Met 40-45, de musical schiep Gert Verhulst de best bezochte theatervoorstelling in de Vlaamse geschiedenis. De publiekshit is nu ook in Nederland te zien. Er gebeurt veel in het stuk, héél veel, en dat alles is ontdaan van alle suggestie of subtiliteit.
In een gloednieuwe theaterhal in Barneveld staan acht enorme tribunes opgesteld. Op elke stoel ligt een koptelefoontje klaar. Waar de tribunes voor aanvang nog op een rij naast elkaar staan, is dat tijdens de voorstelling al snel niet meer het geval. Dan rijden die acht tribunes door de ruimte, in steeds wisselende opstellingen.
Welkom bij 40-45, de musical, een megaproductie over de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door het entertainmentbedrijf Studio 100 (Samson & Gert, Kabouter Plop, K3). Na een uiterst succesvolle speelperiode in België wilde producent Gert Verhulst zijn voorstelling heel graag naar Nederland brengen. Scriptschrijver Allard Blom en regisseur Frank van Laecke verhuisden hun Vlaamse verhaal naar een Nederlandse setting: Antwerpen werd Rotterdam.
Over de auteur
Joris Henquet schrijft voor de Volkskrant over cabaret, stand-upcomedy en musical.
Eén ding is zeker: wie plaatsneemt op de tribunes van 40-45 gaat van alles beleven. In ruim twee uur (zonder pauze) gebeurt er veel, héél veel. Het is heftig en vaak gewoon gruwelijk. Er vliegt een bommenwerpend vliegtuig over het publiek. We belanden op een levensechte NSB-bijeenkomst van Anton Mussert, waar hakenkruizen de ruimte vullen en een mensenmassa de Hitlergroet brengt. We zien een pogrom in de Rotterdamse binnenstad, we zien Joden vernederd worden en in de trein naar Westerbork worden gedwongen. Er worden meerdere personages bruut doodgeschoten, onder wie een kind.
De gruwelijkheden van de oorlog worden je letterlijk in het gezicht geduwd. Het is vaak te eendimensionaal, ontdaan van alle suggestie of subtiliteit. Los van de imposante theatereffecten is 40-45 een vrij matige musical.
Het verhaal zit vol met clichés en voegt nauwelijks iets toe aan alle Tweede Wereldoorlog-fictie die al gemaakt is. Tussen de actiescènes in speelt zich een gezinsdrama af. Centraal staan de Rotterdamse broers Louis (Soy Kroon), een automonteur, en Dirk (Dorian Bindels), student geneeskunde. Als de Duitsers in 1940 Rotterdam bezetten komt het gezinsleven van vader Emiel Zegers (Kees Boot) en moeder Anna (Babette van Veen) zwaar onder druk te staan.
Dirk raakt in de ban van de nazi-ideologie en sluit zich aan bij de SS. Nadat broer Louis eerst nog de NSB-bijeenkomst in de Rotterdamse Rivièrahal heeft bijgewoond, wordt hij later door zijn cello spelende Joodse vriendin Leah Liebman (Gaia Aikman) overtuigd van het enorme onrecht dat zich voltrekt. Louis sluit zich aan bij het verzet en komt recht tegenover zijn broer te staan. Het is een vrij schematisch opgezet verhaal, waarin gaandeweg ook nog een vergezochte plottwist is verwerkt.
Dan is er de muziek van componisten Will Tura en Steve Willaert. Waar Soldaat van Oranje, de Nederlandse musical uit 2010 waarmee 40-45 veel overeenkomsten vertoont, slim koos voor rocksongs met een rauw randje, blijft 40-45 hangen in inwisselbare, klassieke musicalmuziek. Er is goed geluisterd naar het beroemde Les Misérables: we horen bombast met strijkers, veel zoete ballades over liefde en twijfel en felle marsliederen. Hoofdrolspelers Kroon en Bindels zingen goed, maar ze hebben nauwelijks memorabele liedjes gekregen om mee te werken.
Wat wel interessant is aan de productie is de inventieve enscenering. Soms geven de rijdende tribunes een mooi effect. Bijvoorbeeld in het opzwepende lied Doe maar, waarin Louis en Dirk elkaar op een neergestort Engels vliegtuig boos toezingen, terwijl het publiek er langzaam omheen rijdt. Dat zorgt voor een filmische ervaring.
Maar op veel momenten is de setting kil, als de gladde vloer van de hal gecombineerd met de projecties op grote led-schermen maar weinig sfeer oplevert. Ook niet helemaal effectief is het luisteren via koptelefoons: de geluidskwaliteit is scherp, maar het neemt iets weg van de gezamenlijke theaterbeleving. Iedereen zit in zijn eigen cocon. Het werkt ook niet mee dat er geen livemuzikanten zijn, maar de muziek vooraf is opgenomen door een orkest.
Zal 40-45, de musical in Nederland net zo’n publiekshit worden als in België? We zullen dit jaar gaan zien of men bereid is om af te reizen naar Barneveld. Hier in Nederland is er in ieder geval de concurrentie van Soldaat van Oranje. Die musical scoort op vrijwel alle vlakken hoger dan 40-45, een navolger die zich regelmatig verliest in effectbejag.
40-45 is van oorsprong een Belgische voorstelling, die op 7 oktober 2018 in première ging in het Pop Up Theater in Puurs. De succesvolle musical trok in totaal 750 duizend bezoekers en werd de best bezochte voorstelling uit de Vlaamse theatergeschiedenis. Zaterdag vond de Nederlandse galapremière plaats in de Midden Nederland Hallen van Barneveld. In een kort voorwoord vertelde producent Gert Verhulst welke vraag hem de laatste tijd het meest werd gesteld: is het wel gepast, een musical maken over de oorlog? Het antwoord daarop, aldus Verhulst: ‘Ja, het is belangrijk dat we naar het verleden blijven kijken.’
Musical
★★☆☆☆
Door Studio 100. Concept Gert Verhulst. Script Allard Blom en Frank van Laecke. Regie Frank van Laecke. Muziek Will Tura en Steve Willaert.
21/9 in Midden Nederland Hallen, Barneveld. Aldaar dagelijks te zien voor onbepaalde tijd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant