Dit is Ursula’s team. De nieuwe Europese Commissie die Von der Leyen dinsdag presenteerde, draagt onmiskenbaar haar stempel. De keuze van de kandidaat-commissarissen toont haar hand, in hun taakopdrachten weerspiegelt zich haar politieke programma.
Een groter verschil met 2019, de start van de eerste Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen, is nauwelijks denkbaar. Destijds was ze zelf de verrassing, weinigen zagen aankomen dat de regeringsleiders haar naar voren zouden schuiven als Commissievoorzitter. De PvdA’er Frans Timmermans leek dé kanshebber voor die post, maar hij viste achter het net door politieke intriges.
Destijds had Von der Leyen krap twee weken om een politiek programma te schrijven waarmee ze – met de hakken over de sloot – door het Europees Parlement werd goedgekeurd. Zonder morren accepteerde ze vervolgens de namen die de lidstaten naar voren schoven om de Commissie te bemensen, ze was allang blij met wat hulp. Hetzelfde gold voor hun wensen qua portefeuilles. Het vuurwerk kwam van het Parlement, dat drie kandidaten naar huis stuurde.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Dit keer stond Von der Leyens herverkiezing door de leiders vast – ze was de enige kandidaat – en behaalde ze een comfortabele meerderheid in het Parlement. Maar bovenal is ze de afgelopen vijf jaar het gezicht van Europa geworden. Die politieke slagkracht heeft ze de afgelopen weken in de onderhandelingen met lidstaten maximaal benut.
Dat blijkt overduidelijk uit het aantal vrouwen onder de kandidaten voor de nieuwe Commissie. Von der Leyen had de lidstaten om twee namen gevraagd, een man en een vrouw. De hoofdsteden lapten dat – op Bulgarije na – aan hun laars. Eind augustus was de stand zes vrouwen en 21 mannen.
Von der Leyen pikte dat niet en zette menig leider onder druk om met een vrouw te komen. Dinsdag stond de teller op elf vrouwen, 40 procent van de Commissie, iets minder dan nu. ‘Er is nog wat werk te verzetten’, aldus Von der Leyen.
Dan haar stempel op het beleid. Het was Von der Leyen die vorig jaar de aanzet gaf voor de Strategische Dialoog over de toekomst van de Europese landbouw, een soort Europese rondetafelgesprek met boeren, milieuclubs, banken en supermarkten. Het onlangs gepresenteerde rapport van deze dialoog is vrijwel integraal overgenomen in de taakopdracht voor de nieuwe landbouwcommissaris.
Nog belangrijker voor de koers van de nieuwe Commissie is het rapport dat de Italiaanse oud-premier en voormalig ECB-voorzitter Mario Draghi vorige week naar buiten bracht over de tanende concurrentiekracht van het Europese bedrijfsleven. Opdrachtgever voor dit rapport was Von der Leyen. De aanbevelingen van Draghi – miljardeninvesteringen, scholing, soepelere staatssteunregels, groen industriebeleid, goedkope schone energie – zijn in de opdrachten voor vrijwel alle commissarissen verwerkt.
Tot slot, maar niet het minst: Von der Leyen heeft zich ontdaan van Thierry Breton, haar voornaamste nog resterende criticaster in de huidige Commissie. In een een-tweetje met de Franse president Emmanuel Macron werd Breton afgelopen weekend vervangen door Stéphane Séjourné. Loyaliteit is belangrijk voor Von der Leyen. Breton werd daar het slachtoffer van, Wopke Hoekstra profiteerde. De Nederlandse kandidaat geniet het vertrouwen van Von der Leyen en kreeg met Klimaat en Schone Groei een stevige economische portefeuille.
Dat wil niet zeggen dat Ursula’s wil nu wet is. Het Europees Parlement legt alle kandidaten de komende weken op het rooster. Hun wacht een urenlange hoorzitting alsook een onderzoek naar hun financiële vermogen om belangenverstrengeling te voorkomen.
De Groenen, sociaaldemocraten en liberalen vinden het onverteerbaar dat de radicaal-rechtse Italiaanse kandidaat Raffaele Fitto een van de zes vicevoorzitters zou worden. Ook de Hongaarse kandidaat Olivér Várhelyi ligt onder vuur. Ook al is hij afgescheept met een lichte portefeuille (Zorg en Dierenwelzijn), zijn nauwe banden met de Hongaarse president Viktor Orbán maken dat hij weinig steun heeft in het Parlement.
De christendemocraten – de grootste fractie – waarschuwden voor een politiek bloedbad. Fractieleider Manfred Weber wees erop dat de stemmen van radicaal-rechts mogelijk nodig zijn om de nieuwe Commissie goedgekeurd te krijgen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant