NU.nl praat je wekelijks bij over de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen op 5 november. Met deze week: in verschillende staten wordt gesleuteld aan de kiesregels. En dat terwijl er nog krap vijf weken te gaan zijn tot aan verkiezingsdag. Dat zorgt voor onrust.
In deze wekelijkse update krijg je een overzicht van het grote nieuws. Ook behandelen we minder in het oog springende ontwikkelingen en 'zijpaden'. We delen interessante bronnen en korte analyses om je meer context te bieden.
Er is maar weinig dat voor meer verwarring zorgt dan het wijzigen van de spelregels tijdens het spel. En vaak is dat ook niet helemaal eerlijk. Het zorgt op z'n minst voor onrust. Toch wordt er in verschillende staten nog gewerkt aan nieuwe regels voor de stembusgang. En dat terwijl er nog zo'n vijf weken te gaan zijn tot de verkiezingsdag.
Volgens The Washington Post zijn het zowel de Democraten als de Republieken die in de staten op het laatste moment nog aan de knoppen draaien. Maar wel met een belangrijk verschil: de krant schetst dat de Democraten vooral het stemmen willen faciliteren, terwijl de Republikeinen de regels daarvoor juist willen aanscherpen.
Vaak gaat het om kleine zaken waar getouwtrek over is, blijkt uit dit overzicht van PBS. Zo is het in de staat Wisconsin dit jaar weer mogelijk om het stembiljet in een speciale postbus te stoppen. Op plekken waar de Democraten het voor het zeggen hebben, zoals de steden Milwaukee en Madison, zal er gebruik van worden gemaakt. Daar waar de Republikeinen de dienst uitmaken, wordt er veelal niet voor postbussen gekozen.
In North Carolina is er onenigheid over het gebruik van digitale ID-kaarten op smartphones als legitimatie om te kunnen stemmen. Studenten en medewerkers van de University of North Carolina wilden ze gebruiken, maar de Republikeinen in de staat wilden er niets van weten. De rechter kwam vervolgens met een compromis: het mag, maar alleen met digitale pasjes van de universiteit in de Apple Wallet.
Elders in de VS spelen er grotere kwesties, te beginnen in de zuidelijke staat Georgia.
Georgia is een zogenoemde swingstaat. Het is dus nog onduidelijk welke kandidaat met de winst aan de haal gaat. In 2020 was dat niet anders. Uiteindelijk won Joe Biden de staat met een verschil van slechts 11.779 stemmen van Donald Trump. En dat op een totaal van ruim 4,93 miljoen uitgebrachte stemmen.
Het werd een geruchtmakende verkiezing, want Trump probeerde de lokale autoriteiten in Georgia vervolgens onder druk te zetten om "stemmen te vinden". Ook claimde hij zonder bewijs dat er gesjoemeld was.
Toch wil de door Trump-medestanders gedomineerde kiesraad in Georgia dat de stemmen in november niet alleen met een machine, maar ook met de hand geteld worden. Dat melden onder meer The Washington Post en persbureau Reuters. Deze stap moet de telling eerlijker en transparanter maken.
Critici zeggen tegen The Washington Post dat hierdoor de kans op fouten groter wordt. Ook vrezen ze dat het handmatig tellen van de stemmen veel tijd in beslag zal nemen, waardoor chaotische taferelen kunnen ontstaan. Daarnaast zetten ze vraagtekens bij deze en elf andere regelwijzigingen in deze fase van de verkiezingsrace.
Verkiezingsbeambten stellen ten slotte dat handmatig tellen alleen mogelijk is in de allerkleinste districten. Daarnaast zeggen ze dat de noodzakelijke procedures ontbreken voor een handmatige telling. Bovendien zijn verkiezingsbeambten en vrijwilligers er niet voor getraind. Sommige Democraten zeggen dat ook dat de nieuwe regel is bedoeld om "twijfel en onrust te zaaien".
In de staat Nebraska werd door de Republikeinen op het laatste moment ook een grote verandering nagestreefd. Dat draaide om hoe de beschikbare kiesmannen worden verdeeld.
Nu gebeurt dat op basis van winst in de kiesdistricten van Nebraska. De staat telt er drie, en elk district is goed voor één kiesman. Daarnaast zijn er bij winst in de staat als geheel nog twee kiesmannen te verdelen. Ook de staat Maine werkt met zo'n systeem. In alle andere staten is het heel simpel: daar krijgt de winnaar alle kiesmannen. Dat willen de Republikeinen in Nebraska ook.
Nebraska is een overwegend Republikeinse staat, maar de hoofdstad Omaha stemt vaak Democratisch. Dus Trump kon zich verzekeren van een extra kiesman als de regels werden aangepast. Dat had de kans groter gemaakt dat Kamala Harris en Trump in november elk op 269 kiesmannen uitkomen. Bij zo'n gelijke stand is het aan het Huis van Afgevaardigden om de winnaar te bepalen. Dat gebeurt niet hoofdelijk, want elke staat krijgt één stem. De Republikeinen zouden dan hoogstwaarschijnlijk winnen.
Het Republikeinse plan in Nebraska liep vast op tegenstand van staatssenator Mike McDonnell (oud-Democraat, sinds dit jaar Republikein). Hij wil de regels ook aanpassen, maar vindt het niet eerlijk om dat zo kort voor de verkiezingen te doen.
Overigens had Maine (dat steevast voor de Democraten gaat) al gedreigd om ook over te stappen naar het winner takes all-principe om tegenwicht te bieden aan een eventuele regelwijziging in Nebraska. Maar er was geen tijd meer om dat voor deze verkiezingen te regelen.
Bedankt voor je aandacht en tot volgende week! Heb jij vragen over de Amerikaanse presidentsrace, een voorstel voor een onderwerp of andere opmerkingen? Stuur een mail naar nick@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen