Met een afscheidsvlucht over Nederland neemt de Koninklijke Luchtmacht vrijdag afscheid van de F-16. 45 jaar was de straaljager de alleskunner die het eigen luchtruim veilig hield en in oorlogsgebieden kon worden ingezet. Die taken neemt de F-35 nu definitief over.
In 1974 ging de allereerste Volkswagen Golf in productie. De Golf 1 is inmiddels een oldtimer, een auto die al lang en breed uit het Nederlandse straatbeeld is verdwenen. In datzelfde jaar steeg in de Verenigde Staten voor het eerst een F-16 'Fighting Falcon' op. Dat is al zeker vijftig jaar geleden.
De F-16 heeft de tand des tijds veel beter doorstaan dan die Golf 1, maar mag nu toch met pensioen. In Nederland tenminste; in de Oekraïne staan ze om de jachtvliegtuigen te springen.
Nederland kocht in 2013 de eerste F-35's, een toestel dat toen vooral nog door het leven ging als de 'Joint Strike Fighter', een veel moderner vliegtuig met capaciteiten waar de F-16 niet meer aan kan tippen.
Moderniseringsprogramma's brachten het toestel regelmatig bij de tijd, maar de F-35 beschikt bijvoorbeeld over stealth-technologie tegen radardetectie. Daar is dat toestel vanaf het begin helemaal naar vormgegeven, iets wat bij de F-16 achteraf niet meer kan.
De F-16 is, zoals dat in straaljagertermen heet, van de vierde generatie, terwijl de F-35 vijfde generatie is. Luchtmachten van landen die zich dat kunnen veroorloven, stappen over naar de vijfde generatie. De VS verkoopt de F-35 wereldwijd, maar China en Rusland hebben ook operationele straaljagers van de vijfde generatie.
Omdat de doctrine van de NAVO vooral draait om afschrikking, is modernisering essentieel. Afschrikking werkt niet met een straaljager van vijftig jaar oud.
Daarnaast beginnen de Nederlandse F-16's ook fysiek erg oud te worden. Onderdelen zijn lastiger te krijgen, er is sprake van slijtage. Volgens het ministerie van Defensie wordt het steeds duurder om de F-16's in de lucht te houden. Daarom is het in Nederland einde verhaal voor een toestel dat door de jaren steeds veelzijdiger werd.
De F-16 was oorspronkelijk ontwikkeld als lichte en wendbare jager, ontwikkeld met lessen van de Vietnamoorlog in het achterhoofd. Er was binnen de Amerikaanse luchtmacht behoefte aan een toestel dat luchtgevechten kon aangaan, waar de F-16 uit voortkwam.
Dit toestel bleek voor andere landen ook aantrekkelijk, waaronder Nederland. Bij de Koninklijke Luchtmacht verving de F-16 de Lockheed F-104 Starfighter en de Northrop NF-5.
Grote luchtmachten, waaronder bij uitstek die van de VS, hebben verschillende gevechtsvliegtuigen voor verschillende doeleinden.
Voor een land als Nederland is de veelzijdigheid belangrijk. De F-16 was door de jaren heen tot steeds meer in staat, zeker na de zogenaamde 'midlife update' vanaf 1998. Met een nieuwe radar aan boord, betere middelen om doelen op te sporen op de grond, gps en nachtkijkapparatuur werd de inzetbaarheid verder vergroot.
Zo kan een F-16 een Russische bommenwerper onderscheppen die opduikt boven de Noordzee, indien nodig luchtgevechten voeren met andere straaljagers, raketten op gronddoelen afvuren, maar ook allerlei geleide en ongeleide bommen afwerpen. Aan boord is ook nog een roterend 20 millimeter-kanon dat honderd schoten per seconde afvuurt.
De F-16's van de luchtmacht kwamen zodoende in actie bij de NAVO-missies boven Bosnië, waarbij een MiG-29 werd neergeschoten door commodore-vlieger Peter 'Wobble' Tankink. Het was voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog dat een Nederlands vliegtuig een vijandelijk toestel neerhaalde. Later waren de F-16's actief in Afghanistan, Libië, Irak en Syrië. Dat verliep zeker niet altijd goed.
Op 3 juni 2015 bombardeerden Nederlandse F-16's een wapenopslag van IS in het Noord-Iraakse Hawija. Bij de daarop volgende ontploffing van opgeslagen explosieven kwamen tientallen omwonende burgers om, onder wie vrouwen en kinderen. Zo'n honderd mensen raakten ernstig gewond.
Op het hoogtepunt had de luchtmacht 213 F-16's en waren de toestellen regelmatig boven Nederland te zien. Inmiddels zijn er niet veel meer over. De F-35-vloot bestaat nu al uit veertig toestellen, terwijl een deel van de F-16 (achttien stuks) in Roemenië worden gebruikt voor de training van Oekraïense vliegers. 24 andere Nederlandse F-16's worden overgedragen aan Oekraïne zelf. Daar zijn ze hard nodig in de oorlog tegen de Russische invasiemacht, die het land begin 2022 binnenviel.
Nederland neemt dan afscheid, het leven van de F-16 gaat nog door. 4.600 exemplaren zijn inmiddels gebouwd, maar het toestel is nog altijd in productie. Met 2.145 operationele F-16's wereldwijd is er geen ander gevechtsvliegtuig dat zo veel wordt gebruikt.
De luchtmacht zwaait de laatste Nederlandse F-16's vrijdag uit. Een rondvlucht met meerdere toestellen voert de formatie van vliegbasis Volkel onder meer langs Twente, Leeuwarden, Vlieland, Soesterberg, Den Haag, Woensdrecht, Breda en Eindhoven.
Source: Nu.nl algemeen