Hezbollah is van niets uitgegroeid tot een legermacht van formaat, en bovendien een politieke speler in het Libanese parlementaire spel. Het jongste offensief van Israël is niet de eerste confrontatie met de organisatie.
Volgens Hassan Nasrallah, onbetwist leider van de organisatie sinds 1992, beschikt Hezbollah over 100 duizend strijders. Volgens andere bronnen zijn het er wat minder: het gezaghebbende onderzoeksbureau Janes schatte het aantal vijf jaar geleden op meer dan twintigduizend strijders en nog eens ruim twintigduizend reservisten. Het zijn er in ieder geval genoeg om te weten dat Hezbollah een strijdmacht is om rekening mee te houden.
Het begin van de organisatie ligt in de vroege jaren tachtig. Iran had in 1979 met zijn islamitische revolutie een beetje de weg gewezen. Libanon verkeert op dat moment in chaos: christenen, Druzen, sjiieten en soennieten bevechten elkaar om de macht, in de Libanese burgeroorlog die van 1975 tot 1990 zal duren. In 1982 valt Israël bovendien het zuiden van Libanon binnen, een invasie waarbij tussen de twaalf- en negentienduizend doden vallen.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuid-Oost Azië.
Op die voedingsbodem groeit de organisatie Hezbollah. Omdat de oprichters sjiïetische geestelijken zijn, zoeken zij meteen toenadering tot het gloednieuwe Iraanse regime van de ayatollah Khomeini, die ze als hun opperste leider beschouwen. Iran stuurt 1.500 Revolutionaire Gardisten naar Libanon om de nieuwe vrienden te helpen met de opleiding van strijders. Iran begint tevens wapens te sturen, net als zijn eveneens sjiitische bondgenoot Syrië.
Hezbollah groeit snel. Volgens Israël en de Verenigde Staten houdt het zich aanvankelijk bezig met het plegen van aanslagen, zoals op de Amerikaanse barakken in Beiroet in 1983, waarbij 241 mariniers omkomen. Al gauw krijgt het de omvang van een paramilitaire beweging. Hezbollah wordt door de Verenigde Staten, de EU en een aantal andere mogendheden beschouwd als een terroristische organisatie.
In 1985 publiceert Hezbollah zijn eerste manifest, waarin het zegt dat zijn ultieme doel is: vorming van een (sjiitische) islamitische staat in Libanon, én de totale vernietiging van Israël. De organisatie ontpopt zich als een krachtige strijdmacht die aan het buurland is gewaagd: zij dringt het Israëlische leger terug naar een smalle strook langs de grens, de ‘veilige zone’ die door velen al snel ‘onveilige zone’ zal worden gedoopt.
‘Tweede Gaza’: Israël slaat hard toe tegen Hezbollah. Is er een strategie, en zo ja, wat is die?
In Beiroet: Terwijl de Israëlische bombardementen doorgaan, komen in Beiroet vluchtelingen uit het zuiden aan. ‘We wilden niet op onze dood wachten’
Onze correspondent: ‘Hezbollah en Iran trekken strategisch samen op. Zij denken in decennia: Israël hoeft niet morgen te verdwijnen’
Dossier: Al onze verhalen over de oorlog in het Midden-Oosten verzameld
Van 1985 tot 2000 voert Hezbollah een stugge, goed georganiseerde oorlog tegen Israël. Raketten worden dan nog niet uit de lucht geschoten, en in 2000 besluit de Israëlische premier Ehud Barak het Israëlische leger uit het zuiden van Libanon terug te trekken.
Hezbollah is niet alleen gegroeid, maar inmiddels ook wezenlijk veranderd. In 1992 is Hassan Nasrallah secretaris-generaal van de organisatie geworden, nadat Israël zijn voorganger heeft vermoord. Nasrallah besluit dat Hezbollah de politiek in zal gaan. De kritiek van mannen die vrezen dat politiek de organisatie zal verzwakken verstomt al gauw. Hezbollah groeit uit tot de grootste moslimfactie in het parlement, en zal dat blijven. In 2022 haalt het 15 van de 27 zetels van het ‘sjiitische blok’ van het parlement, waarmee het een van de grootste facties in de zittende Libanese regering is. Als Nasrallah nu iets zegt, wordt er in Libanon aandachtig geluisterd. Hezbollah is in Libanon officieus ‘een staat in de staat’ geworden.
Als Israël zich in 2000 uit Libanon terugtrekt, is er even hoop dat ook Hezbollah een stapje terug zal doen, en zichzelf zal omvormen tot een louter politieke organisatie. Die hoop blijkt ijdel. Hezbollah blijft allebei: een politieke organisatie én een paramilitair leger waar de legers in de omgeving ontzag voor hebben.
In 2002 lanceert Israël de ‘operatie defensief schild’, en valt het het vluchtelingenkamp bij Jenin, op de Westelijke Jordaanoever binnen. Israël beschikt inmiddels over superieure wapens, maar er is één wapen dat het vreest, en waarover alleen een organisatie als Hezbollah op dat moment beschikt: zelfmoordaanslagen. Nasrallah geeft aan dat wapen zijn zegen: het wapen mag van hem, ‘om afschrikking te creëren en de angst aan beide kanten in evenwicht te brengen’.
In 2005 wordt de Libanese premier Rafik Hariri in Beiroet vermoord. De bomaanslag leidt tot massale straatprotesten. De chaos wordt nog groter als Hezbollah op 12 juli 2006 een gedurfde actie onderneemt: een barrage raketten wordt op Israëlische doelen afgevuurd. De raketten blijken een afleidingsmanoeuvre. Hezbollahstrijders steken ongezien de grens over, doden acht Israëlische militairen en nemen er twee gevangen, om die als gijzelaars mee te nemen naar Libanon.
Israël begint hierop ‘de tweede Libanese oorlog’: het valt Libanon binnen, met als doel de bevrijding van de twee gijzelaars. De gevechten leiden tot VN-resolutie 1701. De resolutie roept op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren en terugtrekking van Israëlische troepen. Op 11 augustus 2006 wordt de resolutie unaniem door de Veiligheidsraad van de VN aangenomen. Op 12 augustus gaat het Libanese kabinet akkoord en een dag later volgt het Israëlische kabinet. Het bestand gaat in op 14 augustus, om 08:00 uur.
Nasrallah stelt dat Hezbollah het bestand zal respecteren. De organisatie weigert echter zijn troepen te ontwapenen, wat Israël had gevraagd. Volgens Hezbollah zijn de paramilitairen nog nodig, omdat het Libanese leger niet sterk genoeg is om Israël het hoofd te bieden.
De jaren die volgen blijft het relatief rustig tussen de gezworen vijanden, onder meer omdat Hezbollah betrokken raakt bij de oorlogen in Syrië en Jemen en het in het thuisland Libanon tot een confrontatie komt met de regering.
Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober, en de daaropvolgende oorlog in Gaza, leven Israël en Hezbollah echter weer op voet van oorlog. Hezbollah, met Iran en de Jemenitische Houthi’s, vormt een zogeheten ‘as van verzet’ die het lot van de Palestijnen in Gaza middels geweld op de agenda wil houden. Wederzijdse beschietingen in het grensgebied zijn daarvan de belangrijkste uiting en na verschillende Israëlische aanslagen op Hezbollah-kopstukken wordt keer op keer gevreesd voor escalatie.
Vorige week lijkt Israël de vlucht naar voren te hebben gekozen, met een grootschalige aanval middels ontploffende communicatie-apparatuur, gevolgd door het luchtoffensief. Het is het definitieve begin van een nieuw hoofdstuk in de gewelddadige geschiedenis van Hezbollah en Israël.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant