Lees al onze artikelen over de oorlog in Oekraïne.
NAVO-lidstaten Estland, Letland, Litouwen en Polen willen met Europees geld een netwerk bouwen van bunkers, barrières, distributielijnen en militaire opslagplekken langs hun grenzen met Rusland en Belarus. Dat maakten Estse ambtenaren zaterdag bekend.
Sinds de Russische inval in Oekraïne bereiden de buurlanden van Rusland zich voor op een soortgelijk scenario. Afgelopen vrijdag ontmoetten de defensieministers van de vier landen elkaar in de Letse stad Daugavpils om de financiering van het project te bespreken. Hoeveel financiële steun van Brussel er nodig is, werd niet bekendgemaakt.
In een gezamenlijke verklaring stellen de landen dat ‘de Russische oorlog tegen Oekraïne heeft aangetoond dat het creëren van fysieke obstakels op open terrein zonder natuurlijke dekking van cruciaal belang is, zelfs bij technologisch geavanceerde oorlogsvoering’.
Estland, de kleinste van de vier landen, kondigde eerder dit jaar aan dat de werkzaamheden bij de 333-kilometer lange grens met Rusland uitgevoerd worden in drie fases, te beginnen in 2025. Er zouden tot wel zeshonderd bunkers komen voor in totaal zo’n 60 miljoen euro. In Litouwen zouden de versterkingen 300 miljoen euro kosten en in Polen zelfs 2,3 miljard.
Volgens de Estse defensiefunctionarissen zullen er in vredestijd geen mijnen, prikkeldraad, antitankwapens of andere soortgelijke middelen worden ingezet langs de grensversterkingen.
Willem Feenstra
Bij twee Russische luchtaanvallen op hetzelfde ziekenhuis in de Oekraïense stad Sumy zijn zaterdag minstens negen doden gevallen, meldt minister van Binnenlandse Zaken Ihor Klymenko. De eerste aanval eiste één dode, de overige acht vielen toen Rusland opnieuw toesloeg tijdens de evacuatie van patiënten en personeel. Twaalf mensen raakten gewond.
Rusland neemt vaker kort achter elkaar hetzelfde doelwit onder vuur. Met name reddingswerkers zijn daarvan vaak de dupe. Volgens lokale ambtenaren gebruikte Rusland bij de aanval Shahed-drones van Iraanse makelij.
De Oekraïense luchtmacht stelt in de nacht van vrijdag op zaterdag 69 van de 73 Russische drones uit de lucht te hebben geschoten, waarvan 15 rondom Kyiv, en twee van de vier raketten. Rusland op zijn beurt meldt dat de luchtverdediging vier Oekraïense drones heeft neergehaald boven de regio's Belgorod en Koersk. Beide beweringen vallen niet onafhankelijk te verifiëren.
Bij Oekraïense beschietingen van het grensstadje Sjebekino zou verder één dode zijn gevallen, meldt gouverneur Vjatsjeslav Gladkov. Twee anderen raakten gewond.
Redactie/Reuters
• Het uitblijven van toestemming voor Oekraïne om met westerse langeafstandswapens toe te slaan in Rusland, heeft onder meer te maken met vrees voor Russische tegenacties gericht op westerse doelen. Dat schrijft The New York Times, die zich baseert op bronnen bij Amerikaanse inlichtingendiensten. Bovendien twijfelen de VS of de langeafstandswapens de loop van de oorlog wel beïnvloeden.
• Als de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump in november de Amerikaanse presidentsverkiezingen wint, dan wil hij al voor zijn inauguratie in januari met zowel Oekraïne als Rusland werken aan een vredesovereenkomst. Dat zei Trump vlak voor een ontmoeting met de Oekraïense leider Volodymyr Zelensky in de Trump Tower in New York.
Als de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump in november de Amerikaanse presidentsverkiezingen wint, dan wil hij al voor zijn inauguratie in januari met zowel Oekraïne als Rusland werken aan een vredesovereenkomst. Dat zei Trump vlak voor een ontmoeting met de Oekraïense leider Volodymyr Zelensky in de Trump Tower in New York.
Twitter bericht wordt geladen...
Zelensky besprak vandaag met Trump zijn ‘overwinningsplan’ voor Oekraïne. Dat behelst dat Oekraïne meer wapens krijgt en uitzicht op toetreding tot de Navo. Als Oekraïne zich vervolgens op een sterkere positie ten opzichte van Rusland bevindt, zou het mogelijk worden te starten met vredesonderhandelingen.
Maar Trump lijkt weinig zin te hebben de steun aan Oekraïne op te voeren. ‘We blijven miljarden dollars geven aan een man die weigert een deal te sluiten’, sneerde de Republikeinse presidentskandidaat woensdag.
Uit alles blijkt dat Trump wil dat Rusland en Oekraïne zo snel mogelijk aan de onderhandelingstafel plaatsnemen. Over Zelensky zei hij eerder deze week: ‘We hebben een zeer goede relatie. En ik heb ook een zeer goede relatie met president Poetin. Ik denk dat we het heel snel opgelost krijgen.’
Bij Zelensky was geen teleurstelling te bespeuren na zijn ontmoeting met Trump. De Oekraïense leider schreef op X dat hij een ‘zeer productieve ontmoeting’ had met Trump. ‘We delen de gezamenlijke visie dat de oorlog in Oekraïne moet stoppen. Poetin kan niet winnen. De Oekraïners moeten voorop staan.’
Zelensky is in de Verenigde Staten voor de Algemene Vergadering van de VN. Hij ontmoette donderdag de Democratische president Joe Biden en vicepresident Kamala Harris, de Democratische presidentskandidaat voor de verkiezingen op 5 november.
Maartje Bakker
De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft afstand genomen van een opmerking van zijn naaste adviseur Balázs Orbán (geen familie). Die zei in een interview op de Hongaarse radio dat zijn land niet hetzelfde zou hebben gedaan als de Oekraïense president Zelensky na de inval van Rusland, namelijk zich verdedigen.
‘Hij heeft zijn land in een verdedigingsoorlog gestort’, aldus Balázs Orbán. ‘Al deze mensen zijn gestorven, al dat territorium is verloren. Het is hun recht, hun soevereine beslissing. Maar als het ons was gevraagd, hadden we dit niet zo geadviseerd.’
Als reden gaf Balázs Orbán dat Hongarije die les heeft geleerd in 1956, toen Sovjet-troepen het land binnenvielen en een opstand tegen het communistische regime hard neersloegen. Bij de Hongaarse Opstand doodde het Rode Leger zeker 3.000 burgers. De opstand geldt in Hongarije nog altijd als trauma en als voorbeeld van heroïsch verzet tegen de Sovjet-Unie. Hongarije zou nu echter ‘kostbare Hongaarse levens’ sparen in plaats van die ‘op te offeren aan defensie’, aldus Balázs Orbán.
Hoewel premier Viktor Orbán pro-Russisch is, gingen de uitspraken van zijn adviseur zelfs hem te ver. Volgens de premier heeft Hongarije ‘zich altijd verdedigd, zou het zich nu verdedigen en zal het zich in de toekomst verdedigen met alle mogelijke middelen’. Zijn adviseur heeft volgens Orbán een ‘ambigue verklaring afgegeven, die fout was binnen deze context.’
De premier zei bovendien dat Hongarije veel te danken heeft aan ‘de helden en vrijheidsstrijders’ van 1956. ‘Als iemand over zulke delicate kwesties spreekt, moet het zeer precies worden geformuleerd, zodat er geen twijfel bestaat over ons standpunt.’
De oppositie denkt daar anders over. Oppositieleider Péter Magyar, voormalig lid van Orbáns partij, wil dat Balázs Orbán opstapt: ‘Zo’n man kan geen publiek ambt vervullen naast de Hongaarse premier.’ Wat Magyar betreft moet dat gebeuren voor 23 oktober, de dag waarop de Hongaarse Opstand wordt herdacht.
Een 72-jarige Amerikaan staat in Rusland terecht op verdenking van meevechten als huurling in Oekraïne, meldt het Russische staatspersbureau Ria. Een rechter in Moskou bepaalde dat Stephen James Hubbard zeker een half jaar langer in voorarrest moet blijven. Hubbard kan maximaal vijftien jaar gevangenisstraf krijgen.
Het is onduidelijk waar en wanneer Hubbard is gearresteerd en wat hij volgens Rusland precies zou hebben misdaan. Hij zou sinds 2014 in Oekraïne hebben gewoond en daar een vrouw hebben gehad. Ria zegt dat Hubbard in Izjoem woonde, in Noord-Oekraïne. Volgens persbureau Reuters beweert zijn zus op Facebook dat hij drie jaar geleden in Oekraïne is ontvoerd.
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft nog niet gereageerd op de zaak. Dat er zich buitenlanders hebben aangesloten om mee te vechten met Oekraïne is bekend, maar Rusland beweert dat het niet om vrijwilligers gaat maar om huurlingen die bewust gestuurd zijn. Zo probeert Rusland aan te tonen dat het Westen in direct conflict is met Rusland.
Aan Russische zijde vechten ook vrijwilligers mee uit het buitenland, onder wie Amerikanen. Zo is een oud-raadslid uit Massachusetts op dit moment dronepiloot in het Russische leger. Hij vluchtte uit de VS nadat hij terecht moest staan voor het bezit van kinderporno.
Joram Bolle
Het uitblijven van toestemming voor Oekraïne om met westerse langeafstandswapens toe te slaan in Rusland, heeft onder meer te maken met vrees voor Russische tegenacties gericht op westerse doelen. Dat schrijft The New York Times, die zich baseert op bronnen bij Amerikaanse inlichtingendiensten. Bovendien twijfelen de VS of de langeafstandswapens de loop van de oorlog wel beïnvloeden.
Rusland noemt eventuele toestemming voor het gebruik van westerse langeafstandswapens op Russisch grondgebied een rode lijn die een sterke tegenreactie rechtvaardigt. Oekraïne omschrijft dat als bangmakerij, maar de inlichtingendiensten zien een reëel gevaar. Ze verwachten geen openlijke militaire aanvallen op westerse doelen, maar wel een grootschaliger Russische sabotagecampagne, aldus The New York Times.
Die sabotageactiviteiten, geleid door de Russische militaire inlichtingendienst GROe, vinden nu al plaats. Overal in Europa worden ogenschijnlijk willekeurige branden gesticht, van winkelcentra tot tramremises, maar ook bijvoorbeeld antisemitische symbolen op muren gespoten. Die acties zouden allemaal door Rusland zijn gepleegd of worden betaald. Mogelijk is er ook sprake van sabotage op Navo-bases, met bijvoorbeeld de drinkwatervoorziening.
De VS wegen ook mee dat het gebruik van langeafstandswapens te weinig nut zou hebben voor Oekraïne. Oekraïne wil munitiedepots, lanceerinrichtingen, vliegvelden en andere doelen ver van het front kunnen raken om de Russische oorlogsmachine te verstoren.
De VS denken echter dat Rusland zijn militaire middelen gewoon zal verplaatsen als Oekraïne Amerikaanse Atacms, Britse Storm Shadows en Franse Scalps mag gebruiken op Russisch grondgebied. Zo verplaatste Rusland recent alle militaire vliegtuigen tot 300 kilometer achter de grens, anticiperend op Amerikaanse toestemming voor het gebruik van de Atacms. Die hebben een bereik van 300 kilometer.
Joram Bolle
Door bombardementen op een Oekraïens dorp ten westen van de zuidelijke stad Cherson is donderdag een vrouw om het leven gekomen en een andere persoon gewond geraakt. Dat meldt de gouverneur van de regio. Het dorpje zou volgens hem zes keer zijn bestookt.
In een dorp in de buurt van de noordoostelijke stad Charkiv heeft een raketaanval een brand veroorzaakt bij ten minste zes woningen. Het is onduidelijk of daarbij slachtoffers zijn gevallen.
Charkiv ligt dicht bij de grens met Rusland en is vaker doelwit van Russische beschietingen. De regio Cherson is deels in handen van de Russen en is ook een van de vier provincies die Rusland heeft geannexeerd in september 2022.
ANP
Na de Amerikaanse president Joe Biden heeft ook vicepresident Kamala Harris haar 'niet-aflatende' steun aan Oekraïne bevestigd in zijn strijd tegen Rusland. Dat deed ze voorafgaand aan een ontmoeting met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in het Witte Huis. Volgens Harris is elk vredesvoorstel waarbij Kyiv terrein moet inleveren 'gevaarlijk en onacceptabel'.
'Ik zal Oekraïne blijven steunen, en ik zal ervoor zorgen dat Oekraïne in deze oorlog zegeviert', zei de Democratische presidentskandidaat. Volgens haar moeten de VS voor vrede en veiligheid hun rol van wereldleider blijven vervullen.
In een duidelijke toespeling op haar rivaal Donald Trump zei Harris dat 'sommigen in mijn land' liever zien dat Oekraïne grote delen van zijn grondgebied opgeeft. Volgens haar is dat precies wat de Russische president Vladimir Poetin wil. Trump is kritisch over de Amerikaanse steun aan Oekraïne.
Biden ontmoette Zelensky eerder op de dag in het Witte Huis. Ook hij beloofde dat 'Oekraïne zal zegevieren' en dat de VS 'bij elke stap' achter Oekraïne blijven staan. De president heeft Oekraïne donderdag voor miljarden dollars aan extra steun toegezegd.
ANP
De Amerikaanse oud-president Donald Trump heeft vrijdag een ontmoeting met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. De twee ontmoeten elkaar in de Trump Tower in New York om 09.45 uur lokale tijd (15.45 uur Nederlandse tijd). Trump maakte dit bekend tijdens een persconferentie en zei ook donderdagavond nog de Britse premier Keir Starmer te spreken.
Zelensky ontmoette donderdag in het Witte Huis al huidig president Joe Biden en vicepresident Kamala Harris, Trumps tegenstander bij de verkiezingen in november. Voor zijn gesprek met Trump blijft hij een dag langer in de Verenigde Staten.
Het was deze week onduidelijk of Trump en Zelensky elkaar nog zouden spreken in de VS, waar veel wereldleiders bijeen zijn voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (VN). De Republikeinse presidentskandidaat is kritisch op de Oekraïense president en noemde hem maandag nog 'de beste verkoper in de geschiedenis'. 'Elke keer als hij het land binnenkomt, loopt hij weg met 60 miljard dollar.'
ANP
De controversiële documentairefilm Russians at War wordt niet meer vertoond op het filmfestival van Zürich (ZFF). De film is om 'veiligheidsredenen' uit het programma gehaald, meldt de organisatie via sociale media.
'Voor het ZFF heeft de veiligheid van publiek, gasten, partners en medewerkers de hoogste prioriteit', staat in het bericht, zonder daarbij details te geven. Russians at War blijft wel meedoen in de competitie van het filmfestival.
Eerder deze maand werd de film ook al geschrapt op het Toronto International Film Festival (TIFF) nadat er 'aanzienlijke bedreigingen' waren binnengekomen. De documentaire ging in première op het festival van Venetië en is gemaakt door de Russisch-Canadese regisseur Anastasia Trofimova. 'Gezien de huidige situatie' zal ze niet meer naar Zürich komen, meldt het ZFF.
Zwarte lijst
De regisseur ging voor de film met een Russisch bataljon mee terwijl het door Oost-Oekraïne trok na de Russische invasie in 2022. De film veroorzaakte verontwaardiging omdat hij wordt gezien als een rechtvaardiging voor de invasie van Oekraïne.
Oekraïne zette Trofimova twee weken geleden op een zwarte lijst. Het land beschouwt haar als een 'nationaal veiligheidsrisico'.
ANP
• Rusland heeft afgelopen nacht opnieuw een grootschalige luchtaanval uitgevoerd op verschillende doelen in Oekraïne. Zo werd onder meer Kyiv vijf uur lang bestookt met drones en raketten. Volgens het militaire bestuur van Kyiv zijn daar een gaspijp en een kleuterschool bij beschadigd geraakt, ooggetuigen bevestigen dat tegen persbureau Reuters.
• Oekraïne krijgt de beschikking over munitie met een veel groter bereik voor F-16-vliegtuigen. Het zogeheten Joint Standoff Weapon (JSOW) maakt onderdeel uit van het nieuwste Amerikaanse steunpakket voor Oekraïne van 375 miljoen dollar, heeft de Amerikaanse president Joe Biden vandaag bevestigd.
De Amerikaanse president Joe Biden heeft bij een bezoek van zijn Oekraïense evenknie Volodymyr Zelensky in het Witte Huis gezegd dat de Verenigde Staten Oekraïne zullen blijven steunen. ‘Rusland zal niet zegevieren. Oekraïne zal zegevieren en wij blijven en wij zullen bij elke stap achter jullie staan’, beloofde Biden.
Zelensky is momenteel in Washington om een zogenoemd ‘overwinningsplan’ te presenteren aan zowel Biden als Kamala Harris, de huidige vicepresident en de Democratische presidentskandidaat. De Republikeinen worden bij de stembusgang vertegenwoordigd door oud-president Donald Trump, die de steun aan Oekraïne wil stopzetten. Het leek erop dat Zelensky ook een ontmoeting zou hebben met Trump, maar het is niet duidelijk of dat nog gaat gebeuren.
Biden maakte voorafgaand aan het bezoek van Zelensky nieuwe steunmaatregelen voor Oekraïne bekend. Hij beloofde bijna 8 miljard dollar aan militaire hulp, inclusief een bedrag van 5,5 miljard dollar dat geautoriseerd moet worden voordat maandag het Amerikaanse fiscale jaar verloopt. Oekraïne krijgt extra munitie en een Patriot-luchtverdedigingssysteem. Ook gaan de VS volgend jaar meer Oekraïense militairen opleiden tot F-16-piloot. Er is nog altijd geen Amerikaanse toestemming voor het gebruik van door de VS geleverde wapens op doelen in Rusland, waar Oekraïne al langer voor pleit.
ANP/Redactie
Lees hier ook: De laatste zet richting vrede voor Oekraïne, daar stuurt Zelensky bij zijn gesprekken met Biden, Trump en Harris op aan
Bij Russische aanvallen in de provincie Donetsk zijn vandaag drie doden gevallen. Dat meldt de gouverneur van de Oost-Oekraïense provincie, Vadym Filasjkin, in een bericht op Telegram. Volgens Filasjkin kwam één persoon om het leven bij aanvallen op de stad Tsjasiv Jar, en twee bij beschietingen op de nabijgelegen stad Toretsk. De beweringen kunnen niet onafhankelijk geverifieerd worden.
Aan het oostelijk front vechten Oekraïne en Rusland al maanden rondom Tsjasiv Jar. Hoewel Rusland ten zuiden en oosten van Tsjasiv Jar langzaam oprukt, heeft het Oekraïense leger vooralsnog stand kunnen houden. In Toretsk zijn Russische troepen inmiddels doorgedrongen tot de buitenwijken.
Recentelijk heeft het Russische leger zijn zinnen gezet op de verovering van de stad Pokrovsk, zo constateert de Amerikaanse denktank Institute for the Study of War. Pokrovsk is cruciaal voor de bevoorrading van Oekraïense troepen in Tsjasiv Jar en Toretsk.
Thom Canters
Rusland heeft afgelopen nacht opnieuw een grootschalige luchtaanval uitgevoerd op verschillende doelen in Oekraïne. Zo werd onder meer Kyiv vijf uur lang bestookt met drones en raketten. Volgens het militaire bestuur van Kyiv zijn daar een gaspijp en een kleuterschool bij beschadigd geraakt, ooggetuigen bevestigen dat tegen persbureau Reuters.
In het westen en zuiden van het land trof Rusland energievoorzieningen. Dat leidde in de westelijke stad Ivano-Frankivsk tot stroomstoringen. Bij een luchtaanval in het zuidwestelijke Odesa werd één vrouw gedood, acht mensen raakten gewond in de zuidoostelijke stad Zaporizja.
Tijdens de aanval werden in heel Oekraïne 78 drones en zes raketten gelanceerd. Volgens Oekraïense autoriteiten zijn de meeste drones en raketten door afweergeschut vernietigd.
Russische langeafstandsraketten hebben sinds het begin van de oorlog 70 procent van het Oekraïense energienet vernietigd. Oekraïne vraagt al langere tijd toestemming om zulke wapens ook te mogen gebruiken over de Russiche grens. Vooralsnog willen de VS en de EU die niet geven, uit angst voor escalatie.
Frank Rensen
Oekraïne krijgt de beschikking over munitie met een veel groter bereik voor F-16-vliegtuigen. Het zogeheten Joint Standoff Weapon (JSOW) maakt onderdeel uit van het nieuwste Amerikaanse steunpakket voor Oekraïne van 375 miljoen dollar, heeft de Amerikaanse president Joe Biden vandaag bevestigd.
Er is lang gediscussieerd over het leveren van de JSOW’s. De VS zijn erg terughoudend met het leveren van wapens aan Oekraïne met groot bereik, vanwege de vrees dat er ook doelen diep in Rusland mee worden aangevallen.
De JSOW’s hebben een bereik van meer dan honderd kilometer. Daarmee kunnen Oekraïense F-16’s ver van het front opereren, waardoor het risico kleiner wordt dat de Russen de toestellen neerhalen. Met de zogeheten glijbom kan Oekraïne Russische lanceerinstallaties en munitieopslagen treffen.
De aankondiging komt vlak voordat de Oekraïense president Zelensky op bezoek gaat bij Biden. Zelensky verwelkomt de levering van de JSOW, maar zal er bij Biden ook op aandringen om toestemming te geven om Amerikaanse langeafstandswapens in te zetten in heel Rusland, en niet alleen in het grensgebied.
Joram Bolle
België wil dat de EU helemaal afstapt van de import van vloeibaar gas (lng). Daartoe doet energieminister Tinne Van der Straeten een oproep in de Financial Times. De import van vloeibaar Russisch gas is de laatste tijd toegenomen in de EU. In Rotterdam leggen nu bijvoorbeeld twee tankers per maand met lng aan, waar dat er in de afgelopen jaren één per maand was. Ook de haven van het Belgische Zeebrugge ziet een toename.
Dat heeft waarschijnlijk te maken met het nieuwste sanctiepakket tegen Rusland vanwege de oorlog tegen Oekraïne. Daarin wordt de overslag van Russisch lng naar landen buiten de EU verboden. Voor eigen gebruik mogen landen nog wel lng uit Rusland importeren.
Partijen die genoeg opslagcapaciteit hebben in de EU maken nu gebruik van die lacune in het sanctiebeleid, schreef de Nederlandse minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans deze week aan de Tweede Kamer. Bovendien kunnen overheden importeurs niet dwingen hun langetermijncontracten met Rusland op te zeggen.
Om die reden wil België dat de EU als geheel een ban afspreekt op de invoer van vloeibaar gas uit Rusland. Dan kunnen de contracten wel worden verbroken. Nederland wil zich ook hard maken voor Europese afspraken over de invoer van vloeibaar gas uit Rusland voor eigen gebruik, aldus minister Hermans. Zij schrijft ook dat er binnen de huidige regels voor lidstaten wellicht al meer mogelijk is, maar dat de Europese Commissie daar meer duidelijkheid over moet verschaffen.
Joram Bolle
De Verenigde Staten hebben woensdag aangekondigd voor 375 miljoen dollar extra aan militaire hulp naar Oekraïne te sturen. De aankondiging komt op het moment dat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zijn bondgenoten probeert te overtuigen van het gebruik van raketten op Russisch grondgebied.
De nieuwe Amerikaanse steun omvat onder meer munitie, gepantserde voertuigen en raketten, aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken.
De VS leveren ook opnieuw omstreden clustermunitie - raketten of bommen die in de lucht, boven hun doelwit ontploffen en kleinere explosieven verspreiden. Ze zijn vooral controversieel omdat een deel van die explosieven niet ontploft en een gevaar vormt voor de burgerbevolking. Meer dan honderd landen verbieden het gebruik van clustermunitie.
De VS hebben sinds het begin van de oorlog in Oekraïne in februari 2022 voor meer dan 56 miljard dollar (ruim 50 miljard euro) aan militaire hulp naar Kyiv gestuurd.
• De Russische president Vladimir Poetin heeft opnieuw gedreigd met het gebruik van kernwapens. Dat zou hij overwegen als Rusland wordt aangevallen met conventionele wapens als bommen, raketten en andere explosieven, zei hij bij een vergadering van de Russische Veiligheidsraad. Een aanval die wordt ondersteund door een kernmacht, vervolgde hij, beschouwt Moskou als een gezamenlijke aanval.
• Rusland blijft de komende jaren een groot deel van zijn begroting uitgeven aan defensie. In 2025 stijgt het budget voor defensie met meer dan een kwart, naar omgerekend 127 miljard euro, schrijft Bloomberg op basis van de conceptbegroting van Rusland. Dat bedrag is goed voor 6,2 procent van het Russische bbp. Van alle Russische overheidsbestedingen gaat dan zo’n 40 procent naar defensie; meer dan onderwijs, sociale zekerheid en gezondheidszorg bij elkaar.
De Russische president Vladimir Poetin heeft opnieuw gedreigd met het gebruik van kernwapens. Dat zou hij overwegen als Rusland wordt aangevallen met conventionele wapens – bommen, raketten en andere explosieven –, zei hij bij een vergadering van de Russische Veiligheidsraad. Een aanval die wordt ondersteund door een kernmacht, vervolgde hij, beschouwt Moskou als een gezamenlijke aanval.
Het dreigement kan niet los worden gezien van de inspanningen van de Oekraïense president Zelensky om toestemming te krijgen voor het gebruik van langeafstandsraketten op Russisch grondgebied. Oekraïne beschiet Rusland tot dusver met name met drones. Maar als het aan Zelensky ligt, krijgt Kyiv ook de beschikking over zwaardere wapens.
De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, beide kernmachten, lagen tot nu toe dwars, uit angst Poetins ‘rode lijn’ te overschrijden. Zowel de Amerikaanse president Biden als de Britse premier Starmer liet onlangs echter doorschemeren dat daar binnenkort mogelijk verandering in komt.
Poetins dreigement lijkt dan ook bedoeld om te voorkomen dat zij Oekraïne toestemming geven. De Russische president heeft in het verleden al talloze keren gedreigd hard terug te slaan als het Westen zou toestaan dat Oekraïne westerse wapens verder op Russisch grondgebied mag inzetten.
Jasper Daams
De Russische wapenfabrikant IEMZ Kupol zou samen met Chinese deskundigen drones ontwikkelen in een fabriek in China. Dat schrijft persbureau Reuters op basis van interne documenten en bronnen van ‘een Europese inlichtingendienst’.
In de fabriek is de Garpiya-3 (G3), een nieuw model oorlogsdrone, ontwikkeld en uitgetest. De G3-drones kunnen op lange afstanden aanvallen uitvoeren, tot afstanden van zo’n tweeduizend kilometer, en hierbij vijftig kilo aan vracht vervoeren, zoals een explosieve lading.
Het Westen beschuldigt China er al tijden van Rusland militair te ondersteunen tijdens de oorlog in Oekraïne. Die beschuldigingen gaan echter met name over de levering van onderdelen zoals computerchips, niet om complete drones.
Beschuldigingen van het leveren van goederen voor Russische ontwikkeling van wapens wuifde China voorheen weg als ‘onschuldig handelsverkeer’. In een reactie aan Reuters stelt het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken dat het niets weet van een Russisch droneprogramma in China.
De Russisch-Chinese fabriek is volgens de documenten van Kupol binnen acht maanden gereed om nog grotere drones te produceren, die ladingen van vierhonderd kilo kunnen vervoeren. Deze drones zouden vergelijkbaar zijn met Amerikaanse Reaper-drones, waar Oekraïne de VS al langer om vraagt.
Of in China ontwikkelde drones in Oekraïne worden gebruikt door Rusland is onduidelijk.
Frank Rensen
Er staat deze week vooralsnog geen ontmoeting op de agenda tussen Donald Trump en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dat laat een bron binnen de campagne van Trumpweten aan persbureau AP. Zelensky bezoekt op dit moment de VS in het kader van de VN-top.
Vorige week meldde Zelensky nog op donderdag of vrijdag met Trump in gesprek te gaan. Een gesprek met president Biden staat mogelijk nog wel op de agenda, om steun voor het zogenoemde Oekraïense ‘overwinningsplan’ te bespreken. Dit plan heeft Zelensky al aan Amerikaanse Congresleden gepresenteerd.
Zelensky noemde een ontmoeting met Trump recent ‘belangrijk voor ons allebei’. Als Trump de verkiezingen wint, zijn daar voor Oekraïne mogelijk grote consequenties aan verbonden. Trump is fel gekant tegen de Amerikaanse militaire en financiële steun aan Oekraïne.
Hoewel het niet bekend is of Trump het gesprek inderdaad actief afhoudt, benadrukte Trump tijdens een recente rally in de staat Georgia dat de VS ‘weg moeten’ uit Oekraïne. De Republikeinse presidentskandidaat noemde Zelensky daar ‘de beste verkoper op aarde’, omdat hij volgens Trump na elk bezoek aan de VS ‘met honderd miljard dollar wegloopt’. Dat klopt niet: de VS hebben Oekraïne sinds de Russische invasie met zo’n 75 miljard euro gesteund.
Frank Rensen
Rusland blijft de komende jaren een groot deel van zijn begroting uitgeven aan defensie. In 2025 stijgt het budget voor defensie met meer dan een kwart, naar omgerekend 127 miljard euro, schrijft Bloomberg op basis van de conceptbegroting van Rusland.
Dat bedrag is goed voor 6,2 procent van het Russische bbp. Van alle Russische overheidsbestedingen gaat dan zo’n 40 procent naar defensie; meer dan onderwijs, sociale zekerheid en gezondheidszorg bij elkaar.
Mogelijk liggen de militaire uitgaven nog veel hoger. Op de Russische begroting is ook een post geheime en ongespecificeerde uitgaven opgenomen. Die nemen 30 procent van de totale begroting in beslag.
In 2026 en 2027 zouden de uitgaven aan defensie geleidelijk moeten zakken, aldus de conceptbegroting die Bloomberg heeft ingezien. In 2027 plant Rusland zo’n 5,1 procent van het bbp uit te geven aan defensie.
Joram Bolle
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, heeft voor de Verenigde Naties opgeroepen om harder op te treden tegen de landen die Rusland steunen bij de oorlog in Oekraïne. 'De snelste weg vooruit is om diegenen te stoppen die Poetins agressie mogelijk maken', zei hij dinsdag tijdens een vergadering van de VN-Veiligheidsraad over Oekraïne, die plaatsvond in de marge van de Algemene Vergadering van de VN in New York.
Blinken verwees concreet naar de steun van Noord-Korea en Iran aan Rusland. "Hoe meer Rusland op hun steun aangewezen is, hoe meer Iran en Noord-Korea ervoor terugkrijgen", zei hij. 'En hoe meer Poetin Pyongyang en Teheran ondersteunt, hoe meer hij de bedreigingen voor de vrede en de veiligheid versterkt - niet alleen in Europa, maar ook in de Indo-Pacifische regio, in het Midden-Oosten en overal ter wereld.' Blinken noemde ook China, dat Rusland helpt om zijn oorlogsmachine in stand te houden.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken herinnerde de Veiligheidsraad aan haar centrale taak: 'streven naar een vreedzame oplossing voor conflicten'. Het VN-charter is daarover 'glashelder', zei hij ook. 'We moeten streven naar een vrede die de grondprincipes van de VN handhaaft en niet ondermijnt.' (Belga)
• Bij een Russische aanval op de stad Charkiv zijn tenminste drie doden en 22 gewonden gevallen. Dat meldt de Oekraïense gouverneur van de gelijknamige provincie, Oleh Synjehoebov, in een bericht op Telegram. Rusland heeft voorlopig nog niet gereageerd op de beschuldigingen, zoals het doorgaans niet doet.
• Een uitnodiging om lid te worden van de Navo is onderdeel van het overwinningsplan van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dat heeft het kabinetshoofd Andriy Yermak bekendgemaakt tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten, waar Zelensky deze week het volledige plan wereldkundig zal maken.
• Tijdens een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad heeft de Zelensky gezegd dat de oorlog met Rusland ‘niet met gesprekken kan worden bezworen’. Volgens Zelensky zal Rusland ‘gedwongen moeten worden tot vrede’.
De oorlog met Rusland ‘kan niet met gesprekken worden bezworen’. Dat heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky gezegd tijdens een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad. Volgens Zelensky zal Rusland ‘gedwongen moeten worden tot vrede’.
Zelensky is op dit moment in de Verenigde Staten om steun te vergaren voor een overwinningsplan voor de oorlog met Rusland. Hoewel hij daar vooralsnog niet veel details over naar buiten heeft gebracht, zei hij vlak voor zijn vertrek al dat het plan zijn Russische evenknie Vladimir Poetin zal ‘dwingen tot nadenken over het beëindigen van de oorlog’. Donderdag reist Zelensky naar Washington om met president Joe Biden te spreken over zijn plan.
Onderhandelingen met Rusland over vrede lijken geenszins onderdeel uit te maken van dat plan. In een eerder tienpuntenplan eiste Zelensky ook al een volledige terugtrekking van de Russen uit Oekraïne en berechting van Russische oorlogsmisdaden. Die eisen zijn voor Poetin onbespreekbaar.
Thom Canters
Lees hier ook: De laatste zet richting vrede voor Oekraïne, daar stuurt Zelensky bij zijn gesprekken met Biden, Trump en Harris op aan
Bij een Russische aanval op de stad Charkiv zijn tenminste drie doden en 22 gewonden gevallen. Dat meldt de Oekraïense gouverneur van de gelijknamige provincie, Oleh Synjehoebov, in een bericht op Telegram. Rusland heeft voorlopig nog niet gereageerd op de beschuldigingen, zoals het doorgaans niet doet.
Volgens de burgemeester van Charkiv, Igor Terechov, werd onder meer een appartementsgebouw geraakt bij de aanval. Datzelfde gebouw zou aan het begin van de Russische invasie in februari 2022 ook al zijn beschoten en net zijn hersteld.
Twitter bericht wordt geladen...
Charkiv, de tweede stad van Oekraïne, is al maanden het doelwit van Russische luchtaanvallen. Geregeld worden daarbij ook burgerdoelen geraakt, hoewel Moskou dat ontkent. Door de constante aanvallen heeft een deel van het leven in Charkiv zich ondergronds verplaatst. Zo wordt er lesgegevens in metrostations.
Thom Canters
Lees hier ook: ‘Charkiv leeft, zeker tussen de bommen door, maar ze brokkelt ook steeds een stukje verder af’
Een uitnodiging om lid te worden van de Navo is onderdeel van het overwinningsplan van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dat heeft het kabinetshoofd Andriy Yermak bekendgemaakt tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten, waar Zelensky deze week het volledige plan wereldkundig zal maken.
De Kyiv Independent schrijft dat Oekraïne binnen enkele maanden zal vragen om Navo-lidmaatschap. Dat deed het eerder in september 2022, een half jaar nadat het Russische leger Oekraïne was binnengevallen. Uitzicht op snelle toetreding kreeg Oekraïne niet, tot woede van Zelensky.
Verdere details van het overwinningsplan van de Oekraïense president zijn nog niet bekend. Voordat hij naar de VS vertrok, zei hij dat het plan ‘de weg vrijmaakt voor een betrouwbare vrede’ en de Russische president Poetin zal ‘dwingen tot nadenken over het beëindigen van de oorlog’.
Het plan van Zelensky is gestoeld op de vraag aan zijn westerse bondgenoten of zij bereid zijn Oekraïne aan de overwinning te helpen, of dat het voor hen voldoende is dat het land de oorlog niet verliest. Onderhandelingen met Rusland zijn geen onderdeel, liet de Oekraïense president eerder al doorschemeren.
Zelensky spreekt de komende dagen de Verenigde Naties en het Amerikaanse Congres toe. Daarnaast heeft hij ontmoetingen met zijn Amerikaanse evenknie Joe Biden en presidentskandidaten Donald Trump en Kamala Harris, om de details van zijn overwinningsplan te bespreken.
Jasper Daams
Rusland heeft vannacht opnieuw een grootschalige droneaanval uitgevoerd op meerdere plekken in Oekraïne, meldt de Oekraïense luchtmacht op Telegram. In de noordoostelijke stad Zaporizja zou daarbij een persoon zijn omgekomen, zeker zeven mensen raakten gewond.
Oekraïne zegt 66 van in totaal 81 drones uit de lucht te hebben geschoten. De luchtmacht zegt er dertien uit het oog te hebben verloren, evenals vier Russische raketten die ook op Oekraïne werden afgevuurd. Wat er met de overige twee drones is gebeurd, is niet duidelijk. Deze berichtgeving kan niet onafhankelijk worden geverifieerd.
Rusland en Oekraïne bestoken elkaar vrijwel dagelijks met raketten en drones. Niet voor het eerst had de Russische krijgsmacht het vannacht gemunt op Oekraïense energie-infrastructuur. Door puin van vallende drones zitten in de Centraal-Oekraïense provincie Poltava momenteel zo’n twintig Oekraïense plaatsen zonder stroom. De regionale gouverneur meldt op Telegram dat er geen slachtoffers zijn gevallen.
Jasper Daams
• Zeker dertien burgers, onder wie een 15-jarige jongen, zijn zondagavond gewond geraakt als gevolg van Russische luchtaanvallen op de zuidoostelijke Oekraïense stad Zaporizja. Dat hebben Oekraïense functionarissen maandag gezegd.
• Het zogenoemde overwinningsplan van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky moet zijn Russische collega Vladimir Poetin dwingen aan de onderhandelingstafel te verschijnen. Dat zegt Zelensky in een interview met het Amerikaanse tijdschrift The New Yorker. Zelensky is in de Verenigde Staten en zal later deze week zijn overwinningsplan presenteren aan president Biden.
• Duitsland weigert de Oekraïense president Volodymyr Zelensky toestemming te geven om Duitse wapens te gebruiken over de grens met Rusland. ‘We doen het niet en daar hebben we goede redenen voor', zei Scholtz tegen journalisten voorafgaand aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York vandaag.
Duitsland weigert de Oekraïense president Volodymyr Zelensky toestemming te geven om Duitse wapens te gebruiken over de grens met Rusland. ‘We doen het niet en daar hebben we goede redenen voor', zei Scholtz tegen journalisten voorafgaand aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York vandaag.
Zelensky, die gisteren in New York arriveerde voor een bezoek van een week, sprak vandaag met de bondskanselier over het ‘vredesplan’ van Oekraïne. ‘We spraken over het bewerkstelligen van de vrede en hoe we eenheid kunnen behouden’, aldus Zelensky.
Oekraïne voert al langer de druk op bij zijn westerse partners om verkregen wapens te mogen gebruiken over de grens met Rusland. Veel Europese landen en de VS hebben al toestemming gegeven om een deel van het westerse wapentuig in Rusland in te zetten, maar Scholtz is daar tot nu toe niet toe bereid.
Op diezelfde VN-top beloofde Denemarken Oekraïne omgerekend 19 miljoen dollar te doneren om vernietigde energiesystemen in het land te herstellen.
Rusland heeft tussen maart en augustus negen gerichte aanvallen uitgevoerd op Oekraïense energiesystemen, verspreid over twintig regio’s. Zo wil Rusland het Oekraïne moeilijker maken om de aankomende winter door te komen. Het gedoneerde geld van Denemarken moet dat plan (deels) dwarsbomen.
Vorige week publiceerde het Internationale Energieagentschap een rapport waarin staat dat Oekraïne deze winter ‘de zwaarste beproeving tot nu toe’ tegemoetgaat.
Yassin Boutayeb
Het zogenoemde overwinningsplan van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky moet zijn Russische collega Vladimir Poetin dwingen aan de onderhandelingstafel te verschijnen. Dat zegt Zelensky in een interview met het Amerikaanse tijdschrift The New Yorker. Zelensky is in de Verenigde Staten en zal later deze week zijn overwinningsplan presenteren aan president Biden.
Het plan moet de strategische positie van Oekraïne de komende maanden versterken en daarmee een diplomatiek einde van de oorlog afdwingen, aldus Zelensky. ‘Als Poetin deze oorlog niet op een eerlijke en rechtvaardige manier wil beëindigen, moet hij zich realiseren dat hij een versterkt Oekraïne niet kan vernietigen.’
Over de exacte inhoud van zijn langverwachte overwinningsplan laat Zelensky vooralsnog geen details los. Wel zegt hij dat het plan anders is ten opzichte van eerdere mogelijke uitwegen uit de oorlog, ‘omdat Russische medewerking geen vereiste is voor succes’.
Volgens Zelensky heeft hij wel Amerikaanse medewerking nodig: ‘Het plan is ontworpen met de steun van Biden in gedachten.’ De Verenigde Staten hebben deze week een nieuw steunpakket aan Oekraïne toegezegd. Zelensky wil echter dat de VS de restricties op het inzetten van langeafstandswapens opheffen.
Tijdens zijn bezoek aan de Verenigde Staten zal Zelensky ook presidentskandidaten Kamala Harris en Donald Trump ontmoeten. Trump claimde eerder een snel einde aan de oorlog in Oekraïne te kunnen maken, zonder daarvoor concrete plannen te benoemen. Daarover zegt Zelensky tegen The New Yorker dat ‘Trump niet weet hoe hij de oorlog moet stoppen, ook al denkt hij dat wel’.
Ook Trump’s running mate JD Vance liet zich eerder deze maand uit over een exitstrategie voor Oekraïne. De Republikein suggereerde daarbij dat Oekraïne een deel van zijn grondgebied zal moeten opofferen voor een ‘speciale gedemilitariseerde zone’ tussen de twee landen in. Zelensky noemt die plannen te radicaal: ‘Het idee dat de wereld deze oorlog kan beëindigen ten koste van Oekraïne is onacceptabel.’
Dana Holscher
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft op de eerste dag van zijn bezoek aan de Verenigde Staten een munitiefabriek bezocht in Scranton, Pennsylvania die voor Oekraïne cruciale 155-millimeter artilleriegranaten maakt. In Oekraïne is een groot tekort aan dit type granaat en het land is grotendeels afhankelijk van de productie in de Verenigde Staten.
Zelensky schrijft in een bericht op X dat hij zijn bezoek is begonnen 'met het uitspreken van mijn dank aan alle werknemers van de fabriek'. Ook schrijft de Oekraïense president dat hij afspraken heeft gemaakt om de samenwerking tussen de fabriek in Pennsylvania en die in de Oekraïense stad Zaporizja uit te breiden.
'Het is op plekken als deze dat je echt kunt voelen dat de democratische wereld kan zegevieren. Dankzij deze mensen – in Oekraïne, in Amerika en in alle betrokken landen – die onvermoeibaar werken om ervoor te zorgen dat het leven wordt beschermd.'
Zelensky is in de Verenigde Staten om een aantal sessies van de Algemene Vergadering van de VN bij te wonen en om een 'overwinningsplan' voor de oorlog van Oekraïne tegen Rusland aan de Amerikaanse president Joe Biden te presenteren. Het Oekraïens persbureau Ukrinform meldt dat Zelensky maandag op de VN-top spreekt en dat hij dinsdag deelneemt aan vergaderingen van de Veiligheidsraad over Oekraïne. (ANP)
Zeker dertien burgers, onder wie een 15-jarige jongen, zijn zondagavond gewond geraakt als gevolg van Russische luchtaanvallen op de zuidoostelijke Oekraïense stad Zaporizja. Dat hebben Oekraïense functionarissen maandag gezegd.
Reddingswerkers evacueerden bewoners uit verschillende beschadigde appartementsgebouwen, zei het Oekraïense ministerie van Binnenlandse Zaken op de berichtenapp Telegram. Het ministerie zei dat Rusland volgens voorlopige informatie zijn KAB-geleide zweefbommen heeft gebruikt om Zaporizja aan te vallen.
Reuters kon de berichten niet onafhankelijk verifiëren. Er was geen onmiddellijk commentaar van Rusland. Beide partijen ontkennen dat burgers het doelwit zijn van hun aanvallen, maar duizenden burgers – de overgrote meerderheid van hen Oekraïners – zijn gedood sinds de grootschalige invasie van Oekraïne in februari 2022.
De Oekraïense hulpdiensten plaatsten een video op hun Facebookpagina waarin reddingswerkers te zien zijn die proberen de door het puin geblokkeerde ingang van een appartementsgebouw vrij te maken. Ook is te zien hoe ze gewonden verzorgen voor een beschadigd woongebouw.
Redactie
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• Rusland boekte de afgelopen twee weken op verschillende plaatsen rond de Oost-Oekraïense stad Pokrovsk terreinwinst. Voor het Russische leger is de verovering van Pokrovsk het belangrijkste oorlogsdoel voor de komende tijd. In Pokrovsk komen verschillende wegen en spoorlijnen samen, waardoor de stad van belang is voor de Oekraïense logistiek in de provincie Donetsk.
• De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is zondag in de Verenigde Staten aangekomen. Hij zal met president Joe Biden spreken over de wens van Kyiv om Amerikaanse en Europese hightech-raketten te gebruiken voor aanvallen in Rusland. Ook zal Zelensky naar verwachting een plan voorleggen aan Washington, waaruit moet blijken hoe Kyiv denkt de oorlog met Rusland te winnen.
• De internationale tak van Artsen zonder Grenzen heeft zijn volledige hulpverlening in Rusland gedwongen gestaakt. Vorige maand werd de hulporganisatie naar eigen zeggen per brief medegedeeld dat het Russische ministerie van Justitie het uit het register van goedgekeurde buitenlandse ngo’s had geschrapt. De internationale hulporganisatie was 32 jaar actief in Rusland.
Lees hier het volledige liveblog van vorige week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant