel? Is dit genoeg om politieke stabiliteit te bereiken?’
Daarvoor is volgens hem een sterke internationale politieke leider nodig. Die ziet hij momenteel niet. Tekenend is volgens hem de Amerikaanse reactie op de laatste aanvallen. ‘Die is veel minder eenduidig dan die na 7 oktober. Amerika spreekt op dit moment niet zijn onvoorwaardelijke steun uit.’
De strijd is dus nog lang niet gestreden, denkt Sherman. Hezbollah zal nieuwe leiders aanstellen, terwijl Israël zal doorgaan met luchtaanvallen om langeafstandsraketten uit te schakelen. En dit alles is ingebed in een zee van vraagtekens.
Wie wint de Amerikaanse verkiezingen? En wat is de reactie van Iran? Sherman: ‘Als er geen constructieve, regionale oplossing komt, kan alles er over een paar maanden zomaar weer anders uitzien voor Israël.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant