De Oekraïense president Zelensky dacht dat hij zijn bezoek aan de VS goed had getimed, zes weken voor de verkiezingen. Hij kwam bedrogen uit. De presidentskandidaten hebben meer oog voor hun kiezers, dan voor Oekraïne.
Bij zijn eerste bezoek aan de Verenigde Staten, twee jaar geleden, kreeg de Oekraïense president Volodymyr Zelensky staande ovaties van Democraten en Republikeinen en 50 miljard dollar aan noodsteun om zijn land te verdedigen tegen Russische agressie. Deze week stuitte Zelensky in Amerika op sneren van Republikeinen en terughoudendheid bij Democraten om de steun uit te breiden.
Met de VS in verkiezingstijd win je geen oorlog, is de sombere conclusie voor Zelensky. Hij had juist dit moment, zes weken voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, uitgekozen om zijn overwinningsplan te presenteren aan zijn belangrijkste militaire bondgenoot. Zijn inzet was om Amerika’s steun binnen te halen voor ‘snelle en concrete stappen’, die Oekraïne zo sterk moeten maken dat Rusland gedwongen wordt om te onderhandelen. ‘Laten we dit allemaal vandaag doen, nu alle functionarissen die willen dat Oekraïne wint aan de macht zijn’, zei Zelensky bij zijn vertrek naar de VS. Heeft hij zich misrekend?
Over de auteur
Tom Vennink is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Rusland, Oekraïne, Belarus, de Kaukasus en Centraal-Azië. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Meteen bij aankomst in de VS ging het mis. Zijn bezoek aan een wapenfabriek in Pennsylvania, die artilleriegranaten voor Oekraïne produceert, viel verkeerd bij de Republikeinen. Zij beschuldigden Zelensky van verkiezingsinmenging door een fabriek te bezoeken in een swingstate. Een fabriek in Bidens geboortestad Scranton bovendien. Mike Johnson, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, eiste woensdag dat Zelensky zijn ambassadeur in de VS ontslaat wegens het organiseren van de trip naar Pennsylvania.
Ondertussen sleurde Donald Trump de Oekraïense president in een andere swingstate de campagne in. In North Carolina zette Trump Zelensky woensdag weg als ‘waarschijnlijk de beste zakenman ter wereld’ die bij elk bezoek aan de VS ‘wegloopt’ met Amerikaanse belastinggeld. ‘We blijven miljarden dollars geven aan een man die weigert een deal te sluiten’, sneerde Trump, zonder te zeggen wat voor deal hij voor ogen heeft – de enige deal waar de Russische president Poetin voor open zegt te staan, is Oekraïense capitulatie.
Zelensky kon het zich in het Amerikaanse verkiezingslandschap niet permitteren hierop te reageren. Peilingen wijzen uit dat Trump over anderhalve maand zomaar weer kan winnen. En dan zullen Oekraïners in hun overlevingsstrijd afhankelijk zijn van Trump. Zelensky verlengde zijn verblijf in de VS om vrijdag in de Trump Tower in New York op bezoek te gaan bij de presidentskandidaat die bewondering zegt te hebben voor Poetin. Trump presenteerde zich voorafgaand aan de ontmoeting als vredesduif: ‘Ik heb een hele goede band met Zelensky, en ik heb een heel goede band met Poetin, dus als wij winnen los ik dit snel op.’
Maar voor Zelensky en de Oekraïense bevolking is een verkiezingszege van Trump een doemscenario. Trumps beoogde vicepresident JD Vance ontvouwde onlangs een plan voor Oekraïne dat neerkomt op president Poetins plan voor Oekraïne: Rusland krijgt alle gebieden dat het ingenomen heeft en de garantie dat Oekraïne nooit zal toetreden tot westerse bondgenootschappen, waardoor Rusland in de toekomst onbedreigd kan proberen het resterende deel van Oekraïne te veroveren.
Zelensky ging deze week rond met een tegenovergesteld plan. De details zijn onbekend, maar in de kern roept zijn plan om de uitbreiding van militaire steun en om de enige veiligheidsgarantie die Oekraïners het gevoel kan geven dat Rusland niet nog eens binnenvalt: versnelde Navo-toetreding. Dan valt er wél te praten over territoriale concessies, suggereerde Zelensky in interviews. ‘We zijn dichter bij vrede dan we denken’, zei hij op de Amerikaanse tv-zender ABC News.
Maar Biden reageerde donderdag ronduit terughoudend op het plan. Na een gesprek met Zelensky in het Witte Huis begon Biden voor de camera’s over de weg die Oekraïne nog heeft af te leggen op het gebied van anticorruptiebeleid en democratisering. Hij gaf ook geen toestemming voor de inzet van westerse langeafstandsraketten op doelen in Rusland.
Het risico op vergelding van Poetin is te groot, zo is de inschatting van Amerikaanse veiligheidsdiensten volgens de New York Times. Poetin maakte woensdag nog maar eens gebruik van de zwakke plek van het Westen door aan te kondigen dat Rusland zijn nucleaire doctrine verandert: de lat voor de inzet van kernwapens gaat op papier omlaag.
Biden voorkwam wel dat Zelensky met lege handen terugkeert naar Oekraïne. Hij zegde een militair steunpakket ter waarde van 8 miljard dollar toe, inclusief een Patriot-luchtverdedigingssysteem en Amerikaanse varianten van de zweefbommen die Rusland op grote schaal inzet. Het grootste deel van het pakket was al eerder toegezegd en dreigde te verlopen.
Zelensky keert dit weekend niet terug naar een land dat dichter bij de overwinning lijkt. Terwijl Amerikanen discussieerden of Zelensky’s bezoek aan Bidens geboortestad gepast was, sloeg er vrijdag weer een Russische raket in op Zelensky’s eigen geboortestad, Kryvy Rih. Ditmaal op een politiebureau. Zeker drie mensen kwamen om.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant