Elke Nederlander krijgt het recht om zich in contact met de overheid te vergissen. ‘Een enkele fout’ bij het aanvragen van een uitkering of bij een aangifte wordt niet bestraft, mits die fout te goeder trouw is gemaakt.
Onterecht ontvangen bedragen moeten wel worden terugbetaald. Minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken kondigde dinsdag aan dat hij deze afspraak uit het hoofdlijnenakkoord van de regeringspartijen gaat vastleggen in een wetsvoorstel. Nederland volgt daarmee Frankrijk, dat in 2018 het vergisrecht vastlegde in de wet, ‘als hoeksteen voor de verhouding tussen burgers en een overheid die het vertrouwen van de samenleving moet hebben’.
Met zijn voorstel sluit Van Hijum aan bij het vorige kabinet, dat in reactie op de toeslagenaffaire – waarbij mensen jarenlang werden achtervolgd na miscommunicatie met de overheid – al koos voor een milder frauderegime. In plaats van standaardboetes en andere automatische sancties koerste Rutte IV al aan op een ‘gereedschapskist’ van maatregelen, zodat ambtenaren naar eigen inzicht kunnen bepalen wat passend is: afzien van straf, een waarschuwing, een voorwaardelijke boete, een boete of, in het zwaarste geval, strafrechtelijke vervolging.
Over de auteur
Raoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
Alles over politiek vindt u hier.
Van Hijum zet dat door en voegt er het ‘recht op vergissen’ expliciet aan toe. ‘Mensen krijgen een redelijke termijn om op eigen initiatief een vergissing te herstellen, zonder dat daar een straf op volgt’, schrijft de minister aan de Tweede Kamer. ‘Daarnaast biedt het wetsvoorstel de mogelijkheid om van sanctionering af te zien. Bijvoorbeeld omdat iemand zich in zo’n ingewikkelde situatie bevindt dat een sanctie de problemen alleen maar zal verergeren.’
Ook de ‘waarschuwingsbevoegdheid’ van ambtenaren en uitkeringsinstanties wordt vergroot. Zij kunnen mensen formeel laten weten dat zij een ‘verwijtbare overtreding’ hebben begaan, zonder dat daar een financiële straf aan verbonden is. ‘Naast een schrikeffect gaat de waarschuwing ook gepaard met voorlichting’, kondigt Van Hijum aan. ‘Zo kan een waarschuwing bijdragen aan het voorkomen van toekomstige overtredingen.’
Hij benadrukt dat een vergissing geen vrijbrief is om te veel geld te ontvangen. Er volgt dan weliswaar niet meteen een boete, maar het teveel moet wel worden terugbetaald. ‘Dit betekent dat een fout wel financiële gevolgen kan hebben, ook als deze niet wordt bestraft.’
Het wetsvoorstel wordt begin 2025 voorgelegd aan de Tweede Kamer.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant