De jaren negentig waren een lucratief decennium voor de muziekindustrie. In tieneridolen Britney Spears (‘Oh baby, baby’) en Christina Aguilera (‘Come on, come on, uh, yeah’) worden miljoenen geïnvesteerd, terwijl de media ze in een seksuele wedloop tegen elkaar uitspelen – met wederzijds moddergooien als gevolg.
Een meisje tikt ongeduldig met haar voet tegen de stalen poot van een schoolbankje. Haar pen gaat rusteloos heen en weer. Verveeld kijkt ze – reebruine ogen, vlechtjes met roze strikjes – naar de klok. Dan klinkt de verlossende bel. Het is 3 uur: dansend verlaten de tieners het lokaal. De hemdjes van de schooluniformen zijn opgeknoopt zodat je hun blote buiken ziet.
Na de bel klinkt een signaalmotief van drie tonen (bes-c-c) zonder verdere begeleiding, dat zich in het geheugen grift. Hiermee wordt een nieuw tieneridool gelanceerd: de dan 17-jarige Britney Spears.
…Baby One More Time heet het nummer, waar behalve Spears’ zuidelijke accent weinig Amerikaans aan is. Het is een product van de Zweedse liedjesschrijver en producer Karl Martin Sandberg, werkend onder de artiestennaam Max Martin. In Nederland staat het nummer 22 weken in de Top 40, het verdwijnt niet meer van de radio. De single komt uit in september 1998, haar gelijknamige debuutalbum in januari 1999. Dat wordt hét jaar van Britney Spears, die de hitlijsten en bladen zal domineren.
Ieder jong, vrouwelijk popidool in spe moet zich tot haar zien te verhouden – en het liefst op haar lijken.
Over de auteur
Merlijn Kerkhof is redacteur klassieke muziek van de Volkskrant.
In juni 1999 verschijnt haar grootste uitdager ten tonele. Zoals de Rolling Stones de Beatles hebben en vice versa, krijgt Britney haar rivaal in de persoon van Christina Aguilera – de twee uiten zich in de media een stuk minder aardig over elkaar dan de Britse bands. Aguilera, die al een single heeft uitgebracht ter promotie van de Disney-film Mulan, heeft haar eerste ‘eigen’ hit met Genie In a Bottle. Zestien weken staat het in de Top 40, met een tweede plaats als hoogste positie. In de clip zie je de geblondeerde zangeres liggend zingen in het duinzand.
Van Aguilera’s debuutalbum zullen wereldwijd uiteindelijk tegen de 14 miljoen exemplaren worden verkocht. Van Spears’ eerste gaat het om meer dan 25 miljoen stuks.
De twee gaan way back, voor tienerbegrippen dan. De New Yorkse Aguilera is de dochter van een tot Amerikaan genaturaliseerde, uit Ecuador afkomstige militair. In latere nummers en interviews zal Aguilera het over zijn agressieve kant hebben. Haar ouders gaan uit elkaar, waardoor Aguilera opgroeit bij haar moeder. Die schrijft Christina in voor iedere talentenjacht denkbaar.
1999
Het laatste jaar van de vorige eeuw, nu 25 jaar geleden, is in de popculturele geschiedenis een jaar van groot belang. De Volkskrant laat zien waarom we nog altijd zo vaak terugverwijzen naar 1999.
Lees ook in deze serie:
Office Space, The Matrix, The Blair Witch Project: 1999 was een fantastisch jaar voor de speelfilm
Van makkelijke rotzooi naar ‘de nieuwe literatuur’: 1999 was een kanteljaar voor de televisieserie
Gigi D’Agostino’s L’amour toujours vat het jaar 1999 samen in 4 minuten aan stampende beats, jolige synths en melodramatische zang
Onweerstaanbaar leuke Jamie Oliver zette 25 jaar geleden niet alleen het thuiskoken, maar ook zichzelf op de kaart
Met dit beslapen en besekste bed schopte Tracey Emin, een van de Young British Artists, het kunstestablishment omver
Van Madonna tot Robert de Niro: in 1999 is de ‘black cod with miso’ van restaurant Nobu het lievelingskostje van de jetset
Met de komst van Napster veranderde de muziekindustrie voorgoed.
Nederlands tv-succes na Big Brother: hoe we 25 jaar later nog steeds wereldwijd scoren
Zo doet ze auditie bij The All-New Mickey Mouse Club, een kinderprogramma van The Disney Channel met zingende en acterende ‘Mouseketeers’. Ze wordt aangenomen. Voor Aguilera duurt het feest van 1993 tot 1994, als het programma stopt. Toch leeft het voort in het collectieve geheugen door de beroemde deelnemers. Ook acteur Ryan Gosling en zanger Justin Timberlake van boyband Nsync horen bij de club. Net als Spears. Het blijkt de ideale leerschool.
Justin Timberlake zal een sleutelrol spelen in het verhaal van Spears en Aguilera. Als het toonaangevende muziekblad Rolling Stone bij Spears langskomt, wordt er al gespeculeerd over vriendjes. Is het Lance Bass van Nsync of toch Timberlake? Nee, zegt ze: aan de andere kant van de Atlantische Oceaan schrijven de bladen dat ik op Nick Carter ben (van de Backstreet Boys). Lance Bass zal in 2006 bekendmaken dat hij homoseksueel is.
In 1999 worden Britney en Justin dan toch het koppel waar ieder meidenblad over schrijft. En als het uitgaat, is de vraag der vragen: is er dan niet iets tussen Timberlake en Aguilera?
In zowel Spears als Aguilera worden miljoenen geïnvesteerd door hun labels. De jaren negentig zijn het lucratiefste decennium voor de muziekindustrie. Niemand denkt: laten we even wat geld achter de hand houden, want straks gaat iedereen illegaal met Napster ons nieuwe album downloaden (waar je een dag over doet, als je geluk hebt en niet aan een inbelverbinding vastzit). Het is normaal om in een middelgrote stad toch zeker drie cd-winkels te hebben. Een nieuwe cd kost nog 40 gulden.
Vooral de budgetten voor de videoclips zijn in die tijd torenhoog. Het zijn niet alleen de liedjes die met elkaar worden vergeleken, meer nog gaat het om hoe de zangeressen eruitzien in hun clips. Het verhaal van Britney en Christina is er een van een seksuele wedloop, van twee kindsterren die volwassen vrouwen worden – en niet van het type waar conservatief Amerika op hoopt.
Wie anno 2024 naar de clip van …Baby One More Time kijkt, denkt: wat is dit onschuldig, zowel vergeleken met de stomende r&b-clips uit die tijd (met zoveel mogelijk bijna-naakt) als met wat Spears later uitbrengt. De verbeelding heeft nog heel wat werk te doen. Maar voor het grote publiek dat aan het begin van haar carrière moet worden bereikt – kinderen vanaf een jaar of 10 – zoekt team-Spears al de grens op voor het conservatieve deel van het land. Het helpt daarbij dat ze in Louisiana en Mississippi is opgegroeid en in interviews verklaart dat ze baptist is. Haar omgeving draagt haar op om uit te dragen dat ze maagd is.
Christina Aguilera klaagt, ook in 1999 in een artikel in Rolling Stone, dat boybands in hun choreografie neukbewegingen kunnen maken, terwijl zij al commentaar krijgt om een blote buik. In de eerste alinea van dat stuk wordt haar taille omschreven als slechts ‘zo breed als een voetbal’. Haar handen lijken ‘klein genoeg om een contactlens uit een afvoerputje te halen’.
Het is, door de ogen van nu, nog altijd minder schokkend dan de vraag die Spears, 17, krijgt als ze in Nederland aanschuift bij Ivo Niehe, die aan het eind van het interview nog één ding wil bespreken: haar borsten. Niehe zal later verklaren dat hij haar, als rolmodel, alleen wilde vragen naar haar mening over implantaten.
Het idee achter Aguilera en Spears was: laat het publiek meegroeien. De meisjes die eerst nog met Britney-broodtrommels naar school gingen, zouden een paar jaar later sexy songteksten met haar meezingen. De zangeressen werden steeds wat schurender – alleen ging Aguilera daar wat sneller en verder in dan Spears.
Op haar debuut zong Aguilera al over ‘when you put your hands on me’, terwijl Spears het nog bij ‘e-mail my heart’ hield. Toen Aguilera in september 2002 de single Dirrty uitbracht (‘sweat until my clothes come off’) leek het strakke rode latex pak van Spears in Oops!... I Did It Again uit april 2000 (‘I’m not that innocent’) alweer braver dan braaf. Geen muziekvideo voor de mainstream uit die tijd kwam zo dicht bij porno.
Dat de twee daarna voor altijd met elkaar in verband worden gebracht, komt door een gebeurtenis in 2003.
Het begint met een optreden op de Video Music Awards van MTV. Popdiva Madonna, de koningin van de comebacks, probeert zich tot de nieuwe generatie te verhouden door de samenwerkingen aan te gaan. Op die awardshow voeren Spears en Aguilera samen Madonna’s oude hit Like A Virgin uit. Na nog geen twee minuten verschijnt Madonna, in zwart, zelf op het toneel. Spears en Aguilera zijn als bruiden verkleed en Madonna zoent ze allebei.
Alleen: als Aguilera ‘aan de beurt’ is, kiest de regisseur voor het shot van de cameraman die op zanger Justin Timberlake heeft ingezoomd, dan de ex van Spears. De aandacht gaat dus niet naar Aguilera, die haar collega later belachelijk maakt. Moddergooierij in de media is het gevolg.
Van beiden volgen er nog grote hits. Maar op dat moment is allang duidelijk dat de twee op het gebied van vocale prestaties eigenlijk niet in één adem genoemd kunnen worden. Spears heeft een vlak stemgeluid, is afhankelijker van koortjes en gaststemmen en haar componisten en producers geven haar eenvoudige melodieën. Die zijn bovendien makkelijk mee te zingen door ongetrainde stemmen.
Waar de een je het gevoel geeft dat je meezingend ook wel iets kan, is de ander iemand om tegenop te kijken of je aan op te trekken. Aguilera is een van de beste zangeressen in haar soort. Op haar tweede album, Stripped, staan meer ad libs (de virtuoze oeh’s en ah’s) dan er vocale versieringen zitten in een hele Rossini-opera.
Ze beheerst het belten en het fluisterregister: Aguilera is een erfgenaam van Whitney Houston en Mariah Carey, zeker door een bereik te cultiveren van vier octaven. En het maakt niet uit hoeveel snerpende gitaren en harde drums er in Fighter zitten, haar stem snijdt dwars door de mix heen.
Spears zou een roeriger verloop van haar carrière kennen. In 2007 haalde ze het nieuws door haar hoofd kaal te scheren. Ze verloor de voogdij over haar kinderen nadat ze werd gefotografeerd terwijl ze reed met haar baby op schoot. Er kwam een online verzetsbeweging toen bleek dat Spears’ vader over al haar uitingen en uitgaven waakte, waardoor ze in moderne slavernij zou leven; van dit ‘conservatorship’ werd ze in 2021 verlost.
En Aguilera? Die moest het in de jaren tien vooral hebben van haar bijdragen als jurylid in The Voice. Ze mag dan de beste zangeres zijn, geen van haar singles had de impact van …Baby One More Time, hét geluid van de late jaren negentig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant