Op straat in Koedijk, een dorp vlak boven Alkmaar, leidt de kwestie met de gemeentegrens tot schouderophalen. ‘Ik vind het wel leuk, die dorpse twisten.’ ‘Het leeft voor mij niet, het zal me een worst wezen.’
Inderdaad gaat het bijna nergens over, dat is zo opmerkelijk. Toch houdt de gemeentegrens in Koedijk en het naastgelegen Sint Pancras al jaren het overheidsapparaat bezig, tot het provinciebestuur en de minister van Binnenlandse Zaken aan toe.
Koedijk is een knus dorp, waar je ‘import’ heet als je hier pas als tiener kwam wonen. Vroeger was dit een zelfstandige gemeente. Aan de Kanaaldijk staat nog het oude Raadhuis, nu een internaat voor begeleid wonen. In de jaren negentig raakte het dorp bestuurlijk verdeeld. De noordkant ging op in de gemeente Langedijk, met Broek op Langedijk als grootste kern. De rest van het dorp valt sindsdien onder de gemeente Alkmaar.
Deze vreemde breuklijn speelde op toen de gemeente Langedijk in 2022 fuseerde tot Dijk en Waard. Het nieuwe gemeentehuis staat in Heerhugowaard, maar liefst twintig minuten rijden vanaf Koedijk. Een oudere dame ging langs de huizen om handtekeningen te verzamelen: kon Koedijk niet beter in zijn geheel worden toegevoegd aan Alkmaar?
Het protest over de gemeentegrens was sympathiek en ook wel begrijpelijk. ‘In Heerhugowaard vinden ze Koedijk gewoon te ver weg’, vertelt een medewerker van de thuiszorg op haar stoepje. ‘Wij hebben cliënten die daarom geen thuiszorg krijgen van Dijk en Waard. Ze moeten aankloppen bij Alkmaar, ook al wonen ze niet in de gemeente Alkmaar.’
In 2021 bereikte de kwestie de Haagse politiek, en wel via Mark Snoeren, eigenaar van een skipiste in Nieuwegein en daar gemeenteraadslid. Tijdens Rutte III zat hij een half jaar in de Tweede Kamer voor de VVD. Je zou willen weten hoe het dossier-Koedijk bij hem belandde, maar helaas blijft de telefoon bij de skipiste in Nieuwegein onbeantwoord.
De Kamer stemde voor een motie van Snoeren om te onderzoeken of een ‘grenscorrectie’ met Alkmaar een ‘duurzame oplossing’ kon zijn. Dijk en Waard kwam in verzet. Verlies van inwoners leidt tot minder inkomen. Koedijk verliezen, dat betekent voor de nieuwe gemeente een reorganisatie met een ‘sociaal plan’.
Zo begon een slepende saga, met ‘dorps- en wijkgericht werken’ en met ‘handvatten’. De minister raakte betrokken. Afgelopen voorjaar selecteerden Haagse ambtenaren een onderzoeksbureau om de stemming in Koedijk en Sint Pancras te peilen. Er is sprake van een ‘inwonersconsultatie’, een ‘begeleidingsgroep’ en maar liefst zes ‘fases’ voordat het onderzoek eind dit jaar wordt afgerond.
De onderzoekers kijken weliswaar naar zaken als ‘overheidsnabijheid’ en ‘buurtgerichtheid’, maar stellen niet de cruciale vraag waarmee alles begon: bij welke gemeente willen inwoners van Koedijk horen? Anja Schouten, burgemeester van Alkmaar, klaagde bij de commissaris van de koning dat het onderzoek ‘te ver af van de oorsprong’ staat.
In ontmoetingscentrum De Rietschoot schuiven ouderen uit Koedijk en omgeving aan voor een wekelijks driegangendiner, deze keer kerriesoep, bloemkoolschotel en een vlaflip. Tiny Lammerschaag (90), ze komt hier nog lopend naartoe, vertelt dat ze eigenlijk bij Alkmaar had willen horen. ‘Maar Dijk en Waard bevalt prima. Men strooit keurig als het glad is, ze doen alles keurig.’
Hierover is iedereen het eens: in Koedijk is het mooi wonen. Agaath Bijpost, ze woont hier al 65 jaar, vertelt hoe het vroeger ‘pionieren’ was, het dorp was deels door water omringd, ‘vuilnis werd opgehaald met de schuit’. In die tijd werd je als vrouw ontslagen als je trouwde, jammer natuurlijk. ‘Vanuit ons raam kon ik het atelier zien waar ik eerder werkte’.
Op haar smartphone laat ze foto’s zien van koeien met een kalfje, die ze vanmorgen zag in het weiland vlakbij haar huis. ‘Het is toch geweldig dat ik dat op mijn leeftijd nog mag fotograferen?’
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns