De Liberale Democratische Partij (LDP) die Japan regeert, zoekt een fris kopstuk. Vrijdag wordt uit negen kandidaten een nieuwe partijleider gekozen, die de kiezer de schandalen rond de LDP moet laten vergeten. Het wordt een onvoorspelbare race met een recordaantal gegadigden.
Wordt het een surfende veertiger die als milieuminister de strijd tegen klimaatverandering ‘sexy’ wilde maken? Of een nationalistische vrouw in een conservatief mantelpakje? Daarnaast zijn er nog zeven ervaren rotten die beloven de economie op te peppen en Japan te beschermen tegen dreiging uit Noord-Korea, Rusland en China. Nooit eerder hadden LDP-ers zoveel kandidaten om een voorzitter uit te kiezen.
Eerder deze maand besloot de huidige premier Fumio Kishida niet mee te doen aan de verkiezingen voor een nieuwe termijn als partijleider. Zijn waarderingscijfers zijn zo laag dat er geen klinkende overwinning in zit, dus gooit hij de handdoek in de ring.
Over de auteurMarije Vlaskamp is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de positie van China in de wereld. Ook volgt ze de ontwikkelingen elders in Azië. Ze was 18 jaar correspondent in Beijing.
De keuze van een nieuwe LDP-leider is een zaak voor ruim 1 miljoen partijleden en de parlementsfractie, bij elkaar nog geen procent van de Japanse bevolking. De uitkomst is echter belangrijk voor iedereen, omdat Kishida’s opvolger zo goed als zeker premier wordt. De afgelopen zeventig jaar had de LDP namelijk bijna altijd de meerderheid. Die dominantie betekent echter niet dat de partij goed ligt bij de kiezers, die de LDP zat zijn na een reeks schandalen.
Eerst bracht de moord op oud-premier Shinzo Abe in 2022 de verstrengeling aan het licht tussen een omstreden kerkgenootschap en Abe en andere toonaangevende LDP-politici. Dat was een schok voor kiezers, omdat juist deze Verenigingskerk een slechte naam heeft wegens de grote geldbedragen die de kerk haar leden als ‘donatie’ aftroggelt. Daarna bleken LDP-ers interne regels rond fondsenwerving te ontduiken. Economische tegenwind maakte de ontevredenheid over de LPD compleet.
Een regeringspartij die getekend is door schandalen, een oppositie die geen vuist weet te maken: geen wonder dat de Japanse bevolking in een soort politieke burn-out zit. De LDP kan niet anders dan de bezem door de eigen gelederen halen. Of op zijn minst te doen alsof.
En dus ziet de strijd om het voorzitterschap er op het eerste gezicht best spannend uit. Sommige kandidaten zijn voor Japanse begrippen erg jong voor het premierschap, traditioneel een taak voor 65-plussers. Een ander unicum voor Japan, waar vrouwelijke politici net het glazen plafond aanraken, is dat er twee vrouwen meedoen.
Veertigers, vrouwen en een ongekend groot aantal kandidaten in een onvoorspelbare race naar het partijleiderschap: dit is het politieke equivalent van het Wilde Westen in het behoudende Japan. De onzekerheid wordt vergroot doordat de facties binnen de LDP deze keer geen doorslaggevende rol spelen.
Als Japan voorheen snakte naar een progressief geluid, dan hees de LDP gauw iemand uit de linkse factie op het schild. Had de kiezer behoefte aan nationalisme, dan kwam de conservatieve factie met een ideale partijleider. Deze slingerbeweging in het kielzog van de publieke opinie hield de LDP op het pluche, maar die zekerheid heeft nadelen. De partij kon immers straffeloos interne problemen, zoals nepotisme en financieel gesjoemel, blijven negeren.
Nu betaalt de partij daar een prijs voor, in de vorm van een ‘uitgeput electoraat’ dat onverschillig reageert op beloften van politieke vernieuwing. Zo zijn in de nasleep van het schandaal rond fondsenwerving vrijwel alle LDP-facties ontbonden. Er zijn slechts losse kampen zonder vaste loyaliteit, dus moet de nieuwe partijleider stemmen uit alle hoeken en gaten van de partij halen. De kans is groot dat de stemming vrijdag onbeslist eindigt. Dan wordt in een tweede ronde uit de twee favorieten gekozen.
Een nek-aan-nekrace tekent zich af tussen vertegenwoordigers van de politieke extremen binnen de LDP, plus een ervaren kandidaat uit het politieke midden. Dat is de huidige defensieminister Shigeru Ishiba (67), een christen die zich sterk maakt voor een Aziatische variant op de Navo. Hij ligt goed bij gewone leden, maar niet bij de LDP-parlementsfractie. Die zoekt iemand die verandering uitstraalt met een uitgesproken profiel.
Dat kan de frisse verschijning van Shinjiro Koizumi zijn, de 43-jarige zoon van wijlen oud-premier Junichiro Koizumi, die van 2001 tot 2006 regeerde. Net als zijn vader belooft de jonge, relatief onervaren Koizumi de politiek op haar kop te zetten, al is het de vraag of hij iets voor elkaar krijgt. Afkomstig uit een dynastie die al vier generaties politieke invloed heeft, is Koizumi net zo goed onderdeel van de gevestigde orde die hij zweert te hervormen.
Lijnrecht tegenover deze progressieve surfliefhebber staat de ultra-conservatieve Sanae Takaichi, die in 2021 al probeerde premier te worden met steun van haar beschermheer Shinzo Abe. Na de moordaanslag op Abe in 2022 posteert Takaichi, nu minister van economische veiligheid, zich als zijn erfgenaam. Dus als de LDP denkt dat bot en oerconservatief nationalisme de LDP uit het slop helpt, is zij de aangewezen kandidaat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant