In dit liveblog houden we u op de hoogte van dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen van 2024.
Al het nieuws, de analyses en meer over het kabinet-Schoof vindt u hier.
Na hervatting van het debat neemt premier Dick Schoof het woord. ‘Ik geef eerlijk toe dat ik enigszins verrast was door het debat’, zegt de premier verwijzend naar de oproepen van de Kamerleden voor openbaarmaking van de juridische analyse. Schoof was immers ‘in de volle veronderstelling’ dat dergelijke stukken pas naar de Kamer moeten als er een besluit is genomen.
Hoewel hij dus bij zijn standpunt blijft dat het eigenlijk niet nodig is, respecteert hij ‘vanzelfsprekend’ de wens van de Kamer. Later vandaag komt hij daarom alsnog met ambtelijke stukken die relevant zijn voor het inzetten van het noodrecht. Ook verzekert hij de Kamer ervan dat hij ‘terstond’ met informatie zal komen als het kabinet besluiten neemt die te maken hebben met het inzetten van het noodrecht.
Omdat de stukken dus nog even op zich laten wachten, wordt in samenspraak met Kamervoorzitter Bosma afgesproken dat Schoof het kopje ‘migratie en asiel’ even overslaat en het eerst over andere onderwerpen heeft. Zo gauw de stukken er later vandaag zijn, kan de Kamer het dan alsnog over het heikele punt hebben.
Hessel von Piekartz
Een opvallende stap van waarnemend fractievoorzitter Nicolien van Vroonhoven: NSC voegt zich bij de oproep van de oppositie in de richting van het kabinet om de juridische documenten en adviezen over inzet van het asielnoodrecht direct met de Kamer te delen. Premier Schoof deelde voor aanvang van dag twee van de APB de Kamer mee de analyses en adviezen niet openbaar te maken. Voor zowel de linkse als een deel van de rechtse oppositie is dat onacceptabel. Het kabinet meent immers dat er sprake is van een asielcrisis en de Kamer vindt dat het moet kunnen controleren op basis waarvan het kabinet tot die conclusie is gekomen. Premier Schoof kon eerder op vragen van journalisten niet duidelijk maken op basis van welke feiten en cijfers hij buiten het parlement om het noodrecht wil inzetten. Volgens hem zouden veel Nederlanders een asielcrisis ervaren.
Mirjam Bikker (CU) reageert fel: ‘Dit is geen Haags debatje. Het gaat hier om crisiswetgeving. NSC zegt dat juristen hiernaar hebben gekeken, minister Faber (Asiel en Migratie, PVV) zegt dat juristen hiernaar hebben gekeken. Dus er zijn stukken. Het kan niet zo zijn dat de Kamer die informatie niet krijgt.’ De oppositie kijkt nadrukkelijk in de richting van de partij van de afwezige NSC-leider Pieter Omtzigt die voordat hij in de coalitie met PVV, VVD en BBB stapte de informatiepositie van de Kamer met hand en tand verdedigde. Het leidt uiteindelijk tot een korte, maar duidelijke stellingname van Van Vroonhoven: ‘Artikel 68 Grondwet’, de plicht die het kabinet heeft de Kamer te informeren.
Hoewel Schoof blijft benadrukken dat er nog geen besluiten zijn genomen en er dus geen onderliggende stukken liggen die nog niet openbaar zijn, voegt hij zich met enige ongemak bij de wens van de Kamer. Het debat wordt tot 12.00 uur geschorst en gezocht wordt naar welke stukken naar de Kamer moeten. De oppositie houdt er rekening mee dat juristen en ambtenaren negatief oordelen over de route waar het kabinet voor kiest. Het vorige kabinet concludeerde dat de inzet van het noodrecht juridisch niet houdbaar is, omdat er geen sprake is van een crisis zoals de wetgever dat omschreven heeft: oorlogen of overstromingen. De crisis in de asielketen is voor een groot deel een opvangcrisis. In de ambtelijke analyse die bij het hoofdlijnenakkoord is daar ook duidelijk in. ‘Staatsnoodrecht wordt geactiveerd in reactie op noodsituaties die in de regel plotseling ontstaan. Dit vereist vermoedelijk dat de huidige situatie als plotseling is aan te merken om stand te kunnen houden voor de rechter. Het vereiste is in de wet geformuleerd als ‘buitengewone omstandigheden’ die de maatregelen ‘noodzakelijk maken’.’
‘Tjonge jonge, werkelijk niet te geloven’, is nog te horen terwijl Schoof zijn papieren bijeenraapt en zich voor de schorsing terugtrekt.
Avinash Bhikhie
Zoals verwacht gebruikt vrijwel de voltallige oppositie het begin van het debat om premier Schoof tot de orde te roepen. GroenLinks-PvdA-leider Timmermans herhaalt zijn oproep van woensdag om de juridische adviezen en onderliggende stukken voor het inzetten van het noodrecht openbaar te maken. ‘Zolang die stukken er niet zijn, kunnen we niet beginnen met het debat’, zegt hij.
Schoof schreef in een brief voorafgaand aan het debat dat de stukken pas worden gedeeld als het besluit is genomen, maar volgens Timmermans is er al een besluit genomen omdat het inzetten van het noodrecht al in het regeerakkoord is opgenomen. De GL-PvdA-leider haalt bovendien aan dat het kabinet onderliggende nota’s openbaar moet maken na een besluit, een afspraak waar NSC-leider Pieter Omtzigt nog ‘heel hard voor heeft gevochten’.
ChristenUnie-leider Mirjam Bikker benadrukt dat gister in het debat ‘de suggestie is gewekt’ dat er al stukken liggen. ‘Staatsnoodrecht is een ernstige zaak. Dit was gister een essentieel onderdeel van het debat en dan is het ongemakkelijk dat er nog niks vanuit het kabinet ligt.’
Premier Schoof blijft daarna bij de lijn van zijn brief. Volgens hem is er nog geen besluit genomen over het inzetten van het noodrecht en is er daarom nog niets over te publiceren. ‘Er heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden’, zegt hij.
D66-leider Rob Jetten vindt dat ongeloofwaardig. ‘U heeft het in het regeerprogramma vastgesteld’, herhaalt hij nog een keer het argument dat de meeste oppositieleiders maken. ‘De voltallige ministerraad heeft daar al toe besloten.’
Hessel von Piekartz
Voorafgaand aan dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen krijgt de oppositie nul op het rekest van premier Schoof: het kabinet deelt op dit moment niet de interne juridische analyses over de mogelijkheden om het noodrecht in te zetten om tot snelle asielingrepen te komen. Waarnemend NSC-fractieleider Nicolien van Vroonhoven zei woensdagavond dat die analyses gemaakt zijn en dat het kabinet op basis daarvan tot een ‘dragend en deugdelijk’ gemotiveerd besluit denkt te kunnen komen.
Daarop vroegen oppositiepartijen om die analyses. Schoof laat donderdagochtend weten dat hij die nu niet zal geven. ‘De besluitvorming inzake de toepassing is nog niet afgerond en de gevraagde stukken kunnen daarom niet worden toegezonden. Ik kan u toezeggen de Tweede Kamer per brief te informeren na afronding van de besluitvorming en de gevraagde stukken dan bij te voegen.’
In het debat, dat om 11.00 uur begint, zal blijken dat in elk geval een deel van de oppositie daar zeer ontstemd op reageert. De sfeer is toch al gespannen omdat het kabinet besluiten wil gaan nemen via een Koninklijk Besluit en Algemene Maatregelen van Bestuur, waardoor het normale wetgevingstraject – met toestemming vooraf van de Tweede en de Eerste Kamer – wordt overgeslagen. Het parlement krijgt pas wat te zeggen nadat het besluit is genomen.
Raoul du Pré
Op dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen komt premier Dick Schoof aan de beurt. Hij zal onder meer bevraagd worden over de asielcrisiswet die zijn kabinet wil invoeren.
Gisteren slaagde Geert Wilders erin om het asielbeleid tot de kern van het debat te maken. Lukt het de links-progressieve partijen donderdag wel om een blok te vormen tegen het kabinet waarvan ze zo gruwen?
Lees ook deze reportages van politiek verslaggevers Natalie Righton en Frank Hendrickx:
Voorlopig heeft de coalitie meer te vrezen van zichzelf dan van de oppositie.
Politiek marketeer Wilders kan de oppositie nog altijd zijn wil opleggen.
In dit liveblog houden we u op de hoogte van de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen
Lees hier het liveblog van gisteren terug.
Source: Volkskrant