In een koninklijke stoet naar de Schouwburg, gekke hoeden bij de kabinetsleden, de troonrede die wordt voorgelezen door de koning op een ouderwetse troon: Prinsjesdag is eigenlijk net een verzameling van achterhaalde rituelen, vinden veel lezers. Waarom zit Prinsjesdag zo vol met tradities en rituelen?
"Je zou de vraag ook kunnen omdraaien", zegt Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan Universiteit Leiden. "In de Nederlandse politiek zijn juist heel weinig tradities, de cultuur in het land is nogal sober." Prinsjesdag is dus eigenlijk een uitzondering.
Om te begrijpen waarom Prinsjesdag zo'n dag vol rituelen is, moeten we terug in de geschiedenis. "Oorspronkelijk was Prinsjesdag de opening van het parlementaire jaar", legt te Velde uit. "In de praktijk is dat nog steeds een beetje zo." Vroeger was die opening duidelijker. Nu is de Tweede Kamer in de periode vóór Prinsjesdag 'slechts' met reces. Maar jaren geleden was de Kamer een tijdlang echt gesloten. Op Prinsjesdag werd het jaar dan weer geopend door de koning.
"De rol van de koning is nu volstrekt ceremonieel", zegt de hoogleraar. Hij leest alleen de troonrede voor en heeft geen invloed op de inhoud daarvan. "Maar dat ritueel borduurt voort op de situatie waar hij er nog wél een rol in had: de opening van het parlementaire jaar, waarbij de koning zijn eigen plannen uitlegde."
In praktijk gaat de aandacht op Prinsjesdag nu vooral uit naar die gekke rituelen. De koets, Willem-Alexander en Máxima op hun troon, welke hoeden de Kamerleden op hebben, enzovoorts. "Daarvan zou je kunnen zeggen: de aandacht is op zichzelf helemaal niet zo gek", zegt Te Velde. "Want daarna volgen de belangrijkste debatten van het jaar."
"Het is alleen jammer dat die rituelen en belangrijke debatten zoveel van elkaar zijn gescheiden. Mensen denken bij Prinsjesdag aan de koning en daarna pas aan de Algemene Politieke Beschouwingen, die erna komen." Te Velde zou ervoor willen pleiten om de rituelen effectiever in te zetten. "Dan is het duidelijker waar het ritueel toe dient, en heeft het meer zin."
Prinsjesdag gaat namelijk om de opening van het parlementaire jaar, op de opening van de Tweede Kamer. "Er mag meer nadruk komen op de Tweede Kamer. Nu ligt de nadruk erg op de koning en het kabinet. Terwijl de Tweede Kamer er op de dag zelf maar een beetje lullig bij zit."
Kunsthistoricus Paul Rem vult aan: "Prinsjesdag gaat altijd om hetzelfde: de regeerplannen worden bekendgemaakt. De rituelen zijn bedoeld om te laten merken dat het altijd weer hetzelfde moment is, om mensen iets herkenbaars te geven."
"De Staten-Generaal hecht kennelijk erg aan die traditie. Als de koning de volgende keer op de fiets komt, dan kan iedereen denken: is er misschien iets anders aan de hand? Door aan deze tradities vast te houden, wil de Staten-Generaal continuïteit benadrukken." Iedereen kan er dus blind op varen dat we nu weer een belangrijke gebeurtenis hebben.
Source: Nu.nl algemeen