Zo’n week waarin je ineens struikelt over de menselijke conditie. Eerst waren alle blikken op Den Haag gericht. Vervolgens de geslepen pennen van het commentaar – alles Den Haag. En nog werd niet duidelijk wat we zagen. Het belangrijkste debat van het jaar, wordt gezegd. Maar in het zwarte gat van een noodwet die volgens wet en rede echt niet kan, verdween de rationaliteit, verdween het gezag, verdween de zin.
Wie een crisis zoekt, raapt ’r zo op. De woningmarkt, asielopvang, stervende bomen en diersoorten, hoogspanningsnet, mestkelders, ondrinkbare rivieren en een hoogwater aan psychische klachten bij jongeren. Een bewindspersoon met de ambitie problemen van de gewone man op te lossen, zou van gekkigheid niet weten waar te beginnen. Maar het zwarte gat slokt alles op. En dus keken we naar een surrealistisch schouwspel waarin, behalve Wilders die met zijn fluit de toon zet, geen enkele politicus iets bereikt.
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Ik dacht aan Hannah Arendt en vroeg me af wat zij ervan zou hebben gemaakt. De Duits-Amerikaanse politiek filosoof vond het politieke handelen de nobelste bezigheid van de mens. Ze onderscheidde drie sferen activiteit: 1. Arbeid (voorzien in je levensonderhoud) 2. Werk (het scheppen of creëren van iets: kunst, huizen, technologie) en 3. Handelen. Dat handelen plaatst Arendt altijd in het publieke domein, waar mensen samenkomen om in vrijheid te debatteren en gezamenlijk besluiten te nemen. In het handelen kan de mens zinvolle betekenis hebben. Dat noemt Arendt ‘de menselijke conditie’.
En daar was de hobbel. Want waar de Algemene Politieke Beschouwingen het summum van menselijke interactie hadden moeten zijn, domineerde cynische zondebokpolitiek. En juist daar heeft diezelfde Hanna Arendt zo indringend over geschreven.
Terwijl alle blikken waren gericht op Den Haag, zat ik donderdag in de voormalige mijnwerkerskolonie Heilust in Kerkrade. Daar had zorgorganisatie Levanto mensen uit woningcorporaties, de politiek, de zorg en het onderwijs uitgenodigd om mee te denken over de manieren waarop de ggz-instelling haar werk nog beter kan doen. Levanto helpt mensen met geestelijke problemen om mee te doen in de samenleving: ze biedt zorg, woonbegeleiding en leerwerkplekken.
Soms lukt het om mensen die alleen nog een zwart gat zien iets van zin in het leven te laten hervinden. Frank is prominent lid van de cliëntenraad en vertelt wat Levanto voor hem heeft betekend. Mensen die hem zagen, die naar hem luisterden, en die bleven luisteren, ook of juist als het echt niet ging. Nu denkt hij mee over het verder verbeteren van de zorg.
De mensen in dat zaaltje in Heilust doen werk dat zich in ons systeem moeilijk in waarde laat uitdrukken. Het is van de grootste betekenis, maar niks waard in termen van rendement of dividend. Mensen die buiten de boot vallen, halen ze aan boord. Warmhartig, toegedaan, geduldig. Zij werken in het hart van de maatschappelijke democratie. Sterker, zij zijn die voortdurend aan het vormen, want ze bestaat juist, zoals Arendt aangaf, in het handelen.
Gehandeld wordt er niet in Den Haag. Daar verdwijnt alle energie in een noodwet die er nooit komt, maar die Wilders uitstekend dient. In een land waar de mentale weerbaarheid flink is gedaald, slaan Wilders’ haat en angstbeelden aan. Terwijl hij symbolische daadkracht oogst, verlamt de politiek. De menselijke conditie is er weg.
Die vond ik in Heilust. De diep humane toewijding aan anderen, de inzet voor dat prachtig geheel. Lessen die de politiek van de zorgverleners leren kan. Zonder liefde gaat ’t niet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant