Nederland blokkeert al jaren een Europese wet tegen online kindermisbruik. Niet omdat Den Haag tegen de aanpak van misbruik is, maar omdat het volgens experts een slecht wetsvoorstel is. Onder druk van het ministerie van Justitie dreigt die blokkade nu te vervallen.
Al jaren wordt in Europa gewerkt aan een wet waarmee online kindermisbruik aangepakt kan worden. Maar er is volgens verschillende experts veel mis met het wetsvoorstel. Daarom is er de afgelopen jaren al veel gesteggeld en gesleuteld aan de wettekst.
Op 11 oktober wordt in Europa gestemd over een Hongaars compromis. Daarin zijn wat wijzigingen aangebracht om Nederland over de streep te trekken. Als het aan het ministerie van Justitie ligt, stemt Nederland in met het gewijzigde voorstel. Daarmee vervalt de jarenlange blokkade.
Toch zijn veel experts, Kamerleden en zelfs het vorige kabinet fel tegen het Europese voorstel. "Maar de ministers van Economische Zaken en Buitenlandse Zaken zijn op dit moment in het buitenland", zegt Rejo Zenger van privacyorganisatie Bits of Freedom. "De beslissing over de Nederlandse blokkade wordt daardoor nu vooral door het ministerie van Justitie genomen en niet samen met andere relevante ministers."
De bestrijding van online kindermisbruik valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Justitie. Maar andere ministeries, zoals Economische Zaken, Binnenlandse Zaken en Buitenlandse Zaken, zijn tegen de plannen, omdat die de belangen van hun departementen schenden.
Veel Europese landen staan nu achter het wetsvoorstel. Maar Nederland hoort bij de zogenoemde blocking minority, een klein groepje dat nog tegen is. Dat komt doordat Nederland bezorgd is over de gevolgen van deze wet voor veilige communicatie en de privacy van alle Europeanen.
Maar zelfs als Nederland zich van stemming onthoudt, vervalt de Nederlandse blokkade, waarschuwt Zenger. "Nederland moet dus in Europa ondubbelzinnig tegen dit voorstel stemmen."
"We moeten kinderen beschermen en misbruikers snoeihard aanpakken, maar dit wetsvoorstel helpt geen kind", onderstreept Kamerlid Barbara Kathmann (PvdA-GroenLinks) in gesprek met NU.nl. "Het maakt Europa onveiliger en het stort massasurveillance uit over de hele Europese Unie."
Uiteraard wil Nederland online kindermisbruik aanpakken, benadrukt Kathmann. Maar de opsporingstechniek achter dit wetsvoorstel moeten we volgens haar niet willen.
"Met dit voorstel gaat software de hele dag meekijken in onze privéste communicatie", legt onafhankelijk techexpert en voormalig AIVD-toezichthouder Bert Hubert uit. "Alle beelden die je verstuurt, worden gecontroleerd en centraal gemeld."
"Europa gaat bedrijven als Apple, Google en Meta - waar ze nu ruzie mee maken - vragen om alle Europeanen in de gaten te houden", concludeert Hubert verbaasd. De AIVD is daar volgens hem vast ook niet blij mee. "Dat betekent dat er opeens allemaal extra Amerikanen in onze stroom van communicatie komen."
"Je bent onschuldig tot het tegendeel is bewezen, maar dit wetsvoorstel draait dat om", zegt Danny Mekic. Hij is promovendus aan de Universiteit Leiden en doet onderzoek naar naar menselijke waardigheid, privacy en gegevensbescherming,
Je kunt dit wetsvoorstel volgens Mekic vergelijken met het plaatsen van een camera in iedere woonkamer om huiselijk geweld op te sporen. "Je kunt straks online geen privégesprek meer voeren, die mogelijkheid wordt afgeschaft."
Het Hongaarse voorstel bevat volgens Zenger slechts enkele cosmetische wijzigingen om Nederland over te halen. Als deze wet wordt aangenomen, moeten techbedrijven alle communicatie van Europeanen gaan scannen op beelden van kindermisbruik die al bekend zijn. Daarmee is veilige en vertrouwelijke communicatie niet meer mogelijk.
Daarnaast moeten techbedrijven systemen ontwikkelen om grooming (online kinderen lokken) en onbekende misbruikbeelden op te sporen. "Dat is zogenaamd vrijwillig, maar techbedrijven moeten wel rapporteren over de voortgang van de ontwikkeling van dat soort systemen", ziet Zenger. "Het is met andere woorden dus alsnog een verplichting."
Donderdag is in een Kamercommissie over het Europese wetsvoorstel gesproken. Vrijdag beslist de ministerraad of Nederland van standpunt verandert.
Source: Nu.nl economisch