De meest huichelachtige uitspraak van vorige week kwam van onderwijsminister Eppo Bruins. Hij jammerde op X (17-9-2024): ‘Onze sector wordt geraakt door bezuinigingen.’ Wórdt geraakt hè, alsof het een orkaan is die hem overvalt, en geen kabinetsbeslissing, zíjn beslissing, om een miljard te bezuinigen, vooral op hoger onderwijs. Als je daaronder je handtekening zet, verdedig dat beleid dan. Bewijs dat het best kan, meedogenloos snijden in onderwijs en cultuur. Dat dit heus geen dom kortetermijndenken is en dat het helemáál geen kwalijke gevolgen zal hebben voor de maatschappij en de economie.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Nee, Bruins maakt liever slachtoffers van zijn beleid medeplichtig. Hij wil ‘met mensen in het onderwijs, studenten, docenten, journalisten, wetenschappers en creatieve makers verstandige keuzes maken’. Samen kiezen bij wie het mes erin gaat – gezellig.
Ik wil, creatief of niet, de handschoen best oppakken, al verval ik in herhaling: bezuinig niet op het totaalbedrag, maar besteed het geld effectiever. Stop met de lumpsum aan schoolbesturen, en hef de PO- en VO-Raad op. Breng de salarissen onder bij het ministerie, dat ook de volle verantwoordelijkheid neemt voor de kwaliteit en de leerprestaties. Zorg dat meer geld terechtkomt bij leraren en leerlingen, en snijd in de uitgaven aan overbodige (interim)managers, onderwijsadviseurs en cursusaanbieders.
Bruins had toch al geen topweken. Behalve slechte plannen goedpraten moesten hij en staatsecretaris Mariëlle Paul ook een moeilijke Kamerbrief schrijven (www.rijksoverheid.nl ). Onlangs verscheen het jaarlijkse Oeso-rapport Education at a Glance, van de onderzoekers die ook de internationale Pisa-onderzoeken doen naar leerprestaties van 15-jarigen. Telkens weer schrikken, want de onderzoekers brengen ons al twintig jaar slecht nieuws.
Ook nu. Het onderwerp is ‘equity’ – ‘gelijkwaardigheid’ in de Kamerbrief; onderzoekers noemen het ‘kansengelijkheid’ – en Nederland komt er niet best af. Bruins en Paul doen een strik om de slechte boodschap: ‘Op hoofdlijnen doet Nederland het goed op dit gebied’, maar ‘er zijn ook aandachtspunten’.
Doet Nederland het goed als het gaat om kansengelijkheid? Hoe durf je dat te beweren, als een derde van onze jongeren praktisch analfabeet is, vooral vmbo’ers? Wat gaat hier wel goed? Nou, vrijwel alle kinderen tussen 5 en 18 jaar gaan naar school! Er wordt ‘hard gewerkt’ aan de basisvaardigheden. En: de deelname aan het hoger onderwijs is bovengemiddeld; vooral vrouwen doen het er goed.
Dan de andere criteria: de kwaliteit van het onderwijs en de rol van de thuissituatie. Op beide scoren we ronduit slecht. Zie voor kwaliteit onze kelderende positie op de Pisa-lijsten. ‘De kwaliteit kan niet voor iedere leerling gegarandeerd worden’, zegt de minister losjesweg.
De sociale verschillen zijn groot. Achterstanden beginnen jong: van de ouders met de 33 procent hoogste inkomens ging 88 procent van de kinderen naar de kinderopvang, bij de 33 procent laagste inkomens was dat 54 procent; een groter verschil dan elders.
Gelijke studiekansen? Van de eerste- en tweede generatie migrantenkinderen die studeren aan hbo of universiteit maakt 54 procent de studie af, tegen 73 procent van de anderen. Ook het opleidingsniveau van ouders werkt door. Van de hbo- en wo-studenten met ouders die geen mbo-, havo- of vwo-diploma hebben, voltooit 58 procent hun studie; van degenen met ouders met een hbo- of wo-diploma doet 76 procent dat. Pijnlijke verschillen. Daarbij: niet iedereen belandt even makkelijk in het hoger onderwijs. Pieter Slaman, die onderzoek deed naar studiefinanciering, memoreerde in de Volkskrant van maandag schokkende CBS-cijfers: uit de laagste inkomensgroepen bereikt 7 procent de universiteit, tegenover 34 procent uit de hoogste inkomensgroepen.
Als het gaat om gelijke kansen in het onderwijs doet Nederland het beroerd. Geef dat gewoon toe en bedenk er een plan voor.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant