Terwijl Den Haag debatteert of het uitroepen van een asielcrisis mag, proberen gemeenten een crisis in Ter Apel te voorkomen. Hoewel het op het nippertje lukt om buiten slapende asielzoekers te voorkomen, nemen de irritaties over asielminister Marjolein Faber toe.
De kans was aanwezig dat in de nacht van maandag op dinsdag weer asielzoekers in het gras bij het aanmeldcentrum in Ter Apel moesten slapen. Terwijl gemeenten en het COA die dag druk bezig waren met het zoeken naar slaapplekken, had eigenlijk een landelijk overleg moeten plaatsvinden over de situatie in de asielopvang. Maar die werd geannuleerd omdat een van de deelnemers er niet bij kon zijn.
Burgemeester Jaap Velema van de gemeente Westerwolde zocht dinsdag meteen contact met het ministerie toen hij hoorde van het schrappen van het overleg. De situatie in het aanmeldcentrum Ter Apel, in zijn gemeente, stevende weer af de crisissituatie zoals in de zomer van 2022. Toen moesten nachtenlang soms wel honderden asielzoekers de nacht buiten doorbrengen.
Maar sinds dinsdag heeft Velema niks meer van het ministerie gehoord.
Minister Faber wil een crisis uitroepen om zo de instroom van nieuwe asielzoekers te beperken. Nederlanders ervaren namelijk een asielcrisis, klinkt het vanuit het kabinet. Daarnaast heeft het kabinet een flink aantal andere maatregelen op papier gezet, die met name gericht zijn op het beperken van het aantal nieuwe mensen dat asiel aanvraagt.
Maar voor de maatregelen om de instroom te beperken effect hebben, ben je enige tijd verder. Toch blijft Faber hameren op deze maatregelen als dé oplossing voor de problemen in de asielopvang.
Deze week werd in Ter Apel wel duidelijk dat dit problemen oplevert. Door een tekort aan woningen is er amper doorstroom vanuit azc's, en dus stroomt het aanmeldcentrum veel te vol. Daarom kan niet worden uitgesloten dat er weer mensen buiten moeten overnachten.
Maar zo lang de mensen al in Nederland zijn, is het land verplicht ze opvang te bieden. Betere spreiding van asielzoekers zou Ter Apel wat lucht bieden, maar juist die spreidingswet wil het kabinet schrappen.
Dus namen gemeenten deze week het heft in eigen hand om Ter Apel te helpen. Zo meldde de gemeente Stadskanaal zich bij de gemeente Westerwolde, waardoor op het laatste moment kon worden voorkomen dat er mensen buiten moesten slapen. De daaropvolgende dagen sprongen de gemeenten Borger-Odoorn, Utrecht en Leiden bij door extra noodopvang te regelen.
Maar dat is niet dankzij het ministerie, vindt Westerwolde. De voorganger van Faber, toenmalig staatssecretaris Eric van der Burg, stond erom bekend dat hij zich de blaren op de tong belde om opvangplekken te regelen. Dat was ook het geval onder zijn voorganger, Ankie Broekers-Knol, zegt een woordvoerder van de gemeente.
Zo was de gemeente Stadskanaal maandag überhaupt nog niet gebeld. En dat terwijl het zeker geen onlogische keuze was: de gemeente Stadskanaal sprong, net als de gemeente Borger-Odoorn, al vaker bij door crisisnachtopvang te regelen.
De toon vanuit de gemeente Westerwolde veranderde dan ook naar erg kritisch. De minister werd verweten "geen verantwoordelijkheid te nemen" en de gang van zaken werd "een schoffering van lokaal gezag" genoemd.
Stevige kritiek klonk ook vanuit andere gemeenten in de regio. Burgemeester van Emmen Eric van Oosterhout zei tegen EenVandaag dat het "provinciale en lokale bestuurders heel veel moeite kost om met deze minister in contact te komen over asiel". "Als er een probleem is, dan zorgt de minister ervoor dat je met elkaar rond de tafel gaat om te kijken wie wat moet doen. Dat doet zij niet."
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) herkent dat beeld bij sommige gemeenten. "We dringen wel steeds aan op contact en vragen de minister om de regie te pakken", zegt een woordvoerder.
Maar volgens Faber is er juist "heel veel communicatie, ook met ambtenaren en het ministerie". "Er wordt zeker wel aan gewerkt", zei de minister vrijdag voor de ministerraad begon. De signalen van gemeenten noemt ze "een beetje flauw". "De werkelijkheid is anders".
Niet veel eerder had nog een gemeente de minister om hulp gevraagd. De gemeente Cranendonck wil graag met de minister om tafel om te praten over overlastgevende asielzoekers in en random Budel. "In het regeerprogramma dat afgelopen week is gepresenteerd zien wij geen voorstellen die op korte termijn voor verbetering zorgen".
Voor Faber is die oproep vooral een signaal dat het uitroepen van een asielcrisis écht nodig is. "We kunnen er van alles aan doen, maar we kunnen in ieder geval beginnen met de instroom beperken. Daarom wil ik het koninklijk besluit (waarmee die crisiswet in gang wordt gezet, red.) zo snel mogelijk in de lucht."
Dat gaat in ieder geval nog zo'n twee tot vier weken duren, zei premier Dick Schoof deze week. Aan de situatie in de asielopvang komt dus op korte termijn nog geen einde. Een nieuw landelijk overleg staat volgens een woordvoerder van Faber gepland voor volgende week.
Source: Nu.nl algemeen