Ethiopië wil een stuk land ‘leasen’ van Somaliland om rechtstreeks toegang te krijgen tot de Rode Zee. Dat valt slecht in Somalië, dat Somaliland ziet als een afgescheiden regio en spreekt van een ‘daad van agressie’. Vijf vragen.
Waarover ruziën Somalië en Ethiopië?
De Somaliërs zijn al maanden kwaad op de Ethiopische regering van premier Abiy Ahmed, die in januari een akkoord tekende met de afgescheiden regio Somaliland. In ruil voor erkenning van Somaliland als onafhankelijke staat, mogen de Ethiopiërs een haven ‘leasen’, zodat het door land omringde Ethiopië eindelijk felbegeerde toegang krijgt tot de Rode Zee. Zo kan Ethiopië gemakkelijker handeldrijven. Maar Somalië ziet Somaliland, dat zich in 1991 afscheidde, nog altijd als deel van hun land. De havendeal interpreteren de Somaliërs daarom als een ‘daad van agressie’ jegens haar soevereiniteit.
Wat kunnen de Somaliërs doen?
Alleen niet veel. Het al decennia zeer instabiele land is in gevecht met terreurgroep Al-Shabaab en heeft de wapens en manschappen niet om Ethiopië de baas te zijn. Maar in augustus schoot Egypte de Somaliërs plotsklaps te hulp: de landen tekenden toen een veiligheidspact, waarbij de Egyptenaren beloofden om Somalië met zowel wapens als militairen te steunen. Woensdag maakte Egypte bekend dat een van zijn oorlogsschepen een grote hoeveelheid wapens naar Somalië heeft gebracht.
Nu Egypte zich met het conflict tussen Somalië en Ethiopië bemoeit en zelfs wapens aan Somalië levert, zijn de allianties in de Hoorn van Afrika ingrijpend veranderd. Daardoor nemen de zorgen over een nieuw gewapend conflict in het noordoosten van het Afrikaanse continent toe.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
Waarom kiest Egypte de kant van Somalië?
Beide landen hebben een gezamenlijke vijand gevonden in Ethiopië. De relatie tussen Egypte en Ethiopië is al meer dan tien jaar slecht. Dat heeft vooral te maken met de bouw van een enorme waterkrachtcentrale in de bovenloop van de Nijl, waardoor Ethiopië zonder overleg met lager gelegen landen Soedan en Egypte kan bepalen hoeveel water er door de rivier stroomt.
Het vullen van de het stuwmeer achter de dam, die de Ethiopiërs de Grote Ethiopische Renaissance Dam (GERD) hebben genoemd, nadert zijn laatste fase. De Egyptenaren eisen al jaren tevergeefs inspraak over hoeveel water er in en uit het meer en wanneer de dam wordt gesloten en geopend. In het verleden werden ze bijgestaan door Soedan, maar dat land is sinds vorig jaar april verwikkeld in een verwoestende burgeroorlog. Vooralsnog is het de Egyptenaren niet gelukt om tot een deal te komen waarin garanties over het waterpeil van de Nijl zijn vastgelegd.
De Ethiopische premier Abiy Ahmed liet weten dat zijn land ‘met niemand zal onderhandelen over de soevereiniteit en waardigheid van Ethiopië’ en dat zijn land ‘iedereen zal vernederen die het waagt Ethiopië te bedreigen’.
Hoe reageert Ethiopië op het nieuwe pact?
De Ethiopiërs zeggen bang te zijn dat de door Egypte geleverde wapens in handen komen van de jihadisten van Al-Shabaab. Wapenleveranties van ‘externe troepen’ zouden volgens de Ethiopische minister van Buitenlandse Zaken ‘de fragiele veiligheid van Somalië verder doen verslechteren’.
Om de Somaliërs te helpen met hun gevecht tegen de islamisten is er al jaren een vredesmissie van de Afrikaanse Unie in het land actief. Ethiopië, tot voor kort een bondgenoot van de Somaliërs, leverde 3.000 soldaten aan die missie, die nog altijd in het land gelegerd zijn. Ook zijn er nog 7.000 Ethiopische soldaten in andere regio’s actief.
Wat gaat er met de Ethiopische militairen in Somalië gebeuren?
De tienduizend Ethiopische soldaten moeten het land verlaten als premier Abiy Ahmed zich niet terugtrekt uit de havendeal met Somaliland, liet de Somalische premier eerder weten. Somalië wil de Ethiopiërs vervangen door 5.000 soldaten uit Egypte. Die moeten er voor het eind van dit jaar zijn. Daarnaast moeten er nog eens 5.000 militairen op andere plekken worden ingezet.
Het uitwijzen van de Ethiopische militairen wordt door Addis Abeba ervaren als ‘een klap in het gezicht’. De minister van Buitenlandse Zaken liet weten dat ‘de Ethiopische soldaten immers veel offers hebben gebracht’ om Somalië veilig te houden. Ook op het plan om de Egyptische soldaten in Somalië te stationeren langs de oostgrens van Ethiopië baart de functionarissen zorgen.
Vooralsnog blijft het bij boze verklaringen, oorlogstaal en dreigementen over en weer. Zowel de Oost-Afrikaanse landen als de golfstaten en verschillende westerse landen (die met legerbases in de regio actief zijn) zitten niet te wachten op een tweede oorlog in het noordoosten van Afrika. Zeker ook omdat zo’n conflict de instabiliteit in de Hoorn van Afrika ernstig zal vergroten. Daar zou de jihadisten van Al-Shabaab in de kaart spelen en dat willen alle eerder genoemde partijen voorkomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant