Ambtenaren noemden donderdag het plan van het kabinet om een asielcrisis uit te roepen "onaanvaardbaar". Veel lezers denken dat ze daarin hun politieke mening laten doorschemeren. Maar daar is in hun werk geen ruimte voor, vertellen twee ambtenaren aan NU.nl.
Eric Jellema werkt 27 jaar als ambtenaar voor een gemeente. Hij en zijn collega's hebben allemaal hun eigen politieke voorkeur, maar dat belemmert ze niet in hun werk. "Je voert het beleid uit dat het gemeentebestuur bepaalt. Soms klagen collega's onderling, maar ik heb nog nooit meegemaakt dat iemand weigert zijn werk te doen."
Hoewel hij toegeeft dat er soms wrijving is tussen zijn persoonlijke mening en het beleid dat hij als ambtenaar moet uitvoeren, is er volgens hem geen ruimte om daarover te peinzen. "Als ambtenaar moet je ertegen kunnen dat niet alles naar jouw zin gaat", zegt hij tegen NU.nl.
En dat kunnen de meeste ambtenaren, denkt hij. Het valt hem op dat er veel loyaliteit is onder zijn collega's tegenover de gemeente en politici. Ook wanneer er bijvoorbeeld na de verkiezingen een andere politieke wind gaat waaien, blijven de ambtenaren op hun plek.
De visie van Jellema komt ook ambtenaar Anke van Houten bekend voor. Ze werkt tien jaar als adviseur bij de Unie van Waterschappen en ziet dat zijzelf, en de ambtenaren om haar heen, zich niet laten beïnvloeden door hun eigen mening. "Soms is dat ingewikkeld, want we hebben allemaal een idee van hoe de wereld eruit zou moeten zien", zegt ze. "Maar bestuurders vertrouwen erop dat we een objectief advies geven en uitvoeren."
Toch is het volgens haar belangrijk dat een ambtenaar het in grote lijnen eens is met de missie van de organisatie waarvoor deze persoon werkt. "Daarbinnen kunnen zaken dan minder naar je zin gaan. Maar als je naar hetzelfde doel streeft, is dat minder erg."
Wanneer je echt niet achter het beleid van je werkgever staat, kun je beter opstappen, vindt ze. Daar sluit Jellema zich bij aan. "Maar gewetensproblemen zullen pas optreden wanneer wetten en regels aan de laars gelapt worden. Het is in eerste instantie de taak van de ambtenaar om ervoor te zorgen dat dat niet gebeurt."
Jellema en Van Houten behoren tot de ambtenaren die uitzoeken hoe een beleidswens in elkaar steekt en moeten ervoor zorgen dat die goed wordt uitgevoerd. Daarbinnen is geen ruimte voor subjectiviteit, stelt hoogleraar Bestuursrecht Herman Bröring van de Rijksuniversiteit Groningen.
"Ambtenaren onderzoeken de juridische haalbaarheid van een plan", zegt hij tegen NU.nl. "Daar passen geen meningen in. Het zal dus niet zo zijn dat een ambtenaar vanuit een persoonlijke visie beleid tegenwerkt."
Maar wanneer een plan tegen de wetten en regels ingaat, is het wel de taak van de ambtenaar om zich daarover uit te spreken. "Een ambtenaar staat dus niet alleen in dienst van de politiek, maar ook van de maatschappij."
Wel benadrukt Bröring dat het de verantwoordelijkheid is van de leidinggevende, bijvoorbeeld de wethouder waarvoor een gemeenteambtenaar werkt, om daadwerkelijk iets met dat advies te doen. "Een ambtenaar moet zich daar uiteindelijk wel bij kunnen neerleggen. En dat gebeurt in mijn ervaring wel."
Source: Nu.nl algemeen