Je hebt van die vrienden en vriendinnen die de foute types aaneen blijven rijgen. Elke keer komen ze opgetogen vertellen hoe verliefd ze zijn, al is het laatste voorwerp van hun affectie nog zo’n wandelende rode vlag. ‘Dit keer is het anders, ik voel het!’ Je probeert blij voor ze te zijn, maar intussen houd je je hart vast – wetend dat je waarschuwingen aan dovemansoren gericht zijn.
Dat gevoel had ik, toen ik las dat onder het kabinet-Schoof het vertrouwen in de politiek is gestegen, en dan met name onder lager opgeleiden. Wees nou voorzichtig. Stort je er niet zo in. Straks is je hart weer gebroken.
Over de auteur
Kustaw Bessems is columnist van de Volkskrant en host van de podcast Stuurloos. Hij heeft een bijzondere belangstelling voor openbaar bestuur. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dat we met een regering zitten die ons op asielterrein met ondemocratische noodwetten wil regeren, komt uiteraard doordat de PVV al jaren bezig is met een campagne tegen de rechtsstaat. Het komt doordat VVD, BBB – én, moeten we nu constateren – NSC lak aan die rechtsstaat hebben. Maar het is ook een logisch uitvloeisel van een welhaast onuitroeibare fictie. Want de PVV mag haar achterban nog meer dan concurrenten met illusies betoveren; erger is de zelfbegoocheling waar velen van ons zich aan bezondigen. Hoe vaak zeggen we niet tegen elkaar dat politici ingewikkelde maatschappelijke vraagstukken moeten ‘oplossen’?
Kerf dit in je hersenen: dat kunnen ze niet. En zolang we dat toch van ze verwachten, zijn we verantwoordelijk voor onze eigen frustratie.
Dit is geen pleidooi voor een kleine overheid. Ik leg me ook niet neer bij een onmachtige overheid. Zij kan het verschil in levens van mensen maken, heeft dat al zo vaak gedaan. Overheden kunnen een vangnet bieden, voorwaarden scheppen, voorbereidingen treffen, ontwikkelingen beïnvloeden, helpen rampen te overleven. Maar het is al enorm als dat allemaal een béétje lukt en verder moeten we het zelf doen.
Hoe diep het oplossingsdenken niettemin zit, blijkt uit gesprekjes met premier Schoof over asiel. ‘Kabinetten zitten er om beloftes waar te maken’, zei hij tegen Nu.nl. ‘En niet om mooie dingen te beloven en vervolgens de problemen niet op te lossen.’ In deze krant voegde hij daaraan toe: ‘Ik hoop dat dit kabinet de tijd krijgt om te zorgen dat we het asiel- en migratieprobleem echt hebben opgelost.’ Wat hij daarmee bedoelde? Nou ‘we moeten het echt anders doen’. Wanneer de door hem uitgeroepen asielcrisis dan voorbij is? ‘Dat is een samenspel van factoren.’ Het moet binnen twee jaar lukken, dat weet hij wel. Hij kan alleen niet zeggen wát er binnen twee jaar moet lukken.
Kijk, je hoeft niet de handen in de lucht te gooien en te zeggen: migratie overkomt ons nu eenmaal. Maar erken dat er geen eindpunt is, dat het een kwestie is van aanpassen en proberen bij te sturen. Ietsje groter: erken dat een samenleving niet af kan zijn.
Want de schade is intussen indrukwekkend. Het sloopwerk aan de rechtsstaat springt het meest in het oog. Minder direct zichtbaar is hoe slecht het oplossingsfetisjisme zich verhoudt met die voorbereiding op de toekomst. Iets dat we nu net níét zelf kunnen en waar we de overheid keihard bij nodig hebben.
Het is geen toeval dat juist dit oplossingskabinet bezuinigt op onderwijs, onderzoek en innovatie. Want steek je daar geld in, dan lost het op dit moment helemaal niets op. Maar één ding is zeker: zonder dat geld zullen we toekomstige problemen, waarbij de komst van een flinke groep asielzoekers zal verbleken, nooit het hoofd kunnen bieden.
Je hoort tegenwoordig vaak dat Jimmy Dijk van de SP zo’n lekker scherpe debater is. En wat zou ik er veel voor overhebben als er nooit meer iemand op tv kwam die politici beoordeelde op zogenaamde debatkwaliteiten.
Maar goed, Jimmy Dijk sprak van de week tijdens de algemene politieke beschouwingen Geert Wilders aan op sociaal-economische wensen die de PVV heeft ingeleverd in de coalitie: ‘Meneer Wilders, miljardenbezuinigingen in de ouderenzorg, de gehandicaptenzorg en de jeugdzorg: het is verraad! Het korten van de WW: het is verraad. Het terugdraaien van de verhoging van het minimumloon: het is verraad. De grootste huurverhoging in 30 jaar tijd: het is verraad. Geen vroegpensioenregeling voor mensen met zware beroepen: verraad. Geen compensatie voor de schuldengeneratie: het is verraad.’ Zo ging het nog even verder.
Dit is geen goed debat, het is roekeloze hysterie. Ook Dijk gaat geen absolute meerderheid halen waarmee hij de heilstaat kan invoeren. Dus mocht hij ooit regeren, dan kan Wilders hem in naam der teleurgestelden net zo goed weer voor verrader uitmaken.
En het gaat me niet om Dijk of Wilders maar om de vraag of genoeg kiezers zullen inzien dat ze, als minnaars zonder zelfrespect, steeds weer vallen voor fout gedrag? Ergens, diep van binnen, voelen de meesten het misschien best. Want duik je dieper in de cijfers, dan is het vertrouwen in de politiek toegenomen, maar is het nog niet heel hoog. Een meerderheid denkt nog niet dat het de goede kant op gaat. En de populariteit van het kabinet-Schoof daalt alweer.
Dus misschien worden we met z’n allen ouder en wijzer. Verbind daar dan een conclusie aan: dat je een politicus alleen een beetje kunt vertrouwen wanneer hij grote idealen heeft, maar bescheiden is over het tempo waarmee die zijn te verwezenlijken. En al helemaal over zijn eigen rol daarin.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant