De verhoudingen tussen PVV, VVD, NSC en BBB worden de komende twee dagen op de proef gesteld tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. De oppositie slijpt de messen.
Woedend waren ze bij de VVD en PVV maandagmiddag. De stoom kwam met name uit de oren bij PVV-leider Geert Wilders, maar ook VVD-leider Dilan Yesilgöz was not amused. Steen des aanstoots: Nicolien van Vroonhoven, de tijdelijke fractievoorzitter van NSC, had een bommetje gelegd onder de slechts drie dagen eerder aangekondigde asielmaatregelen van het kabinet. NSC zal die plannen niet steunen als de Raad van State oordeelt dat ze juridisch niet deugen, zei ze tegen de Volkskrant.
Zelfs nadat de geschrokken Van Vroonhoven haar woorden had genuanceerd – teruggaan naar de tekentafel zou ook een optie zijn – wilden de gemoederen maar niet bedaren. ‘Nog onbetrouwbaarder dan Omtzigt’, was binnenskamers het harde oordeel vanuit de andere coalitiepartijen.
Over de auteur
Natalie Righton en Avinash Bhikhie zijn allebei politiek verslaggever van de Volkskrant. Alles over politiek vindt u hier.
En zo wil het maar niet vlotten met de onderlinge sfeer in de toch al wankele coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB. Al sinds de verkiezingsuitslag en de daaropvolgende zoektocht naar een gezamenlijk kabinet vechten de partijen elkaar de tent uit. Met als voorlopig dieptepunt het debat over de regeringsverklaring van hun nieuwe kabinet dat op 3 juli uitmondde in een moddergevecht. Verkiezingswinnaar Wilders liet toen blijken wat hij van zijn nieuwe premier vond: ‘slappe hap’. VVD-leider Yesilgöz schaamt zich er nog steeds voor. ‘Het zag er niet uit, genant van begin tot einde’, zei ze eerder deze maand.
Misschien hoopten de partijleiders dat een rustig zomerreces de stress van de formatie kon doen vergeten, maar daar is vooralsnog niets van te merken.
Woensdag en donderdag volgt opnieuw een zware beproeving voor de coalitie tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Traditioneel staan deze twee dagen in het teken van de kabinetsplannen voor het komende jaar. Maar ditmaal wordt er gedebatteerd over de langeretermijnplannen die het nieuwe kabinet afgelopen vrijdag presenteerde in het regeerprogramma. Door voortdurend gekissebis in de coalitie zal daarnaast de houdbaarheid van deze coalitie prominent ter sprake komen.
De oppositiepartijen hebben in totaal drie kansen om de coalitie verder uit elkaar te spelen: het eerdergenoemde algehele gebrek aan samenhang in de coalitie, maar ook het asielbeleid en de landbouwplannen zijn kwetsbare punten.
Politieke onenigheid over asielzoekers is overigens zeker niet nieuw – het vorige kabinet viel er zelfs over – maar saillant is wel dat NSC hierover al in de clinch ligt met haar coalitiegenoten terwijl de inkt van het regeerprogramma nog nauwelijks droog is. Het ongemak over de juridische truc die de coalitie heeft bedacht om vergaande asielmaatregelen door te drukken – door het parlement tijdelijk buitenspel te zetten – is groot bij NSC. De partij beloofde voor de verkiezingen immers dat het parlement juist méér macht zou krijgen.
De oppositie zal tijdens het debat tot achter de komma van NSC-fractievoorzitter Van Vroonhoven willen weten hoever zij bereid is te gaan om de asielmaatregelen van haar coalitiegenoten te steunen.
Ook Caroline van der Plas zit de komende twee dagen ongemakkelijk in de coalitiebankjes. Met haar strijd tegen de inkrimping van de veestapel wist zij van BBB de grootste partij in de provincies en de Eerste Kamer te maken, maar nu de partij met twee bewindspersonen aan de knoppen van het ministerie van Landbouw zit, komt de boerenpartij tot dezelfde conclusies als de voorgaande kabinetten: het mes moet in de veestapel. Ook háár achterban reageert woedend.
Maar op sympathie van coalitiegenoten VVD en NSC hoeft Van der Plas niet te rekenen. Vooral de liberalen zijn niet vergeten hoe de BBB de landbouwplannen van het vorige kabinet bij het grofvuil zette om vervolgens nu zelf met soortgelijke plannen te komen.
Oppositiepartijen zullen de komende dagen maximaal gebruikmaken van de onderlinge onenigheid en het broze fundament onder deze coalitie. Om het ongemak op te poken lijkt niet veel nodig te zijn.
De coalitiegenoten laten immers zelf geen gelegenheid voorbijgaan om elkaar in de haren te vliegen. Wilders liet zich maandag al furieus uit in de richting van Van Vroonhoven vanwege haar aarzeling over de asielmaatregelen. ‘Ik zou er nog maar eens goed over nadenken, want Nederland heeft een giga asielcrisis en die wordt niet opgelost door bij voorbaat al de benen te nemen en te dreigen met een tegenstem van NSC’, schreef hij op berichtenplatform X. Als hij woensdag tijdens het debat ook zo tegen haar uitvalt, brokkelt het cement tussen de partijen nog verder af.
Binnen de coalitie wordt er intussen op gewezen dat het debat ook een uitgelezen kans biedt aan de vier bekvechtende partijen om te laten zien dat ze elkaar juist wel vasthouden. Dat ze – ondanks alle opstartproblemen – toch echt de intentie hebben om er met elkaar het beste van te maken en dit kabinet te laten slagen. In de woorden van Wilders dinsdag: ‘Nu moeten we het gaan waarmaken.’
De nieuwe premier Dick Schoof, die de coalitie bij elkaar moet zien te houden, deed op Prinsjesdag alvast een belofte: ‘Er zijn veel dingen die beter kunnen én moeten. Daar gaat het kabinet mee aan de slag.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant