Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Midden-Oosten-correspondent Jenne Jan Holtland ziet hoe het trieste verhaal van een Indiase geitenhoeder tot woede leidt in Saoedi-Arabië.
Een Netflix-productie over een geitenhoeder heeft in Saoedi-Arabië tot grote ophef geleid. Het gaat om de speelfilm The Goat Life (2024) die nu al wekenlang onderwerp van gesprek is op Instagram en X. De film vertelt het verhaal van een gastarbeider uit India die zijn geluk beproeft in Saoedi-Arabië, en door zijn Saoedische baas wordt uitgebuit en mishandeld. Uit pure wanhoop vlucht hij de woestijn in – een besluit dat hem bijna het leven kost.
Is dit de realiteit of een schromelijke overdrijving? Dat laatste, bezweren talloze Saoedische influencers die de filmmakers ervan betichten hun koninkrijk zwart te willen maken. De film ‘demoniseert’ Saoediërs, zo schreef Rakan al-Shaya op X (222 duizend volgers).
Staatsmedia zoals Al Arabiya en Okaz buitelden over elkaar heen met opiniestukken waarin de regisseur, een Indiër, beticht wordt van leugens. Anderen deelden filmpjes op X waarin Indische gastarbeiders zich vol lof uitlaten over Saoedi-Arabië, of stoften een archieffoto af waarop te zien is hoe – zo is althans de suggestie – Saoediërs en gastarbeiders samen vredig een hapje eten.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa.
De kwestie ligt gevoelig, aangezien Saoedi-Arabië, net als de meeste andere Golfstaten, sterk leunt op goedkope arbeidskrachten uit landen als India en Bangladesh. In 2034 zal het WK voetbal er plaatsvinden en het ligt voor de hand dat er, net als bij Qatar in 2022, flinke kritiek zal komen over de arbeidsomstandigheden.
Kroonprins Mohammed Bin Salman kan absoluut geen slechte publiciteit gebruiken. Hij hoopt miljarden dollars aan buitenlandse investeringen binnen te slepen, bedoeld om het land af te helpen van zijn afhankelijkheid van olie.
De critici hebben echter een probleem: The Goat Life is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Dat verhaal speelde zich in de vroege jaren negentig af, toen de Indiase dagloner Najeeb Muhammad naar Saoedi-Arabië kwam. Een tussenpersoon had hem wijsgemaakt dat hij in een supermarkt zou werken, maar bij aankomst bleek dat onzin.
Zijn Saoedische ‘sponsor’ liet hem zevenhonderd geiten hoeden in een onherbergzaam deel van het land. De man bleek een tiran, zei Muhammad decennia later in een interview. Hij werd geslagen en kreeg geen fatsoenlijk eten.
Het verhaal bereikte een groot publiek toen een Indiase schrijver het in 2008 omwerkte tot een roman (vertaald als Goat Days). Waarheid en fictie liepen daarin wel enigszins uit elkaar: Muhammad vluchtte in werkelijkheid niet de woestijn in. Hij kreeg een lift van een barmhartige Samaritaan die hem naar de hoofdstad reed.
Op X gingen tientallen Saoedische gebruikers in de tegenaanval, met vermelding van Arabische hashtags als “#schaamteloos” en ‘#Saoedi-Arabië is het op één na beste land voor expats’. Ook werd er een foto gedeeld waarop te zien is hoe een willekeurige Indiër een koe aanbidt. De boodschap: deze mensen zijn niet goed wijs.
Het was een campagne waar een luchtje aan hing, zo ontdekte het onafhankelijke, pan-Arabische platform Daraj. De onderzoekers hadden duizenden tweets geanalyseerd, en zagen een patroon dat wees op een van bovenaf gecoördineerde campagne. De tweets verschenen kort na elkaar, bevatten nauwelijks tekst (enkel het plaatje van de Indiër-met-koe, plus de hashtags) en werden, evenmin toevallig, gedeeld door overduidelijke propaganda-accounts van kroonprins Bin Salman.
Waren er dan helemaal geen andere geluiden te horen? Toch wel. Op de doorgaans tamme website Okaz merkte een columniste op dat alle ontkenningen alleen een Saoedisch publiek hadden bereikt. Dat heeft niet zoveel zin, zo schreef ze, want ‘daarmee bereik je onze doelgroep niet. Dat is het mondiale publiek’. En inderdaad: aan de gemiddelde Netflix-kijker zal de ophef voorbij zijn gegaan. Die wil gewoon een spannende film zien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant