Het gestaag dalende kindertal in Nederland staat, zacht gezegd, nogal in de belangstelling. Begin deze maand stipte Pieter Omtzigt het aan in zijn
HJ Schoo-lezing, waarna menigeen hoog in de gordijnen vloog. Alleen al het thema nóémen zou een zogeheten hondenfluitje zijn, waaruit bleek dat de NSC-partijleider in het geniep sympathiseert met de ultrarechtse, racistische omvolkingsgedachte. Tevens zou hij zo de Nederlandse vrouw ‘impliciet’ aansporen tot ijveriger baren – fouter kon in veler ogen niet.
De spreker zelve voelde zich verkeerd begrepen, niet geheel ten onrechte als je het mij vraagt. Hij wilde naar eigen zeggen slechts wijzen op de mogelijke geopolitieke gevolgen van het lage geboortecijfer alhier, en het hoge elders. Lijkt me geen halsmisdaad. Hoe het ook zij, dát het gemiddelde kindertal in Nederland nog nooit zo laag is geweest kan niemand ontkennen. In 2023 bedroeg het welgeteld 1,43 kind per vrouw, terwijl dat tien jaar geleden nog
1,68 was.
Over de auteur
Elma Drayer is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In het debat dat volgde kwamen de bekende verklaringen voorbij. Woningtekort, bestaansonzekerheid, onhandige schooltijden, dure kinderopvang – het zou allemaal een rol spelen in de neiging van de vruchtbare generatie om zich heden ten dage niet tot matigjes voort te planten. Ik geloof daar niks van, eerlijk gezegd. Zelfs als deze obstakels als bij toverslag zouden verdwijnen dan nog zie ik het geboortecijfer niet als bij toverslag stijgen. Althans niet zolang de spraakmakende gemeente blijft verkondigen dat het ouderschap in het algemeen en het moederschap in het bijzonder een schier ondraaglijke last betekent.
Sinds enige tijd verzamel ik uitspraken hieromtrent. En echt, het is als met het vlekkie in het nekkie van Jacky: heb je het eenmaal gespot, je oog valt er voortdurend op.
Zo was er eerder dit jaar volop publiciteit rond de VPRO-documentaire Spijtmoeders van Milou Gevers, over vrouwen die het moederschap achteraf betreuren. Interviewer na interviewer noteerde eerbiedig dat het hier een ernstig probleem betrof, een ‘levensgroot taboe’ dat doorbreking verdient.
Minstens zoveel aandacht kreeg Moederteit, de Nederlandse vertaling van een boek van de Britse auteur Lucy Jones. Daarin klaagt zij dat ze ‘fundamenteel verkeerd was geïnformeerd’ over wat haar te wachten stond toen ze zwanger raakte en hekelt ze ‘het aanhoudende gebrek aan authentiek respect en steun voor het onzichtbare werk van zwangerschap en het baren en verzorgen van kinderen’.
Daarnaast noemt ze het prille moederschap ‘de meest politieke ervaring’ van haar leven, ‘boordevol conflict, overheersing, drama, strijd en macht’ – het is maar dat u het weet. Jones mocht ook in deze krant ruimschoots haar zegje doen.
De moeder als willoos slachtoffer van kwade machten doet het in dit dagblad sowieso goed. Lotte Houwink ten Cate schreef onlangs in haar column dat ‘opoffering’ de voorwaarde is voor moederschap ‘in het kapitalistische systeem’. In één moeite door wist ze te melden dat ‘de condities’ voor het ouderschap ‘steeds ongunstiger’ worden en dat de prijs ervan ‘onverminderd’ wordt ‘afgewenteld’ op vrouwen. ‘Dienstbaarheid wordt ons door de strot geduwd’.
Donderdag was het de beurt aan huisarts Rinske van de Goor. Voor de vrouw, schreef ze in dit hoekje, is kinderen krijgen ‘een ramp voor haar lichaam’. Dat verzakt, terwijl haar inkomen ook nog eens ‘dramatisch’ daalt. Bovendien zijn baby’s ‘onhandige, incontinente slaapverpesters’ wier komst ‘nooit’ in je leven past – wenkend vooruitzicht, wat u zegt.
Zelfs in spiritueel angehauchte kringen, waar ze het moederschap van oudsher bewieroken, overheerst tegenwoordig de somberheid. Op de site van tijdschrift Happinez las ik dat moederschap een ‘ontzettend ingewikkelde’ reis is, ‘een journey en die mag je heel zwaar vinden’. ‘Mensen willen graag een kind, maar als het er is, dan blijkt dat heel onpraktisch te zijn in het leven dat ze hadden.’
Natuurlijk, dat van die roze wolk was aanstellerig en onrealistisch – een mythe. Maar dat je dankzij het moederschap zo’n beetje de Hel op Aarde binnentreedt is dat zo mogelijk nog meer. Wie verklapt dit goedbewaarde, al te goedbewaarde geheim?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant