Niet de VN-top van deze week, maar de VN-resolutie van vorige week is van betekenis voor Israël en de Palestijnen. Nederland kijkt nog even de kat uit de boom.
Over de Gaza-oorlog en de Israëlische aanval op Hezbollah wordt deze week in New York ongetwijfeld volop gesproken. Zo’n 130 regeringsleiders zijn daar, veelal vergezeld door hun minister van Buitenlands Zaken, bijeen voor de opening van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
De crisis in het Midden-Oosten dringt zich op als onderwerp van gesprek. Althans in de wandelgangen, want de officiële agenda van de Summit of the Future is veel breder. Wat ook eenvoudig te voorspellen is: die gesprekken zullen niet leiden tot de-escalatie in Libanon, laat staan tot een doorbraak over een staakt-het-vuren in Gaza.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
De VN spelen immers in de diplomatie rond Gaza, inzake de spanning in Libanon en meer in het algemeen in het conflict tussen Israël en de Palestijnen, bepaald geen hoofdrol. Het is aan de VS en enkele Arabische landen om de strijdende partijen in Gaza te bewegen tot een bestand. Net zo goed stonden, wanneer internationale bemoeienis de afgelopen decennia ergens toe leidde zoals bij de Oslo-akkoorden, de VN aan de zijlijn. De VN-vredesmacht in Libanon, Unifil, heeft geen enkele macht en heeft ook nu weer de vrede niet bewaard.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu maakt deze week zijn opwachting in New York, maar hij zal doof zijn voor wat andere leiders tegen hem zeggen – mocht hij al geïnteresseerd zijn in een ontmoeting. Zelfs van de president van de Verenigde Staten trekt hij zich weinig aan.
De Algemene Vergadering zelf heeft haar kruit al een beetje verschoten. Die nam een week geleden een resolutie aan die niet bindend was (want die bevoegdheid heeft de VN-assemblee niet), maar wel degelijk betekenisvol. Zo betekenisvol overigens dat Nederland ervoor terugschrok zijn steun uit te spreken.
De tekst behelst een bevestiging van de uitspraak die het Internationaal Gerechtshof (ICJ) op 19 juli deed over het beleid van Israël in de bezette Palestijnse gebieden. De bezetting is illegaal, aldus de ‘adviserende opinie’ van het hof. In grote delen van de Westoever is in wezen al sprake van annexatie, een daad die indruist tegen een fundamenteel rechtsbeginsel, te weten het verbod gebied te veroveren middels geweld.
Met de uitspraak hebben de rechters een grote stap gezet. Tot voorheen gold de bezetting niet per se als illegaal. Alleen het vestigen van nederzettingen in bezet gebied was een schending van het recht, op grond van de Geneefse conventies. Dat werd in 2004 door het ICJ bevestigd.
Sinds 19 juli echter moet de internationale gemeenschap onder ogen zien dat ’s werelds hoogste juridische instantie de bezetting als zodanig onwettig heeft verklaard en dat Israël daaraan ‘zo snel mogelijk’ een eind moet maken. Een krachtige formulering, die niettemin minder ver gaat dan ‘ogenblikkelijk’ en ruimte laat voor onderhandelingen waarin ook garanties voor de veiligheid van Israël een rol spelen.
De resolutie werd vorige week in de Algemene Vergadering gesteund door 124 landen; 14 landen (waaronder de VS), stemden tegen, 43 landen onthielden zich, waaronder Nederland. Dat was, in Europees verband, niet vanzelfsprekend. 20 Europese landen stemden vóór, waaronder Frankrijk, België, Noorwegen, Spanje en Griekenland. 15 Europese landen onthielden zich. Tsjechië en Hongarije stemden tegen.
Nederland onthield zich omdat in de resolutie geen gewag wordt gemaakt van de terreuraanval van Hamas op 7 oktober vorig jaar. Bovendien zijn ‘eenzijdige oproepen voor een internationaal afgedwongen oplossing’ niet zinvol, aldus de verklaring van de Nederlandse delegatie. Een tweestatenoplossing moet het resultaat zijn van onderhandelingen.
Wel dankt Nederland het Internationaal Gerechtshof voor zijn ‘waardevol advies’. Nederland heeft ‘het grootste ontzag’ voor het hof en is er trots op gastland te zijn, aldus de toelichting. Dat klinkt complimenteus, maar het gaat voorbij aan de kern van de zaak, namelijk de inhoud van de uitspraak van het ICJ.
Dat deed het Verenigd Koninkrijk anders. Ook de Britten onthielden zich van stemming, en ook zij vonden de resolutie te onduidelijk over het verwezenlijken van een tweestatenoplossing via onderhandelingen. Maar, zo werd eraan toegevoegd, het VK heeft zich níét onthouden omdat het de centrale conclusie van het hof niet zou ondersteunen. Want inderdaad: ‘Israël moet zo snel mogelijk een eind maken aan zijn aanwezigheid in de bezette Palestijnse gebieden.’
Tot zulke klare taal was het kabinet-Schoof kennelijk niet bereid. Toch zal ook Nederland ooit met de billen bloot moeten. Het nieuwe juridisch paradigma – de bezetting is illegaal – zal in de mondiale publieke ruimte ongetwijfeld steeds meer weerklank krijgen. Het trotse gastland kan zich op dat cruciale punt niet eindeloos op de vlakte houden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant