Euthanasie De Zwitserse ngo die een Amerikaanse vrouw hielp bij zelfdoding in een capsule dacht zich aan alle Zwitserse voorschriften gehouden te hebben. Maar de politie verrichtte toch aanhoudingen.
Het is een surreëel beeld: in een Zwitsers naaldbos staat een afgesloten bak, die nog het meest weg heeft van een manshoge, futuristische paars-witte klaptelefoon op een statief. Maandagmiddag iets voor 16.00 uur klom een 64-jarige Amerikaanse vrouw de volledig gestoffeerde capsule in, legde haar hoofd op het daarin gemonteerde U-vormig reiskussentje en drukte op een knop. Het stikstofgas dat daarmee vrijkwam, maakte van haar de eerste persoon ter wereld die in ‘de Sarco’, een uitvinding van een Australische arts die zo’n tien jaar in Nederland woont, haar leven beëindigde. Het prijskaartje: 18 Zwitserse franc, zo’n 19 euro. De prijs van een beetje stikstof.
The Last Resort, de organisatie die de zelfdoding in de 3D-geprinte Sarco (kort voor sarcofaag) begeleidde, had alles jarenlang goed juridisch laten uitzoeken, dacht ze. In Zwitserland, dáár stond de wetgeving het gebruik toe van de capsule die de gebruiker de zuurstof ontneemt en volgens haar pijnloos buiten bewustzijn brengt en doodt. Maar, is de vraag nu, klopt die inschatting wel?
Dinsdagochtend maakte de Volkskrant, die als eerste berichtte over de zelfdoding, bekend dat zijn fotograaf, die in Zwitserland de voorbereidingen vastlegde, is vastgezet. De politie van het kanton waar de suïcide plaatsvond, bevestigde dinsdag de arrestatie van „meerdere personen”. Zij worden verdacht van „het aanzetten tot en medeplichtigheid aan zelfmoord”. Fiona Stewart van The Last Resort zegt tegen NRC dat het behalve de fotograaf gaat om haar mede-directeur en „twee anderen uit het team”. De Volkskrant wil niet op vragen reageren.
Stewart en haar man, de 77-jarige Australische arts en Sarco-uitvinder Philip Nitschke, waren tot enkele uren voordat de Amerikaanse vrouw de knop indrukte bij haar. Ze volgden de zelfdoding via een videoverbinding op advies van hun juristen, die een aanklacht voor ‘samenzwering’ wilden voorkomen. Ze dachten zich aan alle Zwitserse wettelijke voorschriften gehouden te hebben. Zo mocht er geen sprake zijn van zelfverrijking (vandaar slechts de stikstofvergoeding), was de knop van belang om de zelfbeschikking te onderstrepen en had de Amerikaanse voor haar dood een mondelinge verklaring opgenomen. Volgens Stewart leed de vrouw aan meerdere kwalen „die verband houden met een ernstig verzwakt immuunsysteem”.
In Zwitserland speelt al langer een politiek debat over de Sarco. Meerdere kantonnen kondigden vervolging aan als The Last Resort de capsule in hun gebied zou inzetten en de Zwitserse minister van Volksgezondheid – op dat moment niet op de hoogte van de dood van de Amerikaanse vrouw – zei maandagmiddag nog dat de capsule illegaal is, onder meer omdat die niet aan de veiligheidsvoorschriften voldoet en het gebruik van stikstof in strijd is met de wet op het gebruik van chemische producten.
De Nederlandse Coöperatie Laatste Wil, die zich inzet voor zelfbeschikking, volgt de Zwitserse ontwikkelingen op de voet. Ze staan wekelijks in contact met Nitschke, zegt voorzitter Rob van Doorn, en willen als de Zwitserse zaak met een sisser afloopt proberen de Sarco op termijn ook in Nederland in te zetten. Die zou gebruikers een „gereguleerd, bewaakt en gecontroleerd” bieden.
Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0800-0113 of www.113.nl.
Source: NRC