Als een evenwichtskunstenaar ging Libanon de afgelopen maanden een serieuze confrontatie met Israël uit de weg. Maar maandag opende Israël zijn offensief tegen de militante beweging Hezbollah in Zuid-Libanon. Tienduizenden Libanezen zijn op de vlucht geslagen.
De exodus leidde maandag tot een kilometers lange file. Met tienduizenden tegelijk ontvluchtten Libanezen hun huizen richting het noorden, nadat het zuiden urenlang werd gebombardeerd door Israëlische gevechtsvliegtuigen. Zeker 274 mensen kwamen daarbij om het leven, onder wie enkele tientallen vrouwen en kinderen. Ruim duizend anderen raakten gewond. Op zoek naar een veilig heenkomen klommen sommige families achter in vrachtwagens, zonder precies te weten waar ze die avond zouden slapen.
Maandenlang stond Libanon als een evenwichtskunstenaar met één been in de oorlog en met één been erbuiten, maar na maandag is er geen ontkomen meer aan: het Israëlische offensief tegen de militante beweging Hezbollah is begonnen.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa.
Maandagochtend, kort voor zeven uur, kondigde het Israëlische leger een ‘enorme operatie’ aan op Libanees grondgebied, waarna er een barrage aan luchtaanvallen volgde die tot de zwaarste in decennia behoorde. Behalve op het zuiden richtten de bombardementen zich op de oostelijke Bekavallei, waar Hezbollah eveneens opereert. Maandagavond volgde er een luchtaanval op zuidelijk Beiroet, volgens Israël in een poging een hoge Hezbollah-commandant uit te schakelen.
Het Libanese staatspersbureau NNA turfde binnen een half uur alleen al tachtig bombardementen. Ook een ambulance werd geraakt. ‘Er is geen plek hier die veilig is’, zo zei Walid (55) aan de telefoon vanuit een stadje nabij Sidon, een van Libanons grootste steden. ‘Als burgers weten wij niet waar Hezbollah zich ophoudt.’
De militante beweging reageerde met het afvuren van tientallen raketten richting militaire bases, loodsen en een militair vliegveld in Noord-Israël. In Haifa ging het luchtalarm af, net als in delen van Tel Aviv.
Aan de Israëlische luchtaanvallen gingen tienduizenden telefoontjes vooraf aan ogenschijnlijk willekeurige Libanezen. Een onbekende stem riep hen daarin (in het Arabisch) op ‘onmiddellijk’ te vertrekken in het geval ze zich ‘dicht bij een stelling van Hezbollah’ bevonden, bij voorkeur naar een locatie op minstens een kilometer afstand. Onder de ontvangers waren ook mensen in de hoofdstad Beiroet, hetgeen de paniek vergrootte. Ook het ministerie van Informatie kreeg een telefoontje, minister, Ziad Makary, deed het af als ‘psychologische oorlogsvoering’.
Daniel Hagari, de woordvoerder van Israëlische leger, plaveide maandagochtend de weg voor de bommencampagne door onder meer te beweren dat Hezbollah kruisraketten, raketten en drones in ‘huizen van burgers’ verbergt. Op die manier zou de groepering, die in de Europese Unie en de VS op de terreurlijst staat, zich proberen te verbergen. Met dezelfde retoriek rechtvaardigde Israël de voorbije maanden zijn oorlog in de Gazastrook, ook daar met enorme aantallen burgerdoden tot gevolg.
Op korte termijn is het duidelijk wat Israël beoogt: Hezbollah zodanig uit het zuiden terugdringen, dat de militie geen gevaar meer vormt voor Noord-Israël. De 60- à 100 duizend Israëliërs die hun huizen maanden geleden zijn ontvlucht, moeten op die manier veilig kunnen terugkeren. Hezbollah kan ‘klap na klap’ verwachten, ‘totdat het dit begrijpt’, aldus de Israëlische chefstaf Herzi Halevi afgelopen weekeinde.
Het is een botte bijl die Israël lijkt te hanteren. Om de eigen bevolking veilig te kunnen laten terugkeren, wordt de Libanese bevolking aan de andere kant van de grens verjaagd. ‘Ik heb beloofd dat we de veiligheidsbalans en de machtsbalans zouden veranderen, en dat is precies wat we doen’, zei premier Benjamin Netanyahu.
Wat zijn strategie op de lange termijn is, blijft echter diffuus, zoals Israël ook voor Gaza een day after-plan ontbeert. Hezbollah ‘vernietigen’ zoals Netanyahu met Hamas hoopt te doen, is ondoenlijk, daarvoor is de beweging qua manschappen (100 duizend) en rakettenarsenaal (120 duizend) te sterk. Ook al zou Hezbollah volledig verdreven worden uit het zuiden, hetgeen volgens analisten alleen te bereiken is met een grondinvasie, dan nog ligt het noorden van Israël binnen het bereik van Hezbollahs langeafstandsraketten. Volgens een ongepubliceerde Israëlische studie van de Reichman Universiteit in Herzliya (geschreven vóór 7 oktober), waaruit het tijdschrift The Economist afgelopen zomer citeerde, wordt de groepering in staat geacht om 2.500 tot 3.000 raketten in één dag af te vuren, gedurende een periode van drie weken, met enorme gevolgen voor het openbare leven in Israël.
Andersom ontbeert Hezbollah in deze oorlog overigens eveneens een vruchtbare strategie. Met het besluit om het eigen front volledig afhankelijk te maken van een eventueel bestand in Gaza (zonder zelf een ‘grote’ oorlog te willen), heeft de pro-Iraanse beweging zichzelf schaakmat gezet. Gewone Libanezen, van wie velen een uitgesproken hekel hebben aan Hezbollah, betalen voor die opstelling nu de prijs.
Of er nog een diplomatieke uitweg te vinden is, is onduidelijk. Een Turks-Qatarese delegatie met onderhandelaars komt dinsdag in Beiroet aan, evenals de Franse gezant Jean-Yves Le Drian. Sinds het einde van de vorige oorlog (2006) tussen Israël en Hezbollah ligt er een VN-resolutie (nummer 1701) die voorziet in een terugtrekking van Hezbollah uit zuidelijk Libanon. Een van de problemen is de handhaving: veel strijders wonen zelf in het zuiden, en het Libanese leger is niet bij machte om hen te ontwapenen.
In Beiroet beloofden scholen en ziekenhuizen maandag hun deuren te openen voor de tienduizenden landgenoten die op drift zijn geraakt. Anderen zochten onderdak bij familieleden. ‘Ik krijg zes familieleden over de vloer’, aldus Sara Jouni (43), woonachtig in de arbeiderswijk Zuqaq al-Blatt. Ze was al druk op zoek naar matrassen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant