Terwijl de ogen gericht zijn op de oorlog in de Gazastrook, neemt het geweld door extremistische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever toe. Wie zijn deze kolonisten? Antwoord op deze en vier andere vragen over de situatie op de Westelijke Jordaanoever.
1. Wie wonen er op de Westelijke Jordaanoever?
Om die vraag te beantwoorden, eerst een korte geschiedenisles. De decennia voordat Israël Israël werd, was er één gebied dat onder Brits mandaat viel. Daar woonden verschillende Palestijnse gemeenschappen, onder wie christenen, moslims en bedoeïenen. Ook woonden er joden.
Zowel de joden als de Palestijnen claimden dat het land hen toebehoorde. In 1948 ontstond de staat Israël na de Onafhankelijkheidsoorlog, die door de Palestijnen de 'Nakba' ofwel catastrofe wordt genoemd. Daarbij moesten 700.000 Palestijnen vluchten naar de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever. Tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israël die gebieden, waarna langdurige militaire bezetting volgde. De Palestijnen vochten terug in verschillende militante organisaties en vielen op hun beurt ook actief Israël aan.
In de jaren negentig werden de grenzen gedeeltelijk vastgelegd in de Oslo-akkoorden, waarbij de Palestijnen hoopten op een onafhankelijke staat in Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Maar die grenzen worden regelmatig aan de laars gelapt, zegt Thomas van Gool van vredesorganisatie PAX tegen NU.nl. Hij woonde een aantal jaren in het gebied en komt er nog steeds.
2. Wie zijn deze kolonisten?
Een deel woonde er altijd al. Anderen zijn daar na 1967 vanuit de hele wereld naartoe verhuisd: van de Verenigde Staten tot aan Rusland. Iedereen die (gedeeltelijk) Joods is, mag volgens een Israëlische wet namelijk 'terugkeren' naar Israël. "Het zijn met name radicale nationalisten, vaak met religieuze inslag", vertelt Peter Malcontent, historicus aan de Universiteit Utrecht.
Niet iedereen is zo'n radicale nationalist. Maar dat een meerderheid dat wel is, zien we volgens Van Gool ook terug in stemmingen in Israël, waarbij kolonisten vaak extreem nationalistisch stemmen.
Hoewel het aantal nederzettingen ongeveer gelijk blijft, worden ze wel steeds groter, zegt Malcontent. Het aantal kolonisten is ook toegenomen: in 1993 waren dat er 110.000 en nu zijn dat er 465.000.
3. Waarom vestigen de kolonisten zich in het gebied en waarom gebruiken ze geweld?
De kolonisten vinden dat de grond hen toebehoort en dat dat altijd al zo was. "Religieuze joden verwijzen daarvoor naar de Bijbel en noemen het gebied daarom Samaria en Judea. Kortom: de kolonisten vinden dat zij het grootste recht hebben om daar te leven", legt Malcontent uit. "Dus hoewel de bouw van nederzettingen officieel niet mag van de internationale gemeenschap, knijpt Israël een oogje dicht."
Bovendien krijgen de Israëliërs subsidies van de overheid om in de nederzettingen te wonen. Het is dus veel goedkoper voor ze en op die manier wordt de uitbreiding van Israëlische invloed gestimuleerd. "We zien dan ook dat er de afgelopen weken veel meer geld is toegezegd voor de bouw van nieuwe nederzettingen", zegt Van Gool.
Kolonisten gebruiken steeds vaker geweld om de Palestijnen te verdrijven. "Denk aan het lastigvallen van burgers, het in brand steken van huizen en auto's, het vergiftigen van landbouwgrond en het kappen van olijfbomen", somt Van Gool op.
Ook dat juichen de Israëlische autoriteiten toe. Zo geeft Itamar Ben-Gvir, de Israëlische minister van Nationale Veiligheid, de kolonisten wapens. "Israël is de kolonisten daarmee actief aan het bewapenen en roept op tot haat", zegt Van Gool. Inmiddels zijn zeker 250 Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever omgekomen door geweld van kolonisten en het leger.
4. Waarom horen we hier zo weinig over?
"Omdat de aandacht is gevestigd op de Gazastrook", zegt Van Gool. "Logisch, want daar komen elke dag veel meer mensen om het leven." Maar het geweld op de Westelijke Jordaanoever speelt al jaren en intensiveert sinds de aanval van Hamas op 7 oktober. De kolonisten zien hun kans om meer aanvallen te doen en de Palestijnen te verdrijven.
Daarnaast zijn er door de oorlog ook minder internationale mensen, waarnemers en journalisten aanwezig. Er komt daardoor minder nieuws over de situatie naar buiten.
De omstandigheden zijn minder zichtbaar dan in Gaza. Op de Westelijke Jordaanoever heeft Hamas minder macht. Het leger richt al zijn pijlen op het vernietigen van Hamas. Die zijn er in de Westelijke Jordaanoever ook wel, maar in veel mindere mate.
"Maar het geweld in het gebied is structureler en meer dan ooit een serieuze zaak", stelt Malcontent. De Amerikaanse overheid is bezorgd, omdat ze vreest dat de wapens die de Verenigde Staten naar Israël sturen, gebruikt zullen worden door extremistische kolonisten.
5. Kan de internationale gemeenschap iets aan het geweld doen?
Meerdere landen hebben het kolonistengeweld inmiddels veroordeeld. Zaterdag zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu maatregelen te nemen, maar die blijven tot nu toe uit. In de Europese Unie is een motie aangenomen waarin staat dat gewelddadige kolonisten een visumverbod moeten krijgen. Dat geldt ook in de VS en het Verenigd Koninkrijk.
Momenteel kunnen kolonisten nog visumvrij naar de EU reizen, terwijl ze vanuit Nederlandse zienswijze illegaal zijn. Tegelijkertijd hebben Palestijnen wel een visum nodig om naar de EU te reizen. "Dat is eigenlijk heel gek", vindt Van Gool.
"Nederland is voor de zogenoemde tweestatenoplossing, waarbij we de grenzen tussen Israëlische en Palestijnse gebieden erkennen", legt Van Gool uit. "Als je consequent bent, moeten kolonisten sancties krijgen." De maatregelen zijn volgens Van Gool dan ook "bij lange na niet genoeg". Volgens hem zouden er individuele sancties moeten komen op mensen zoals de Israëlische minister Ben-Gvir.
"Om de tweestatenoplossing te kunnen realiseren, is ontruiming van de nederzettingen nodig, omdat een Palestijnse staat anders niet levensvatbaar is. Het zou een soort van gatenkaas worden", zegt Malcontent. "Maar dat wil Israël niet."
De huidige regering van Netanyahu is voor haar voortbestaan afhankelijk van twee partijen die de kolonisten door dik en dun steunen. En zelfs al zou Israël wel bereid zijn tot ontruiming van nederzettingen, is de vraag: hoe dan? "We hebben het over 465.000 kolonisten, van wie het merendeel zwaarbewapend. Die laten zich niet zomaar wegvoeren", zegt Malcontent.
Source: Nu.nl algemeen