Een hoogbejaarde Japanner is wegens ondeugdelijk bewijs vrijgesproken van een viervoudige moord waarvoor hij in 1968 ter dood werd veroordeeld. Iwao Hakamada zat 45 jaar in een dodencel: een record.
Hamakada, een voormalige professionele bokser, werd in 1968 ter dood veroordeeld voor de moord op zijn baas, diens vrouw en hun twee kinderen. Het gezin was twee jaar eerder doodgestoken en beroofd, hun huis was in brand gestoken.
Na meer dan vier decennia in een dodencel oordeelde de rechter in 2014 dat Hamakada’s veroordeling dubieus was, waarna hij een nieuw proces in vrijheid mocht afwachten. Hij stond te boek als ’s werelds langstzittende terdoodveroordeelde.
Vanwege de ingewikkelde juridische procedures duurde het daarna nog eens tien jaar voordat donderdag vrijspraak volgde voor de Japanner. De rechtbank in Shizuoka oordeelde dat Hamakada was veroordeeld, op grond van ondeugdelijk bewijs.
Over de auteur
Daan de Vries is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De zaak kreeg in Japan veel aandacht: voor de uitspraak stonden honderden geïnteresseerden in de rij om een plek in de rechtszaal te bemachtigen. Sympathisanten hadden spandoeken en vlaggen bij zich om Hamakada te steunen. De beklaagde zelf ontbrak. Vanwege zijn wankele fysieke en mentale gezondheid kon hij de zitting niet bijwonen.
Hamakada’s vrijspraak is het slotstuk van een decennialange strijd om zijn naam te zuiveren. Vooral zijn oudere zus Hideko zette zich onvermoeibaar in zijn de onschuld te bewijzen.
De veroordeling tijdens het proces in 1968 berustte onder meer op een bekentenis die Hamakada na dagenlange ondervragingen had gedaan. Hij trok zijn bekentenis later in en hield sindsdien vol dat hij onschuldig was. Hamakada zou tijdens de ondervragingen zijn mishandeld. Hij zou onder zware psychologische druk zijn gezet om te bekennen.
Naast de bekentenis gold ook bebloede kleding als belangrijk bewijsstuk in Hamakada’s terdoodveroordeling. De kleding was een jaar na de moord gevonden in een vat miso, een Japanse smaakmaker gemaakt van gefermenteerde sojabonen. Het vat stond in de fabriek waar Hamakada op het moment van de viervoudige moord werkte. Volgens de aanklagers was het bloed op de kleding van Hamakada.
Al in 1968 was er twijfel over de betrouwbaarheid van het bewijsmateriaal in de zaak. Rechter Norimichi Kumamoto, een van de drie rechters die Hamakada ter dood veroordeelden, nam een jaar na de veroordeling ontslag als rechter, naar eigen zeggen uit gewetenswroeging.
Decennialang hield Kumamoto zich aan de zwijgplicht waaraan rechters gebonden zijn, maar in 2007 vroeg hij het Hooggerechtshof om zich nog eenmaal over de zaak te buigen. ‘Ik vermoedde dat het mijn laatste kans was om Hamakada een nieuw proces te geven’, aldus Kumamoto. Dat nieuwe proces kwam er op dat moment echter nog niet: het Hooggerechtshof wees het verzoek van de rechter af.
Hamakada’s zus en advocaten slaagden er een paar jaar later wel in een nieuw proces af te dwingen. De advocaten toonden aan dat het onmogelijk was om bloedvlekken te ontwaren op kleding die een jaar in miso heeft geweekt. Ook werden er geen dna-sporen van Hamakada aangetroffen op de kleding.
Het dubieuze bewijsmateriaal en de onder druk afgelegde bekentenis hielden bij het nieuwe proces geen stand, waardoor de rechtbank Hamakada vrijsprak. Zijn 91-jarige zus Hideko is opgelucht dat hij uiteindelijk is vrijgesproken, zei ze na de uitspraak tegen journalisten.
Het is in Japan zeer uitzonderlijk dat terdoodveroordeelden een nieuw proces krijgen, laat staan dat zij worden vrijgesproken. Hamakada’s vrijspraak is pas de vijfde sinds de Tweede Wereldoorlog. Hamakada’s zus roept op tot een wetswijziging die het makkelijker maakt om een veroordeling aan te vechten.
‘Het is zo moeilijk om een nieuw proces te krijgen,’ aldus Hideko Hamakada. ‘Ik weet zeker dat er meer mensen onterecht zijn veroordeeld.’ Sinds 2000 is de doodstraf in Japan 98 keer uitgevoerd. Iets meer dan honderd Japanners zitten momenteel in een dodencel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant