Het kabinet heeft de Europese Commissie woensdag laten weten dat het een uitzondering wil op de Europese asielregels. Maar wat zijn die regels? Waar wil Nederland precies een uitzondering op? En is dat wel in zicht?
Allereerst is het belangrijk om te weten dat het kabinet geen aanvraag heeft gedaan voor een zogenoemde opt-out op de Europese asielregels. Minister Marjolein Faber (Asiel & Migratie) heeft alleen in een brief aan de Europese Commissie geschreven dat ze een aanvraag wil doen als het EU-verdrag gewijzigd wordt.
Een opt-out is eigenlijk gewoon een uitzonderingsregeling. Met zo'n opt-out hoeft een lidstaat van de Europese Unie zich niet aan bepaalde Europese afspraken te houden. Lidstaten kunnen over elk onderwerp een opt-out aanvragen. Maar dat kan alleen als er een nieuw EU-verdrag aankomt. Dat is voorlopig niet het geval.
Bovendien moeten alle lidstaten en ook het Europees Parlement die uitzondering nog goedkeuren. Tot het kabinet zo'n uitzondering heeft geregeld, moet Nederland zich gewoon aan de Europese regels houden.
Faber doelt op het Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel, waarin verschillende regels over asiel en migratie zijn opgenomen. "Er staan regels in over de opvang van asielzoekers, daar zijn bijvoorbeeld minimumnormen voor", vertelt Karen Geertsema. Zij is docent Europees en Nationaal Migratierecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.
"Het gaat ook over de asielprocedure en welke vluchtelingen in aanmerking komen voor bescherming. En er staan afspraken in over welke lidstaat verantwoordelijk is voor een asielaanvraag." Zo is er de Dublin-verordening, waarin staat dat vluchtelingen asiel moeten aanvragen in het land waar ze Europa zijn binnengekomen.
Kabinet-Schoof wil een uitzondering op alle Europese asiel- en migratieregels die op basis van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie gelden. Bij een verdragswijziging zal het kabinet "ervoor pleiten dat de Europese asiel- en migratieregels niet meer op Nederland van toepassing zijn", laat een woordvoerder van het ministerie van Asiel en Migratie weten aan NU.nl.
In het kort: nee. Een verdragswijziging is namelijk helemaal niet in zicht. "Het is absurd wat er gebeurt", zegt Geertsema. "Het is pure symboolpolitiek."
Saskia Bonjour noemt de brief van Faber "gewoon theater". Ze is universitair hoofddocent Politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. "Zo'n verdragswijziging gaat binnen de vier jaar dat deze regering er zit niet gebeuren", vertelt de universitair hoofddocent. "Die processen duren te lang. Eerst moet iemand een aanleiding hebben om het verdrag te wijzigen, dan moeten ze beginnen met onderhandelen, dan moeten alle nationale parlementen ermee instemmen. Dan ben je jaren verder."
Bovendien moeten alle lidstaten akkoord zijn om het verdrag te wijzigen, vult Geertsema aan. "Pas als alle lidstaten akkoord zijn om het verdrag opnieuw te bekijken, gaat dat gebeuren. Maar als ze het verdrag openbreken, moeten ze het ook over alle onderwerpen hebben. Dan gaat het niet alleen over asiel en migratie, maar ook over bijvoorbeeld landbouw, importtarieven en andere afspraken over veiligheid. Alles komt dan waarschijnlijk weer langs. Dan zet je eigenlijk alles wat al die jaren is opgebouwd onder druk."
Denemarken en Ierland hebben wel de zogenoemde opt-out op de asiel- en migratieregels. Het Verenigd Koninkrijk had die uitzonderingspositie ook, maar heeft de EU al even verlaten. "Op het moment dat asiel en migratie een thema zou worden binnen het verdrag, hebben die landen gezegd: daar doen we niet aan mee", vertelt Bonjour.
In Denemarken was op dat moment een referendum over het Verdrag van Maastricht, waarmee de Europese Unie werd opgericht, legt ze uit. Dat hadden de Denen afgewezen. "Zonder instemming van de Denen kon het EU-verdrag niet worden aangenomen." Daarmee had het land een heel sterke onderhandelingspositie. "Denemarken kon zeggen: als jullie dat verdrag willen, moet je ons de ruimte geven, anders gaat het niet door."
Deze landen kunnen daardoor bij elke wet die wordt aangenomen beslissen of ze wel of niet meedoen. Als je eenmaal meedoet, kan je er ook niet meer onderuit. "De hele Europese Unie is gebaseerd op het idee: als we eenmaal afspraken hebben gemaakt, dan houden we ons daar op aan", vertelt Bonjour. "Anders kan iedereen daar steeds op terugkomen. Zo werkt het niet."
Source: Nu.nl algemeen