Wie zo’n 466 miljoen jaar geleden het zonnestelsel was binnengevlogen, had daarin een glanzend blauwe knikker gezien met een opvallende ring eromheen: de aarde.
Net als Saturnus nu, bezat onze thuisplaneet destijds een ring vol steen, stof en gruis, zo speculeren astronomen deze week in het vakblad Earth and Planetary Science Letters. Het verschijnsel is naar verwachting tientallen miljoenen jaren lang zichtbaar geweest rond de planeet, totdat het steeds meer uitdunde en verdween.
De ring ontstond nadat de aarde met haar zwaartekracht een planetoïde had gevangen, een stuk ruimtesteen waarvan er talloze tussen de planeten van het zonnestelsel buitelen, en deze vervolgens met haar getijdenkrachten meedogenloos aan gruzelementen had getrokken.
Over de auteur
George van Hal is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Dat hebben de onderzoekers indirect afgeleid. Zij ontdekten dat in een bestek van 40 miljoen jaar, een vrij korte periode op de geologische tijdschaal, 21 kraters op aarde zijn ontstaan, afkomstig van brokstukken die allemaal binnen 30 graden van de evenaar terecht zijn gekomen.
Daarvoor moesten de onderzoekers overigens wel eerst de oorspronkelijke locaties van die kraters reconstrueren: door het bewegen van de continenten in de loop der miljoenen jaren, zijn de inslaglocaties inmiddels over het aardoppervlak verplaatst.
Wanneer kosmisch gesteente willekeurig inslaat, is de kans ongeveer 1 op 25 miljoen dat ze zich zo groeperen als deze 21 kraters, hebben de onderzoekers berekend. Denk bijvoorbeeld aan de maan en Mars, waar de kraters kriskras over het pokdalige oppervlak verdeeld zijn.
Het ligt dus voor de hand, schrijven ze, dat na het kapottrekken van de planetoïde ‘een ring van puin ontstond waaruit materiaal naar beneden viel en de waargenomen distributie van kraters produceerde’.
Planeetonderzoeker Sebastiaan de Vet van de TU Delft noemt het onderzoek heel interessant. ‘Dit is echt heel leuk detectivewerk. Het levert een aansprekende verklaring op voor de kleine spreiding van deze inslagkraters, zowel in tijd als in breedtegraden op de aarde.’
Volgens De Vet is het heel aannemelijk dat de aarde ooit een ring heeft gehad. ‘De andere grote planeten in het zonnestelsel hebben ook ringen, al zijn die minder goed zichtbaar dan die van Saturnus. We denken bovendien dat Mars in het verleden ook een ring heeft gehad, en dat hij er de toekomst weer een krijgt, wanneer hij zijn huidige manen verpulvert.’
Of de ring rond de aarde net zo spectaculair oogde als die van Saturnus is volgens De Vet op basis van het huidige onderzoek niet te zeggen. ‘De onderzoekers hebben geen model gemaakt voor de grootte van deze ring en de hoeveelheid brokstukken die erin zaten’, zegt hij.
Wel speculeren de onderzoekers dat de aanwezigheid van zo’n ring een schaduw op de aarde zou hebben geworpen, waardoor het klimaat in die periode zou zijn afgekoeld.
Rond de periode dat de aarde vermoedelijk een ring had, vond inderdaad een ijstijd plaats, die samenviel met het uitsterven van 85 procent van het destijds aanwezige zeeleven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant