Waar al een jaar lang voor werd gevreesd, is nu gebeurd: een grootschalig Israëlisch offensief in Libanon tegen Hezbollah. Correspondent Jenne Jan Holtland vertelt hoe de Libanezen met die nieuwe realiteit omgaan.
Dag Jenne Jan. Kun je inmiddels van een oorlog spreken?
‘Tot afgelopen weekend kon je volhouden dat het een halve oorlog was, of een oorlog op een waakvlam. Dat is nu niet meer zo. De ontwrichting is dermate groot dat Libanon nu echt in een oorlog verwikkeld is geraakt.
‘Sommige Libanezen hebben gisteren zestien of zeventien uur met hun auto vastgestaan om weg te komen uit het zuiden, soms zonder water. Dat is ongekend.’
‘Het dodental van de eerste dag aan hevige Israëlische bombardementen stond gisteravond op 500. Om een idee te geven: dat is de dodelijkste dag voor het land sinds het einde van de burgeroorlog in 1990. In de oorlog tussen Hezbollah en Israël in 2006 vielen in een maand tijd in totaal 1.200 doden. En bij de grote explosie in de haven van Beiroet in 2020 vielen ruim 200 doden.’
In hoeverre merk jij iets van de Israëlische bombardementen?
‘Ik woon in een buitenwijk van Beiroet en eigenlijk is het hier heel rustig. Je hoort de krekels en de vogels. Maar eigenlijk is het bedriegelijk rustig. Gisteren hoorden we wel een knal ver weg. Die kwam waarschijnlijk vanuit de Bekavallei in het oosten van het land, dat geldt als Hezbollah-bolwerk.
‘Wat verder vervelend is, is het constante gezoem van Israëlische drones. Als een mug die maar niet weggaat. Dat is langzaam een onderdeel geworden van onze dagelijkse realiteit. Israëlische schendingen van het luchtruim waren ook voor de oorlog al aan de orde van de dag. Hezbollah heeft geen luchtmacht en het Libanese leger maar een hele beperkte, dus daarin heeft Israël vrij spel.’
Dit offensief dient zich al bijna een jaar aan. Hoe hebben Libanezen zich hier op voorbereid?
‘Een aantal Libanezen bereidt zich er niet op voor. Als ik hier een christelijke caissière spreek, of een taxichauffeur, zijn die heel goed in de andere kant op kijken. De solidariteit in Libanon strekt zich zelden uit tot buiten de eigen groep, christenen hebben weinig contact met mensen in het zuiden, waar de sjiieten wonen.
‘In andere delen van het land is het compleet anders. Er waren al 100 duizend mensen gevlucht uit de grensstreek en vertrokken naar steden als Sidon en Tyr, in het zuiden aan de kust. Daar zijn mensen opnieuw op drift geraakt omdat ze zich er niet meer veilig voelen. Ze trekken onder meer naar Beiroet.
Israël noemt dit een offensief tegen Hezbollah en niet tegen Libanon. Hoe kijken Libanezen daar naar?
‘Dat hangt er weer een beetje van af aan wie je het vraagt. Christenen houden zich historisch gezien afzijdig. Ze hebben weinig op met Hezbollah, maar ook weinig met Israël.
‘Ik denk niet dat Israël snel doelen zal aanvallen die niet van Hezbollah zijn, maar Israël kan wel doelen gaan aanvallen achter de linies van Hezbollah om de logistiek te ontregelen. Dan moet je denken aan het vliegveld, aan bruggen, viaducten, om de aanvoerlijnen te raken. Dat zag je ook in de oorlog in 2006.
‘Op die manier ontstaat ook ontwrichting voor alle Libanezen. Als het vliegveld gebombardeerd wordt, is er geen logische manier meer voor Libanezen om het land uit te komen.
‘Voor veel Libanezen is de ontsteltenis ook groot over het aantal burgerdoden. Er zijn al tientallen kinderen en vrouwen omgekomen. Hezbollah weet zich goed te bewegen tussen de sjiitische bevolking, dus we weten niet precies waar ze zich bevinden. Maar de brute kracht waarmee Israël tekeerging, past niet bij de precisie die Israël zegt te hanteren, volgens veel Libanezen.’
Wat valt er nog van Hezbollah en Israël te verwachten?
‘Hezbollah heeft zich in een ingewikkelde positie gemanoeuvreerd. Ze hebben hun lot verbonden aan dat van Hamas in Gaza, door te zeggen dat ze pas ophouden met Israël beschieten als er een staakt-het-vuren in Gaza is. Daar zijn de Libanezen de dupe van, kun je zeggen. Hezbollah wilde geen grotere oorlog, maar ook niet capituleren.
‘Andersom heeft Israël zich ook een bijna onhaalbaar doel gesteld. Het officiële doel is om de bevolking weer te laten terugkeren naar het noorden van Israël. Het lijkt erop dat Israël Hezbollah wil verjagen uit het zuiden om daar een bufferzone te creëren. Maar zelfs als Hezbollah daar weg is, hebben hun langeafstandsraketten vanuit elders in Libanon het bereik om Noord-Israël te treffen.’
‘De vraag die nu boven de markt hangt, is in hoeverre Hezbollah de dreigementen over wraak om wil zetten in daden en of het daartoe in staat is. Ik ben geen kenner van de interne commandostructuren van Hezbollah, maar als je kijkt naar het aantal leiders dat één voor één is uitgeschakeld, heeft Hezbollah serieuze klappen gehad.
‘Vooralsnog zijn die langeafstandsraketten ook nog niet ingezet, om bijvoorbeeld Tel Aviv te bestoken. Is dat omdat ze dat niet kunnen of omdat het niet in hun strategie past? Als je het wel doet, bied je Israël een excuus om nog harder te keer te gaan.’
Je zou ook kunnen zeggen: als wat er afgelopen week gebeurd is voor Hezbollah niet genoeg is om zijn volledige arsenaal in te zetten, wanneer komt dat punt dan wel?
‘Hezbollah en Iran trekken stragisch samen op. Zij denken in decennia: Israël hoeft niet morgen te verdwijnen. Hezbollah is nu als een bokser die klap na klap krijgt. Denken de strategen dat Hezbollah die klappen kan opvangen en zich na het einde van de oorlog weer kan oprichten om een volgende ronde aan te gaan? Of is het daarvoor te laat en is het nu of nooit om al hun militaire middelen in te zetten?
‘Maar voor Libanon is wat dit intern voor het land betekent belangrijker dan die strategische vragen. Het land zat economisch al aan de grond. Hoe gaat het deze oorlog opvangen? En wat doet dit met de verhouding tussen verschillende bevolkingsgroepen?’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant