Israël probeert met de pieper-aanslagen en nieuwe bombardementen Hezbollah uit de tent te lokken, maar de Libanese organisatie is huiverig voor een grote regionale oorlog. Eerst een bestand in Gaza, zeggen ze – en daarmee vinden ze in de Amerikanen een onverwachte bondgenoot.
Sinds een paar dagen kijken Libanezen anders naar hun mobiele telefoon: kan die ook zomaar exploderen? Uit de hoofdstad Beiroet komen berichten van inwoners die weigeren het ding nog te gebruiken, of het voor het slapen voor de zekerheid in een andere kamer leggen. Er hangt veel angst in de lucht, sinds de dubbele Israëlische aanval deze week met piepers en portofoons die resulteerde in 37 doden, onder wie vier kinderen, en duizenden gewonden.
Onder de slachtoffers waren voornamelijk Hezbollah-leden, maar ook gewone burgers die de pech hadden dat ze op het verkeerde moment op de verkeerde plek waren. Kortstondig ervoeren zij wat Palestijnen in Gaza al bijna een jaar ervaren: dat je nergens echt veilig bent voor de alziende ogen van Israëls leger en veiligheidsdiensten, en dat ieder ogenblik je laatste kan zijn. Voor Hezbollah was het een vernedering. Met enig leedvermaak spraken Israëlische media van ‘operatie onder-de-gordel.’
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa.
Het heeft er alle schijn van dat de zorgvuldig geplande operatie een tactische valstrik was, bedoeld om Hezbollah ‘uit te nodigen’ hard terug te slaan, waarmee de Israëlische premier Benjamin Netanyahu de casus belli zou krijgen waar hij op lijkt te hopen. Ook de luchtaanval van vrijdagmiddag (zie inzet) op een Hezbollah-kopstuk lijkt bedoeld te zijn geweest om de organisatie nog verder uit de tent te lokken.
Maar afgaande op de eerste reactie van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah wil de militante groepering niet mee in die logica. Er is een wraakaanval beloofd, maar die zal vermoedelijk van bescheiden omvang zijn. Onderaan de streep heeft Hezbollah noch bondgenoot Iran baat bij een grote, regionale oorlog (waar Amerika zich vrijwel zeker mee zou bemoeien).
In plaats daarvan herhaalde Nasrallah wat hij al maanden zegt: zodra er een staakt-het-vuren in Gaza ligt, valt er met ons te praten. Het is een koppeling tussen de fronten die voor Israël onbespreekbaar is, omdat die suggereert dat Hezbollah en Netanyahu onderling ‘gewoon’ terug kunnen naar de status-quo van vóór 7 oktober vorig jaar, de dag van de terreuraanval door Hamas.
In Israëlische ogen zou dat geen recht doen aan de psychologische schok. Kort samengevat: wat nou als Hezbollah aan de noordgrens hetzelfde doet als Hamas vanuit Gaza? Er is een ‘fundamentele verandering’ nodig aan de noordgrens met Libanon, zei Netanyahu tegenover de Amerikaanse gezant Amos Hochstein, zodat bewoners van Noord-Israël zich veilig weten.
Aangezien Hezbollah in de VS is aangemerkt als een terroristische organisatie, voelt het contra-intuïtief om hen als bedpartners op te voeren, en toch is dat op dit punt het geval. Ook het Witte Huis stelt zich op het standpunt dat er eerst een bestand in Gaza moet komen, om via die route de angel uit een dreigende regionale oorlog te halen. Groen licht voor een Israëlische invasie van Libanon heeft president Joe Biden, voor zover bekend althans, nooit willen geven.
Het probleem is alleen dat de gesprekken over een Gaza-bestand volledig zijn vastgelopen, onder meer door ordinaire obstructie van Netanyahu. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Anthony Blinken, lijkt dat te beseffen, want tijdens zijn meest recente bezoek aan de regio, afgelopen week, sloeg hij Jeruzalem over en vloog hij alleen naar de Egyptische hoofdstad Caïro.
Tegelijkertijd vinden critici dat de VS niet genoeg doen om druk op Israël uit te oefenen. Daniel Levy, voormalig Israëlisch vredesonderhandelaar, beschuldigde de regering-Biden recent van ‘slaafse volgzaamheid’ van Netanyahu, een man die volgens hem uit is op een ‘oorlog zonder eind’ in zowel Gaza als de bezette Westelijke Jordaanoever.
Tegenover de Wall Street Journal zeiden Amerikaanse topambtenaren deze week dat er geen doorbraak in de onderhandelingen tussen Hamas en Israël gaat komen voor het einde van de termijn van president Joe Biden, begin 2025. ‘De kans is verkeken dat het gaat gebeuren’, verzuchtte een anonieme functionaris van een niet nader genoemd Arabisch land. ‘Iedereen staat in de wachtstand tot na de Amerikaanse verkiezingen (begin november, red.).’
Mocht dat het geval zijn, dan is dat bijzonder slecht nieuws voor de hele regio, Libanon incluis. Hezbollah’s huidige balanceeroefening (wel wraak, geen escalatie) is vermoedelijk niet eeuwig vol te houden. En dan krijgt Israël alsnog de oorlog die het zoekt.
Bij een Israëlische drone-aanval, vrijdagmiddag in een dichtbevolkte wijk in Zuid-Beiroet, zijn minstens negen mensen om het leven gekomen en 59 mensen gewond geraakt. Volgens de eerste berichten had Israël het gemunt op een Hezbollah-kopstuk, Ibrahim Aqil, het hoofd van de elite-eenheid Radwan. Tv-zender Al Jazeera meldde dat hij fungeerde als de nummer twee binnen de organisatie, na leider Hassan Nasrallah. Of hij bij het bombardement inderdaad is omgekomen, was vrijdagavond nog niet bevestigd.
Aqil wordt gezocht door de Verenigde Staten, vanwege zijn betrokkenheid bij de aanslag op tientallen Amerikaanse mariniers in Beiroet in 1983. Voor een tip die tot zijn arrestatie zou leiden, hebben de Amerikanen 7 miljoen dollar uitgeloofd. Onder de doden zijn volgens Libanese media meerdere onschuldige burgers, onder wie vijf kinderen. Op tv-beelden was vrijdag te zien dat een hele woonflat in puin lag. Vermoedelijk zal het dodenaantal daarom nog verder oplopen.
Het bombardement van vrijdag was het voorlopige sluitstuk van een dramatische week. Op de exploderende piepers van dinsdag en woensdag volgden donderdag meer uitwisselingen van drone- en raketvuur, waarbij aan Israëlische kant twee soldaten omkwamen. Eerder op vrijdag bestookte Hezbollah militaire doelwitten in Noord-Israël met zeker 140 raketten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant