Hoe meer de overheid zich terugtrekt van financiering van kunst, hoe meer kunstenaars zich naar de grillen van de markt schikken. Dat zal de kwaliteit van kunst niet ten goede komen.
Deze zomer las ik het spannende boek The Guest van Emma Cline. Het gaat over Alex, een jonge knappe Amerikaanse vrouw, met een verleden als escort. Nu leeft ze in een vakantieoord als een soort uitvreter. Ze parasiteert rijke mensen, mannen vooral, door zich aan te passen, een beetje te liegen of gewoon niks te zeggen. Mensen praten toch gewoon het liefst over zichzelf, heeft ze gemerkt.
In een van de sjieke vakantiehuizen waar Alex zichzelf naar binnen praat, hangt een abstract schilderij dat haar aandacht trekt. Ze weet dat het heel veel waard is, dat het in een museum zou kunnen hangen. ‘Het voelt alsof ik hier high van word’, zegt ze. Puur zo dicht bij iets staan met zo’n hoge waarde geeft haar een roes. In die roes haalt ze haar vingers over het doek. En maakt ze ineens een kras met haar nagel. Oeps.
Over de auteur
Anna van Leeuwen is kunstredacteur van de Volkskrant.
Kunst is kwetsbaar. Een kunstwerk met een kras verliest een deel van zijn waarde. Dat is te begrijpen. Op de kunstmarkt gebeuren gekkere dingen. Voor de superrijken kunnen kunstwerken een manier zijn om nog rijker te worden. Zij kennen die roes van dure kunst maar al te goed.
The New York Times publiceerde onlangs een ontluisterend artikel over de waardefluctuaties waar een aantal jonge kunstenaars onder lijdt. Hun kunstwerken werden niet gekocht om naar te kijken, maar als speculatieobject. Na de hype bleven zij met lege handen achter.
Emmanuel Taku zag bijvoorbeeld een schilderij van zijn hand in 2021 voor 189.000 dollar worden geveild. Afgelopen maart was hetzelfde doek op een veiling 10.160 dollar waard. Schilder Amani Lewis overkwam zowat hetzelfde en verwoordt die afwijzing als volgt: ‘Het voelt zo van ‘we zijn klaar met Amani Lewis’.’
Hier zag ik een parallel met hoofdpersoon Alex in The Guest. Even wordt zij gefêteerd, getrakteerd en behangen met dure sieraden en dan is ze niet welkom meer. Afhankelijk zijn van de grillen van de superrijken is niet aanbevelenswaardig.
Kunstenaars zijn bijzonder kwetsbaar. Beeldend kunstenaars hebben in Nederland een gemiddeld bruto jaarinkomen van rond de 14 duizend euro, lees ik op de website van de Kunstenbond. Ruim onder het minimumloon.
Hoe meer de overheid zich terugtrekt van de financiering van kunst, hoe meer kunstenaars zich naar de grillen van de markt zullen moeten schikken. Dat zal de kwaliteit van de kunst niet ten goede komen.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Op de top van een hype willen kunstkopers altijd meer van hetzelfde. Voor schilderijen van Emmanuel Taku was in 2021 een wachtlijst ontstaan van, volgens zijn galerie, bijna vijfhonderd gegadigden. Wat als Taku toen had gezegd ‘Ik ga stoppen met figuratieve schilderijen, vanaf nu maak ik abstracte sculpturen’? Dan hadden de kopers op de wachtlijst zich belazerd gevoeld. De markt heeft Taku gepusht om meer van hetzelfde te maken en zo is die markt verzadigd geraakt. Het is een pervers systeem.
‘Je ziet het niet echt’, maakt boekpersonage Alex zichzelf wijs, nadat ze het dure schilderij heeft beschadigd. Misschien zien de eigenaren het inderdaad niet, dacht ik. Zien zij kunst of geld aan de muur hangen?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns