In Libanon explodeerden dinsdag massaal piepers van Hezbollah-strijders. De militante groepering wijst naar Israël, dat nog geen commentaar heeft gegeven. Israël staat bekend om gewaagde geheime operaties, maar zelfs voor dat land zou deze aanval uitzonderlijk zijn.
Duizenden gewonden, negen doden, volle ziekenhuizen: Beiroet stond dinsdag op zijn kop door plotse explosies overal in de stad. Ook elders in Libanon en zelfs in Syrië vielen doden en gewonden. Het ging om ontploffende piepers, die in het bezit waren van Hezbollah-leden. Daarmee communiceren ze omdat telefoons getraceerd kunnen worden.
De wereld krabt zich collectief achter de oren over wat er is gebeurd, maar moet op dit moment vooral speculeren. Gaat het om een hack, waarbij de lithiumbatterijen in de apparaten van afstand werden gemanipuleerd zodat ze oververhit raakten en ontploften? Of ging het om een lading piepers die is onderschept en waar van tevoren een explosief in is aangebracht?
Dat laatste vermoeden spreken enkele experts uit tegenover Amerikaanse en Britse media. De Amerikaanse veiligheidsexpert Dmitri Alperovitch spreekt van ‘mogelijk een van de meest uitgebreide aanvallen via de toeleveringsketen in de geschiedenis’.
Over de auteur
Joram Bolle is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De verdenking gaat hoe dan ook uit naar Israël, wat niet onlogisch is. Hezbollah en Israël zijn al sinds 7 oktober vorig jaar dicht bij een oorlog. Bovendien heeft Israël een geschiedenis van geheime aanvallen die qua uitvoering vaak tot de verbeelding spreken. Maar ook met dat in het achterhoofd zou de aanval in Libanon tamelijk ongekend zijn, qua modus operandi en schaal.
Wat zijn de manieren waarop Israël normaal gesproken toeslaat in het buitenland?
De Israëlische techindustrie en inlichtingendiensten staan bekend als technologisch zeer hoogstaand. Zo ontwikkelde een Israëlisch bedrijf Pegasus, spionagesoftware die in feite een telefoon kan overnemen en berichten en andere vormen van communicatie kan onderscheppen.
Wereldwijd gebruiken overheden Pegasus om criminelen te bespioneren, maar ook politieke tegenstanders of journalisten. Het is dus ook niet gek dat Hezbollah niet wil dat leden gebruikmaken van smartphones, die uiterst kwetsbaar zijn voor Israëlische spionage.
De beruchtste Israëlische cyberoperatie was echter niet bedoeld om te spioneren, maar om te saboteren. Door Stuxnet, een computerworm ontwikkeld door de VS en Israël, sloopten centrifuges van Iraanse kerncentrales zichzelf. Daarmee liep het nucleaire programma van Iran ernstige schade op. De Volkskrant onthulde dit jaar dat een Nederlandse spion van de AIVD in 2007 in het kerncomplex in Natanz binnendrong om een eerste versie van het virus te uploaden.
Al sinds de oprichting van de staat in 1948 ruimt Israël met zekere regelmaat tegenstanders uit de weg. Dat gebeurt over het algemeen in het diepste geheim en zeer gericht.
De buitenlandse inlichtingdienst Mossad doodde na de gijzeling van het Israëlische team bij de Olympische Spelen in München van 1972 stuk voor stuk Palestijnse terroristen die daarbij betrokken waren. De dienst gebruikte bij enkele doelwitten bommen verstopt in een telefoon of onder een bed. Anderen werden bij undercoveroperaties doodgeschoten.
In latere decennia werden veel Iraanse atoomwetenschappers geliquideerd, bijvoorbeeld door middel van bommen in hun auto. Mohsen Fakhrizadeh, de geestelijk vader van het Iraanse atoomprogramma, werd in 2020 gedood met een op afstand bestuurbaar machinegeweer. Met een camera met gezichtsherkenning zou Fakhrizadeh als doelwit zijn herkend.
Ook recentelijk voerde Israël gerichte liquidaties uit. Soms geeft Israël toe erachter te zitten, zoals in juli, toen de nummer twee van Hezbollah met een droneaanval in Beiroet werd vermoord. Een paar uur later kwam ook de politiek leider van Hamas om bij een aanslag. Ismail Haniyeh werd opgeblazen in Teheran. Daar zou een explosief zijn kamer in een gebouw van de Revolutionaire Garde zijn binnengesmokkeld.
Vaak zijn de aanvallen van Israël tegen militante groeperingen of vijandelijke staten ook allesbehalve subtiel. Als Israël iets vreest, zijn het wel landen in de regio die een kernwapen dreigen te bemachtigen.
In de jaren tachtig bombardeerde Israël daarom al een kernreactor in aanbouw in Irak. In 2007 vernietigde Israël een kernreactor in Syrië. Speciale commando’s zouden een dag eerder zijn geïnfiltreerd om met lasers de doelwitten aan te wijzen.
Syrië is ook nu nog met regelmaat het doelwit van Israëlische aanvallen, die Israël zelden toegeeft. Daarbij treft Israël vooral wapenfabrieken of opslaglocaties voor wapens die zijn bedoeld voor Hezbollah of andere aan Iran gelieerde milities.
Vorige week nog viel Israël een wapencomplex in West-Syrië aan waar langeafstandsraketten werden gebouwd. De aanval zou zijn uitgevoerd door tientallen commando’s die vanuit helikopters afdaalden naar het complex en explosieven aanbrachten, aldus inlichtingenbronnen in Amerikaanse en Israëlische media.
Die operatie kwam groot in het nieuws; een grondoperatie in Syrië door Israël was voor zover bekend al decennia niet meer voorgekomen. De kans bestaat echter dat die operatie in de geschiedschrijving zal worden overschaduwd door de actie van dinsdag tegen Hezbollah.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant