Ruim zeventig astronauten van over de hele wereld bivakkeren komende week in Nederland. Een extreem grote groep, gezien het beperkte aantal ruimtereizigers in de geschiedenis. Opvallende afwezigen: Russische kosmonauten. ‘Spijtig, maar begrijpelijk’, zegt gastheer André Kuipers.
De astronauten zijn komende week in Nederland voor het ASE Planetary Congres, het congres van de vakvereniging voor ruimtevaarders. ‘Er zijn nog nooit zo veel astronauten binnen onze landsgrenzen geweest’, zegt het Nederlandse lid André Kuipers, gastheer van het evenement. ‘Dus dit is echt heel bijzonder.’
Hóé bijzonder blijkt wel uit het feit dat in de gehele menselijke geschiedenis – afhankelijk van de gehanteerde definitie – pas ongeveer 700 mensen de ruimte bereikten. Tijdens het congres is dus zo’n 10 procent van alle astronauten die ooit leefden in Nederland.
Over de auteur
George van Hal is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Van de vereniging die het congres organiseert, de Association of Space Explorers (ASE), mag je lid worden nadat je minimaal één baan rond de aarde hebt gevlogen. Even een paar minuutjes op en neer met een ruimteschip, zoals bedrijven als Virgin Galactic en Blue Origin toeristen aanbieden, is dus niet genoeg.
‘We hebben zo’n vierhonderd leden uit 32 verschillende landen’, zegt Kuipers. ‘Dat waren eerst alleen mensen die met overheidsdiensten als Nasa en Esa hadden gevlogen, maar recentelijk zijn daar toch ook de eerste toeristen bij gekomen, die bijvoorbeeld met bedrijven als SpaceX of Axiom naar de ruimte zijn geweest.’
Bekijk de namen van de bezoekers van het congres en je neemt automatisch een duik in de ruimtevaarthistorie. Neem bijvoorbeeld Rusty Schweickart (88), die als lid van missie Apollo 9 toewerkte naar de eerste menselijke voetstappen op de maan. Ook aanwezig is Tang Hongbo (48), de taikonaut (Chinese benaming voor astronaut, red.) die deel uitmaakte van de eerste bemanning op het ruimtestation Tiangong, de Chinese tegenhanger van het internationale ruimtestation ISS.
Een fiks deel van de aanwezigen is bovendien houder van opmerkelijke, maar bijzondere ruimterecords zoals de eerste mens die de robotarm van de Space Shuttle gebruikte om een satelliet los te laten, de eerste moeder die in de ruimte vloog, of de laatste astronaut die reparaties uitvoerde aan ruimtetelescoop Hubble.
Het enige dat op de lijst ontbreekt? Russische namen. Want hoewel de Russen nog altijd vreedzaam samenwerken met onder meer Europese en Amerikaanse astronauten op het ISS, mogen ze vanwege de geopolitieke situatie het congres niet bezoeken.
Begrijpelijk maar spijtig, vindt Kuipers. ‘De ASE is opgericht tijdens de Koude Oorlog, juist om de rol van de ruimtevaart te benadrukken als iets dat boven de politiek staat’, zegt hij. ‘Zeker in tijden van geopolitieke spanning is het belangrijk dat we blijven werken aan de verbinding tussen mensen.’
Kuipers diende het verzoek voor de organisatie van dit congres al ongeveer vijf jaar geleden in. ‘Er zijn heel veel landen die dit congres willen organiseren, en het helpt als je een aanleiding hebt’, zegt hij. ‘Vorig jaar was het in Turkije, nadat zij voor het eerst een astronaut hadden geleverd. In Nederland is de aanleiding het twintigjarig jubileum van mijn eerste vlucht.’
Het bezoek van de ruimtevaarders is bovendien nadrukkelijk bedoeld om een nieuwe generatie scholieren en studenten te inspireren. Op woensdagmiddag gaan de astronauten in groten getale het land in en bezoeken onder meer basisscholen, middelbare scholen, mbo’s en universiteiten.
‘Ieder van ons is geïnspireerd geraakt tijdens onze jeugd’, zegt de Canadese astronaut Julie Payette, die twee missies met de Space Shuttle vloog. ‘Het is heel belangrijk dat jonge mensen durven dromen. De ruimtevaart kan daarin dienen als voorbeeld.’
Een van de hoogtepunten vanuit Nederlands perspectief vormt woensdag het bezoek van de Amerikaanse ruimtevaarder Norman Thagard. Hij vloog samen met de in 2022 overleden Nederlandse astronaut Lodewijk van den Berg naar de ruimte en bezoekt woensdag de school in Zeeland die naar Van den Berg is vernoemd.
Naast de jeugd hoopt Kuipers met het congres ook de politiek te bereiken. ‘Op een evenement als dit komt veel pers af. Ons doel is ook om de ruimtevaart op de kaart te zetten. Want hoewel we een heel klein landje zijn, zijn we in ruimtevaart toch heel goed. De zonnepanelen op de Orioncapsule die astronauten straks terug naar de maan gaat brengen, de Europese robotarm op het ISS – het komt allemaal uit Nederland.’
Hele week: vanuit de luie stoel
Hoewel het astronautencongres alleen toegankelijk is voor genodigden, kun je als liefhebber de lezingen en activiteiten volgen via een livestream op de congressite ase2024.nl.
2 oktober: tegellegging in de ‘walk of space’
Op de Koningin Wilhelmina Boulevard in Noordwijk worden om 17.00 uur tegels onthuld met hand- en voetafdrukken van de astronauten Rick Hieb (VS), Reinhold Ewald (Duitsland) en Julie Payette (Canada). Zij gaan deel uitmaken van de verzameling eretegels van ruimtevaarders die nu al op de boulevard liggen. De plechtigheid is toegankelijk voor publiek en wordt door meerdere astronauten bijgewoond.
4 oktober: in de Ziggo Dome
Op vrijdagavond 4 oktober gaat Beyond, de film van André Kuipers, in première in de Ziggo Dome. De astronauten zullen in de zaal aanwezig zijn en een deel van hen wordt vooraf op het podium geïnterviewd.
5 en 6 oktober: open dagen in Noordwijk
Het Estec in Noordwijk houdt op zaterdag 5 (voor bezoekers met een beperking) en zondag 6 oktober open dagen. Meerdere astronauten zullen die twee dagen aanwezig zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant